Basın Özgürlüğü Kimin Meselesi?

24 Ekim’de Türkiye’nin farklı kentlerinde basın emekçileri “Sansüre hayır, habere özgürlük” talebiyle sokağa çıktı. Gazeteciliğin baskı altında olduğu, haberlerin engellendiği, gazetecilerin tutuklandığı bir dönemde basın özgürlüğünü savunmak için yüründü.

Ancak Kocaeli’de yaklaşık 200 kişinin katıldığı yürüyüşte gazetecilerin oranı yüzde 10 dolayında kaldı. Basın özgürlüğü için sokağa çıkılmıştı ama sokakta gazeteciler azınlıktaydı. Bu tablo, üzerinde durmayı ve nedenlerini birlikte düşünmeyi gerektiriyor.

Basın özgürlüğünün ağır baskı altında olduğu bir dönemde, gazetecilerin kendi meslektaşları için sokağa çıkanlar arasında sınırlı sayıda yer alması nasıl değerlendirilmeli?

Güvencesizlik, patron baskısı, işini kaybetme korkusu… Gazetecilik yapmanın soruşturma, gözaltı ve tutuklama tehdidiyle karşı karşıya kalmak anlamına gelebildiği bir ülkede bu kaygıları anlamak zor değil. Geçim derdiyle mesleki sorumluluk arasında sıkışan, sesini yükselttiğinde işini kaybetmekten ya da hedef gösterilmekten çekinen gazetecilerin yaşadığı güçlükleri görmezden gelemeyiz.

Ancak tam da bu koşullar, dayanışmanın nasıl güçlendirilebileceği sorusunu daha önemli hâle getiriyor.

Dayanışmanın Sırası OlmazBugün tutsak edilenlerin, haberleri engellenenlerin, yazdıkları nedeniyle yargılananların başına gelenler yarın başka gazetecilerin de başına gelebilir. Meslektaşının özgürlüğü elinden alındığında yanında durabilmek, yalnızca bireysel cesaretle değil, kimsenin kendisini yalnız hissetmeyeceği bir dayanışma kültürüyle mümkün.

BİA Medya Gözlem Raporu’na göre Temmuz-Eylül 2026 döneminde yedi gazeteci tutuklandı, en az 52 habere erişim engeli getirildi. Bu rakamlar, baskının boyutunu gösteriyor. Ancak mesele yalnızca gazetecilerin başına gelenlerden ibaret değil.

İşçinin alın terinin karşılığını alamadığı, iş cinayetlerinin yaşandığı, halkın yoksullaştığı, kamu kaynaklarının kimlerin çıkarına kullanıldığının sorgulandığı bir düzende gerçeğin ortaya çıkması, sorumluların da görünür olması demek. Haber engellendiğinde yalnızca bir internet sayfası kapanmıyor; toplumun kendi hayatı hakkında bilgi edinme ve hesap sorma imkânı da daraltılıyor.

Gazetecilik İçin Nasıl Bir Zemin? Gazeteciler de bu düzenin emekçileri. Güvencesizlik ve patron baskısı altında çalışırken haberleri nedeniyle yargılanma tehdidiyle de karşı karşıya kalıyorlar. Gazeteciliğin kamusal sorumluluğunu yerine getirebilmesi için bireysel çaba ve mesleki etik kadar, bağımsız çalışmayı mümkün kılan koşullara ve meslektaşların birbirine destek olabildiği bir ortama da ihtiyaç var.

Halkın haber alma hakkını savunmak, bu hakkı savunan gazetecilerin çalışma ve dayanışma koşullarını da gözetmeyi gerektiriyor.

İktidarın açıklamalarını olduğu gibi yayımlamakla yetinen bir habercilik anlayışı, gazeteciliğin toplumsal işlevini yerine getirmesine yetmez. Gazetecilik, sorular sormak, görünmeyeni görünür kılmak, üzeri örtülmek isteneni ortaya çıkarmak için vardır.

Bunun mümkün olabilmesi, gazetecilerin bağımsızlıklarını koruyabilecekleri koşullara bağlıdır.

Kocaeli’deki yürüyüşün tablosu, bu nedenle yalnızca bir sayı meselesi değil. Gazetecilerin kendi hakları ve meslektaşlarının özgürlüğü için sokağa çıkmasını zorlaştıran koşulları ve bu koşulların nasıl aşılabileceğini konuşmak zorundayız.

Çünkü gazetecilerin özgürlüğü yalnızca gazetecilerin meselesi değildir. Halkın haber alma, gerçeği öğrenme ve kendi hayatı hakkında söz söyleme hakkıdır.

Peki, gazetecilerin mesleki itibarını koruyabildiği, dayanışma kültürünün gelişip güçlenebildiği bir zemin nasıl kurulabilir? Basın özgürlüğü için düzenlenen eylemler, bu zeminin oluşmasına nasıl katkıda bulunabilir? Bu soruların yanıtları, yalnızca gazetecilerin değil, özgür basına ihtiyaç duyan herkesin üzerinde düşünmesi gereken bir mesele.

Gerçeği yazanların susturulmasına karşı çıkmak yetmez; gazetecilerin mücadelesine sahip çıkmak, bu mücadeleyi mümkün kılan koşulları da savunmak gerekir. Bu mücadele, gazetecilerin mesleki sorumluluğu kadar hepimizin ortak meselesidir.