Yeni bir depresyon türü keşfedilmiş olabilir: Vücut saatinizin bozulması depresyonu tetikler mi?

Geç saatlere kadar ayakta kalmak, sabaha kadar uyumak ve yine de yorgun uyanmak, bu depresyonda olan birçok insanın tanıdığı bir durum. Avustralyalı araştırmacılar, uyku alışkanlıkları hastalığın belirtilerinden daha fazla mı sorusuna cevap arayarak, bu durumun depresyonun farklı bir türünün belirtileri olabileceğini öne sürdü.

Vücut saatinin bozulmasının kötü bir gece uykusundan daha fazla zarar verebileceği ortaya çıkan yeni bir fikir değil. British Journal of Psychiatry’de yayınlanan bir çalışma, bu özellik kümesine sahip kişilerin sirkadiyen depresyona sahip olabileceğini öne sürdü.

Bu, bozulmuş bir vücut saatinin temel bir özelliği olduğu potansiyel bir alt türüdür. Bilim adamları, daha önce de bu farklılıkları anlamlandırmaya çalışmışlardı. 2024 yılında araştırmacılar, depresyonlu kişilerde 6 farklı beyin aktivitesi modeli belirleyerek, farklı biyolojik profillerin tedavilerin neden bazı kişilerde işe yaradığını, bazılarında ise işe yaramadığını açıklamaya yardımcı olabileceğini iddia etmişlerdi.

Avustralyalı ekip ise farklı bir yaklaşım benimseyerek, beyin taramaları yerine uyku ve sirkadiyen özelliklere odaklandı. Bulgular, vücudun iç saatindeki bozulmaların bazı kişilerde depresyonun nedeni olmaktan ziyade, depresyonu tetikleyebileceği olasılığını ortaya koydu.

Eğer durum böyleyse, parlak ışık terapisi ve melatonin gibi tedaviler, hastalığı yönetmek için farklı bir yaklaşım sunabilir. Vücut, beynin hipotalamusundaki ana saat tarafından yönlendirilen ve vücuda ne zaman uykulu, ne zaman uyanık hissetmesi gerektiğini söyleyen, neredeyse 24 saatlik bir döngüde çalışır ve her gün kendini sıfırlamak için çoğunlukla ışığa güvenir.

Uykusuzluk ve aşırı uyuma gibi vücut saatindeki aksaklıklar, depresyonlu kişilerde o kadar yaygındır ki, tanı kriterlerinin bir parçasıdır. Araştırmacılar, altı özellikten en az üçüne sahip kişilerin “sirkadiyen” depresyon olarak adlandırdıkları dahadar bir alt gruba ait olabileceğini öne sürdü.

11 binden fazla kişiden oluşan bir grupta, yaklaşık dörtte biri bu tanıma uyuyordu. Bununla beraber, özellikler kişilerin kendi beyanlarına dayanıyordu ve ekip, vücut saatindeki bozulmaları doğrulamak için giyilebilir cihaz verilerine veya melatonin ölçümlerine sahip değildi.

Depresyonları daha erken başlıyor ve daha şiddetli oluyordu. Ayrıca DEHB, insülin direnci ve bipolar bozukluk için daha yüksek genetik risk taşıyorlardı. Sirkadiyen ritim bozukluğu olan gruptaki kişilerin antidepresanların daha az etkili olduğunu bildirme olasılığı daha yüksekti.

Araştırmanın yazarlarından Dr. Jacob Crouse, bunun vücut saati biyolojilerinden ayrı faktörlerle açıklanabileceğini anlattı ve “Belki de tedavi edilmesi daha zor bir depresyon yaratan başka özelliklere sahiplerdir.” dedi.

Pittsburgh Üniversitesi’nde psikiyatrist olan Prof. Dr. Colleen McClung, bazı katılımcıların depresyondan ziyade bipolar bozukluğa sahip olabileceğini söyledi. Uzmanlar, yeni bir alt tür tanımlamak için henüz çok erken olduğunu açıkladı.

Bozulmuş bir biyolojik saatin depresyona yol açıp açmadığı veya depresyonun bir sonucu olup olmadığını çözmek zordur. McClung’a göre, Scientific Reports’ta yayınlanan çalışma, doğal olarak geç yatan, “akşamcı” olarak bilinen kişilerin depresyona daha yatkın olduğunu buldu.

Depresyonun kendisi uyku ve günlük ritimleri bozabilir, bundan dolayı tek başına bağlantı hangisinin önce geldiğini göstermez.