Yapay Tatlandırıcılar Bilişsel Sağlığı Tehdit Ediyor Olabilir mi?

Sağlıklı beslenme bilinciyle şeker tüketimini azaltmak isteyen pek çok kişi, çareyi diyet içeceklerde ve yapay tatlandırıcı içeren gıdalarda buluyor. Ancak Neurology dergisinde yayımlanan ve 10 binin üzerinde yetişkinin 8 yıl boyunca izlendiği yeni bir çalışma, bu alışkanlığın zihinsel süreçler üzerinde beklenmedik riskler taşıyabileceğini gösteriyor.

Araştırma, yapay tatlandırıcıların masum birer alternatif olduğu yönündeki yaygın kanıyı sorgulamaya açıyor. Çalışmanın sonuçları, tatlandırıcı tüketim düzeyi ile bilişsel performans arasında doğrudan bir ilişki olduğunu ortaya koyuyor.

Buna göre, düşük kalorili veya kalorisiz tatlandırıcıları en yoğun şekilde kullanan bireylerde, hafıza ve düşünme becerilerindeki gerileme, en az tüketen gruba kıyasla yüzde 62 oranında daha hızlı gerçekleşiyor. Bu durum, biyolojik olarak yaklaşık 1,6 yıllık ek bir bilişsel yaşlanmaya denk geliyor.

Orta düzeyde tüketim yapanlarda bile bilişsel gerilemenin yüzde 35 daha hızlı olduğu gözlemleniyor. Uzmanlar, bir gıda maddesinin düşük kalorili olmasının veya kan şekerini yükseltmemesinin, vücut üzerinde hiçbir olumsuz etkisi olmadığı anlamına gelmediğini vurguluyor.

Doç. Dr. Oruç Yunusoğlu, tüketicilerin şekersiz olan her şey sağlıklıdır yanılgısına düşmemesi gerektiğini belirtiyor. Yunusoğlu, bugün masum kabul edilen bu maddelerin uzun vadede metabolizma ve beyin üzerindeki etkilerinin daha derinlemesine incelenmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Bilimsel veriler ışığında, bu araştırmanın doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmadığı, yani tatlandırıcıların tek başına beyin hasarına yol açtığını kanıtlamadığı da belirtiliyor. Gözlemsel bir çalışma olması nedeniyle bulguların daha kapsamlı araştırmalarla desteklenmesi gerektiği ifade ediliyor.

Yine de elde edilen veriler, toplumun popüler sağlık trendlerine karşı daha temkinli ve sorgulayıcı yaklaşması gerektiğini hatırlatıyor. Sağlıklı bir yaşam için sadece şekerden kaçınmanın yeterli olmadığı, beslenme alışkanlıklarının bütünsel olarak iyileştirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Özellikle diyabet hastalarının, şeker yerine kullanılan her ürünü güvenli kabul etmemesi ve beslenme planlarını kişisel sağlık hedeflerine göre oluşturması öneriliyor. Uzmanlar, bal veya pekmez gibi alternatiflerin de sınırsız tüketilmemesi gerektiğini; bunun yerine sebze, meyve ve lifli gıdaların ağırlıklı olduğu bir beslenme düzeninin benimsenmesi gerektiğini tavsiye ediyor.