Mehmet Fatih Kacır, sanayi üretimi ve ihracat verilerini açıkladı

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda bakanlığının 2027 yılı bütçesine ilişkin sunum yaptı. Kacır, imalat sanayisindeki üretim artışlarını ve ihracat verilerini aktararak “Yılda 283,7 milyar dolar ihracatla rekor kırdık” dedi.

Komisyon, bütçe görüşmeleri için AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı. Kacır, TBMM’ye makam aracı olarak kullandığı Togg ile geldi. Bakan Yardımcıları Çetin Ali Dönmez, Oruç Baba İnan, Zekeriya Çoştu ile Muhammet Kasım Gönüllü de Togg araçlarıyla Kacır’a eşlik etti.

Yeni Parti milletvekilleri, toplantıya “Sanayide ve teknolojide gerilemenin siyasi sorumlusu” başlıklı dövizle katıldı. Kacır, bütçe salonunda önünde bulunan ASELSAN’ın geliştirdiği kalp-akciğer makinesi ile Türkiye’nin Ay görevi için hazırlanan araç modelini milletvekillerine tanıttı.

ÜRETİM VE İHRACAT VERİLERİSunumunda küresel ekonominin dayanıklılığının sınandığı bir dönemden geçildiğini belirten Kacır, yaşanan savaşların enerji ve ham madde arzında ciddi aksamalara yol açtığını söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde oluşturulan sanayi altyapısı, teknolojik kabiliyetler ve çeşitlendirilmiş ihracat kapasitesinin Türkiye’nin küresel sınamalara karşı dayanıklılığını artırdığını ifade etti.

Kacır, yatırımların ve verimlilik artışının 24 çeyrektir kesintisiz süren büyümede belirleyici olduğunu belirterek, bunun üretimi esas alan kalkınma politikalarının sonucu olduğunu kaydetti. İmalat sanayi katma değerinin son bir yılda yüzde 9,7 artarak 259 milyar dolara yükseldiğini bildiren Kacır, 2026 yılı için öngörülen 3,3 puanlık büyümeye 1,2 puanlık katkının Toplam Faktör Verimliliği artışından gelmesini beklediklerini söyledi.

Pandemiden bu yana imalat sanayi üretiminin düşük teknolojide yüzde 9,6, orta-düşük teknolojide yüzde 27,7, orta-yüksek teknolojide yüzde 47,9, yüksek teknolojide ise yüzde 87,5 arttığını aktardı. Kacır, Türkiye’nin ticari araç, otobüs, beyaz eşya, güneş paneli, çelik, ferrokrom, ahşap levha ve çimento üretiminde Avrupa’da lider olduğunu belirtti.

Alüminyum, seramik, plastik mamul, motorlu taşıt ve rüzgâr türbinlerinde de Avrupa’nın önde gelen üreticileri arasında yer alındığını söyledi. Yüksek ve orta-yüksek teknolojili ürünlerin ihracattaki payının yüzde 44,2’ye çıkarak şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaştığını kaydetti.

AR-GE VE YÜKSEK TEKNOLOJİ YATIRIMLARIKacır, Ar-Ge harcamalarıyla ilgili olarak 2002 yılında 1,2 milyar dolar olan kapsamlı Ar-Ge harcamalarını 24,8 milyar dolara yükselttiklerini ve Ar-Ge harcamalarını 45 kat artışla 16,1 milyar dolara yükselttiklerini söyledi. Desteklenen bin 362 Ar-Ge ve 348 Tasarım Merkezi’nde 56 bin 947 fikri mülkiyet tescillendiğini, Ar-Ge teşviklerinden yararlanan proje sayısının 247 bine eriştiğini bildirdi.

Ar-Ge faaliyetlerine yönelik vergi teşviğinin 2025’te yüzde 59,5 artışla 169 milyar lirayı aştığını belirtti. Türkiye’yi yüksek teknoloji yatırımları için cazibe merkezi haline getirdiklerini söyleyen Kacır, devlet teşviklerinden yararlanan imalat sanayi yatırımları içinde yüksek ve orta-yüksek teknolojili sektörlerin payının 2002’de yüzde 19 iken bu yıl yüzde 47’ye eriştiğini aktardı.

HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı’yla ileri teknolojide kazanım sağlayacak yatırımlara teşvik sunduklarını belirtti. Batarya, elektrikli araç, güneş hücresi, rüzgâr türbinleri, çip, savunma teknolojileri, veri merkezleri, yapay zekâ ve endüstriyel robotik üretimi ile büyük ölçekli Ar-Ge merkezi kurulumuna yönelik çağrılarla ileri teknoloji üretim gücünü yükseltmeyi hedeflediklerini kaydetti.

Teşvik belgeli imalat sanayi yatırımlarını hızlandırmak amacıyla yatırım tutarı 613 milyar lirayı aşan 168 projenin önünü açtıklarını belirten Kacır, Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında proje büyüklüğü 192 milyar lira olan 213 projeyi desteklediklerini ifade etti. Togg’la ilgili gelişmeleri de paylaşan Kacır, “Son bir yılda 55 bin, bugüne kadar 130 binden fazla Togg yollara çıktı.

2027 yılında T6X modelinin üretime başlamasıyla Togg’un kullanıcı kitlesinin daha da genişlemesini hedefliyoruz” dedi. Desteklerle ülke genelindeki elektrikli araç şarj bağlantısı sayısının 48 bin 900’e ulaştığını bildirdi.

Kacır, kalp-akciğer makinesinden yapay zekâ destekli yoğun bakım monitörüne, saatte 250 kilometre hıza sahip elektrikli trenden Seviye 4 otonom otobüse, endüstriyel robottan sivil helikoptere kadar farklı alanlarda teknoloji üretildiğini söyledi. Rekabet Öncesi İş Birliği Programı’yla Ar-Ge ekosisteminin kabiliyetlerini ortak hedeflerde buluşturduklarını belirtti.

Beyaz eşya ve otomotive yönelik özgün mikrodenetleyici, izolasyon çipi ve sürücü çiplerinin tasarımının yerlileştirildiğini; yakın yörünge uydularında yer gözlem ve uzaktan algılama uygulamaları geliştirildiğini aktardı. Yerli yapay zekâ destekli navigasyon uygulamasının önümüzdeki yıl hayata geçirileceğini kaydetti.

YAPAY ZEKÂ VE UZAY HEDEFLERİTürkiye’nin 2002’de yaklaşık 9 bin bilimsel yayınla dünyada 22’inci sırada bulunduğunu hatırlatan Kacır, uygulanan politikalarla yayın sayısının 66 bine yükseldiğini ve Türkiye’nin 13’üncü sıraya çıktığını söyledi. Dijital dönüşüm politikalarına değinen Kacır, “Türkiye yapay zekada öncü ülkeler arasında yerini alıyor” dedi.

Ulusal süper bilgisayar altyapısındaki yüksek hesaplama kapasitesinden bugüne dek 9 bin araştırmacının yararlandığını belirten Kacır, 54 kübit işlemci gücüne sahip kuantum bilgisayarın 2027 yılında devreye alınacağını bildirdi. Dijital Avrupa EuroHPC Ortak Girişimiyle araştırmacıların ve girişimlerin Avrupa’nın önde gelen süper bilgisayarlarında 100 milyon dolar değerinde hesaplama kapasitesinden ücretsiz yararlandığını söyledi.

Eğitim ve yarışma programlarıyla şimdiye dek 82 bin üniversite öğrencisine yapay zekâ yetkinlikleri kazandırıldığını aktaran Kacır, tekno girişimlerin yapay zekâ araçlarına erişimi için 5 milyon liraya kadar faizsiz finansman sunulduğunu belirtti. 2026-2030 Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı’nın açıklandığını söyleyen Kacır, 2 yılda en az 5 milyon vatandaşa yapay zekâ okuryazarlığı eğitimi verilmesinin; 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirilmesinin hedeflendiğini kaydetti.

Kacır, en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi’nde erişime açılacağını, veri merkezlerinin toplam kurulu gücünün en az 1 gigavata çıkarılacağını bildirdi. Veri merkezi ve bulut bilişim altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımı gerçekleşmesini sağlayacaklarını da söyledi.

Savunma sanayisi alanında 4 binden fazla şirket ve araştırma kurumunda 100 binden fazla çalışanla büyük bir güce sahip olunduğunu belirten Kacır, “Savunma sanayisinde devrim yaptık” dedi. Savunma ve havacılık ihracatının 2002’de 248 milyon dolar olduğunu, geçtiğimiz yıl 10 milyar doları aştığını kaydetti.

Kacır, 2002’den bugüne savunma sanayisinde bin 203 yatırım için teşvik belgesi düzenlendiğini ve 668 milyar lira sabit yatırımın önünün açıldığını aktardı. 28 bin çalışanın istihdam edildiği 80 Ar-Ge ve Tasarım Merkezi’ne 2025 yılında 71 milyar lira destek sağlandığını bildirdi.

Teknoparklarda savunma sanayisinde faaliyet gösteren 352 firmanın 7 bin 350 araştırmacıyla teknoloji geliştirmeyi sürdürdüğünü belirtti. TÜBİTAK burs ve destek programlarıyla 2002’den bu yana 2 bin 283 savunma sanayi projesine ve 4 bin 449 bilim insanı ile gence 65 milyar lira katkı sunulduğunu söyledi.

Uzay teknolojilerindeki yetkinliği artırıp bağımsızlığı güçlendirmeyi hedeflediklerini ifade eden Kacır, uzay teknolojilerinde 20 Ar-Ge merkezi ve teknoparklardaki 310 girişimde 24 bini aşkın araştırmacının istihdamını desteklediklerini belirtti. Millî Uzay Programı’yla uzay ve havacılık alanında 40 binden fazla bilim insanı, araştırmacı ve gencin yer aldığı projelere katkı sunulduğunu aktardı.

Uyduları kendi roketleriyle uzaya fırlatmaya hazırlandıklarını kaydeden Kacır, Somali’de inşası süren uzay limanının Türkiye’nin uzaya bağımsız erişiminin önünü açacağını ve küresel uzay ekonomisinden daha fazla pay alınmasını sağlayacağını söyledi. Uydulardaki bilgi birikimiyle Ay uzay aracının yüzde 87 yerlilikle üretildiğini bildirdi.

Görev süresince güneş rüzgârlarının Ay yüzeyiyle etkileşiminin, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmalarının, Ay’ın manyetik alanlarının ve yüzeyin ısıl özelliklerinin inceleneceğini belirten Kacır, aracın 2027’nin ilk aylarında uzaya gönderileceğini, Ay yörüngesine ve nihayetinde Ay’a ulaştırılacağını söyledi. “Kendi Ay görevini gerçekleştiren 9’uncu ülke olacağız” dedi.

Geniş alanları görüntüleyip aynı bölgeden sık aralıklarla veri toplayabilen yer gözlem uydu takımının üyeleri İMECE-2’nin 2027’de, İMECE-3’ün 2028’de uzaya gönderileceğini açıklayan Kacır, yüksek hızlı veri iletim kapasitesi ve esnek kapsama özelliklerine sahip TÜRKSAT 7A uydusunun çalışmalarına başlandığını kaydetti. Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sisteminin ihtiyaç duyduğu yüksek hassasiyetli zaman ve frekans altyapısını sağlayacak rubidyum tabanlı yerli atomik saatin de uzaya gönderildiğini belirtti.

Kacır, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesinin 368 milyar 669 milyon 202 bin lira olduğunu da bildirdi.