Samuel Pepys: Anestezisiz Bir Ameliyatın Ardından Gelen 45 Yıl

Samuel Pepys, 26 Mart 1660 tarihinde günlüğüne düştüğü notla, iki yıl önce 26 Mart 1658'de geçirdiği riskli cerrahi müdahaleyi andı. Henüz 25 yaşındayken Londra'daki Salisbury Court'ta, Bayan Turner'ın evinde gerçekleştirilen bu operasyon, dönemin tıp imkânları düşünüldüğünde oldukça tehlikeli bir girişimdi.

Pepys, operasyonun yıl dönümünü her yıl kutlama kararı almış, hatta bir önceki yıl evinde özel bir buluşma dahi düzenlemişti. Ameliyatı gerçekleştiren isim, St Bartholomew’s ve St Thomas’ hastanelerindeki deneyimiyle tanınan cerrah Thomas Hollier'di.

Pepys'in mesanesinden çıkarılan taşın büyüklüğü, tarihsel kayıtlarda tenis topuyla kıyaslanacak kadar dikkat çekiciydi. Dönemin litotomi yöntemiyle, yani perineal bölgeden yapılan bir kesiyle uygulanan bu müdahalede, yara genellikle dikilmek yerine doğal iyileşmeye bırakılıyordu.

Modern anestezinin yokluğunda, hastayı rahatlatmak için sadece bazı özel içecekler kullanılıyordu. Britanya Üroloji Cerrahları Birliği verilerine göre, Hollier gibi uzman cerrahların dahi o dönemde ameliyat sonrası ölüm riskiyle karşı karşıya kaldığı biliniyor.

Pepys'in hayatta kalması, cerrahın yeteneği ve hastanın genel sağlık durumu gibi pek çok faktöre bağlı olsa da, operasyonun teknik detaylarına dair eksiksiz bir klinik kayıt günümüze ulaşmadı. Pepys'in günlüğü, ameliyat anından ziyade, bu deneyimin onun sonraki yaşamındaki psikolojik ve fiziksel etkilerini yansıtması açısından tıp tarihi için eşsiz bir belge niteliği taşıyor.

Donanma yönetimindeki görevleri ve 1665 veba salgını ile 1666 Büyük Londra Yangını gibi tarihi olaylara tanıklığıyla bilinen Pepys, ameliyat sonrasında da taş hastalığıyla mücadele etmeye devam etti. Operasyondan kırk yılı aşkın bir süre sonra, 1700 yılında yeğenine yazdığı mektupta eski yarasının yeniden açıldığından bahsetti.

1658'deki müdahaleden sonra yaklaşık 45 yıl daha yaşayan Pepys, 1703 yılında 70 yaşındayken hayatını kaybetti. Samuel Pepys'in hikâyesi, anestezi öncesi cerrahinin sınırlarını ve hastaların bu ağır bedelleri neden göze aldığını gözler önüne seriyor.

Bir cerrah için sadece teknik bir müdahale olan litotomi, hasta için ömrünün geri kalanında anlam yüklediği bir dönüm noktasına dönüşmüştü. Pepys'in kayıtları, modern tıp öncesi dönemde cerrahi bir girişimin hastanın yaşam algısını nasıl şekillendirdiğini anlamamıza olanak tanıyor.