Yargıtay'dan emsal karar: Çalışan annelere ayrımcılık yapan işveren yandı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, doğum izninden dönen bir kadın işçinin uzmanlık alanı dışında başka bir görevde çalıştırılmasını ayrımcılık yönünden değerlendirdi. Yüksek Mahkeme, somut olayda işverenin görev değişikliğinin nedenlerini ortaya koyamadığına dikkat çekerek ayrımcılık tazminatı talebinin reddedilmesini hatalı buldu.

Karar, doğum izni sonrası görevi değiştirilen, daha düşük zam ve prim uygulamasına maruz kaldığını ileri süren kadın çalışanların hakları açısından dikkat çekici bir içtihat olarak öne çıktı.

Doğum izninden döndü, görevi değiştirildi

Özel bir bankada kıdemli banka analisti olarak çalışan kadın işçi, doğum izni sonrası eski görevine dönemediğini belirterek dava açtı. Davacı, izin sürecinde yerine başka bir kişinin istihdam edildiğini ve işe dönüşünde bankacılık sektörü yerine sigortacılık sektörünün takibinin kendisine verildiğini ileri sürdü.

Ayrıca hak ettiği primleri alamadığını, çalışma arkadaşlarına göre daha düşük zam oranı uygulandığını ve uzmanlık alanı dışında bir göreve yönlendirildiğini iddia etti. Bu gelişmeler üzerine iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini belirterek çeşitli işçilik alacaklarıyla birlikte ayrımcılık tazminatı talep etti.

Mobbing ve eşitlik ihlali iddiasında bulundu

Davacı kadın, ikiz gebelik sürecinden itibaren psikolojik baskıya maruz kaldığını ve yöneticilerin davranışlarının zamanla bezdirme ve sindirmeye dönüştüğünü öne sürdü. Hamileliği nedeniyle eşitlik ilkesine aykırı uygulamalara maruz kaldığını savundu.

Doğum izni sonrasında önceki sorumluluğunun başka bir çalışana verildiğini, kariyerinin göz ardı edildiğini ve taleplerine rağmen eski görevine döndürülmediğini belirtti. Prim, ücret zammı ve görev değişikliği konularında yaptığı görüşmelerden sonuç alamadığını ifade etti.

Banka görev değişikliğinin esaslı olmadığını savundu

Davalı banka ise doğum izni sonrası çalışanın işe döndüğünü, yalnızca takip ettiği sektörün değiştirildiğini ve kıdemli analistlerin görev tanımlarında farklı sektörlerin bulunabildiğini savundu. Bu nedenle iş sözleşmesinde esaslı bir değişiklik yapılmadığını ileri sürdü.

İlk Derece Mahkemesi kıdem tazminatına hükmetti ancak ayrımcılık ve manevi tazminat taleplerini reddetti. Mahkeme, planlı ve sistematik bir bezdirmenin yeterince ispatlanamadığı sonucuna vardı.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı değiştirmedi

İlk derece kararına karşı tarafların yaptığı istinaf başvuruları Bölge Adliye Mahkemesi tarafından reddedildi. Böylece ayrımcılık tazminatının reddine ilişkin hüküm bu aşamada değişmedi.

Dosyanın taraflarca temyiz edilmesi üzerine uyuşmazlık Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin önüne geldi. Yargıtay, özellikle doğum izni sonrası görev değişikliğini ayrımcılık yasağı kapsamında inceledi.

Yargıtay işverenin açıklama yükümlülüğüne dikkat çekti

Yargıtay kararında, davacı işçinin doğum izni sırasında yerine başka bir kişinin alındığının ve dönüşte eski işi yerine uzmanlık alanı dışında başka bir iş teklif edildiğinin dosya kapsamıyla ortaya konulduğu belirtildi.

Yüksek Mahkeme, davacının 4857 sayılı İş Kanunu’nun 5. maddesi kapsamında ayrımcılık ihtimalini güçlü biçimde ortaya koyduğunu değerlendirdi. Bu durumda ayrımcılık bulunmadığını ispat yükünün işverene geçtiğine dikkat çekildi.

İşveren somut gerekçe ortaya koyamadı

Kararda, işverenin davacının doğum öncesindeki konum ve görevinin doğum sonrasında neden değiştirildiğini ve farklı muamele yapılmasını gerektiren sebepleri somut olgularla açıklayamadığı belirtildi.

Bu nedenle İlk Derece Mahkemesi’nin ayrımcılık tazminatı talebini reddetmesi hatalı bulundu. Yargıtay, bu bölüm yönünden kararın bozulması gerektiğine hükmetti.

Karar çalışan anneler açısından önem taşıyor

Karar, doğum izni sonrasında kadın çalışanların görev, pozisyon ve çalışma koşullarında yapılan değişikliklerin eşitlik ilkesi yönünden ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Somut olayda Yargıtay, görev değişikliğinin tek başına değil, doğum izni sonrası yaşanan süreç, uzmanlık alanı dışındaki görevlendirme ve işverenin bu farklı muameleyi açıklayamaması birlikte değerlendirildiğinde ayrımcılık tazminatının gündeme gelebileceğine hükmetti.