Mekke Anlaşması yürürlükte: Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında askeri iş birliği dönemi

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan savunma ve güvenlik iş birliği anlaşması, 14 Kasım'da Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından 7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalanan anlaşma, üç ülke arasındaki askeri ve stratejik iş birliğinin geliştirilmesini amaçlıyor.20 Ekim'de TBMM'ye sunulan anlaşma teklifi, 27 Ekim'de Dışişleri Komisyonu'nda kabul edildi.

Teklif, 5 Kasım'da TBMM Genel Kurulu'nda yapılan oylamada 119'a karşı 279 oyla kabul edildi. Suudi Arabistan ve Pakistan'daki onay süreçleri de daha önce tamamlanmıştı. Toplam 16 maddeden oluşan anlaşma; savunma, güvenlik, istihbarat, savunma sanayii, askeri eğitim ve lojistik alanlarında üç ülke arasındaki iş birliğinin kapsamını belirliyor.

Bir ülkeye yönelik silahlı saldırı üç ülkeye yapılmış sayılacakAnlaşmanın en dikkat çeken hükümlerinden biri, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış kabul edilmesini öngörüyor. Buna göre ülkelerden birinin başka bir devlet veya devlet grubu tarafından silahlı saldırıya uğraması halinde diğer taraflar, saldırıya uğrayan ülkeye mevcut imkanları ölçüsünde yardım sağlayacak.

Bu destek, askeri imkan ve kabiliyetleri de kapsayabilecek. Anlaşmada, sağlanacak yardımın kapsamı ve niteliğinin ihtiyaçların değerlendirilmesinin ardından belirleneceği ifade ediliyor. İş birliğinin, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın 51'inci maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkı çerçevesinde yürütülmesi öngörülüyor.

Taraflar ayrıca birbirlerinin bağımsızlıklarını, egemenliklerini, toprak bütünlüklerini ve uluslararası alanda tanınmış sınırlarını korumak için ortak hareket etmeyi taahhüt ediyor. Savunma sanayiinde ortak üretim ve teknoloji paylaşımıAnlaşma, üç ülkenin savunma sanayii alanındaki ortak projelerini geliştirmesini de kapsıyor.

Bu çerçevede taraflar arasında savunma teknolojilerinin paylaşılması, ortak araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) projelerinin yürütülmesi ve askeri ürünlerin ortak üretimi teşvik edilecek. Ayrıca savunma sanayii alanında uzman personel yetiştirilmesi, askeri teknolojilerde bilgi ve deneyim paylaşılması ve inovasyon çalışmalarının desteklenmesi planlanıyor.

Üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla ortak eğitim programları, askeri tatbikatlar ve personel değişimleri de anlaşmanın kapsamına alınıyor. Bu faaliyetlerle orduların birlikte çalışabilirlik kapasitesinin artırılması hedefleniyor.

İstihbarat paylaşımı ve terörle mücadeleMekke Ortak Savunma Anlaşması, tarafların istihbarat alanındaki iş birliğini derinleştirmesini de öngörüyor. Buna göre üç ülke, bilgi güvenliği ve gizlilik ilkelerine bağlı kalarak, üzerinde mutabık kalınan güvenli iletişim kanalları üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacak.

Taraflar ayrıca terörizmin tüm biçimleriyle mücadelede mevcut iş birliklerini güçlendirecek. Bu kapsamda operasyonel düzeyde ortak çalışmaların ve koordinasyonun artırılması hedefleniyor. Anlaşmada, ülkelerin uluslararası güvenlik meselelerinde düzenli istişarelerde bulunması ve ulusal güvenliklerine yönelik tehditlere karşı ortak değerlendirmeler doğrultusunda önlemler geliştirmesi de öngörülüyor.

Ortak komite kurulacak, sekretarya Suudi Arabistan'da olacakAnlaşmanın uygulanmasını takip etmek ve üç ülke arasındaki stratejik koordinasyonu sağlamak amacıyla Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşacak komite, tarafların dönüşümlü ev sahipliğinde yılda iki kez toplanacak.

Üç ülkenin liderlerinin de gerekli görülmesi halinde yılda bir kez bir araya gelmesi öngörülüyor. Komiteye bağlı sekretaryanın merkezi Suudi Arabistan'da bulunacak. Sekretaryaya, üç ülke arasında dönüşümlü olarak üç yıllığına görevlendirilecek bir genel sekreter başkanlık edecek.

İlk genel sekreterin Pakistan vatandaşı olması kararlaştırıldı. Anlaşma kapsamında oluşturulan komite, diğer ülkelerin de mutabakata dahil edilmesine ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisine sahip olacak. Lojistik destek ve gizlilik hükümleriAnlaşma, tarafların barış, savaş ve olağanüstü durumlarda birbirlerine lojistik destek sağlamasını da düzenliyor.

Bu destek kapsamında silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizatın temini yer alıyor. Taraflar ayrıca anlaşma kapsamında elde edilen gizli bilgi ve belgeleri korumakla yükümlü olacak. Bu bilgilerin üçüncü devletler, şirketler veya kişilerle paylaşılmasına izin verilmeyecek.

Erişim, yalnızca gerekli güvenlik yetkisine sahip ve bilgiye ihtiyaç duyan kişilerle sınırlandırılacak. Anlaşmanın yorumlanması veya uygulanmasından kaynaklanabilecek anlaşmazlıkların ise taraflar arasında istişare ve müzakereler yoluyla dostane biçimde çözülmesi öngörülüyor.