MMX sondası Mars’ın uydusu Fobos’a doğru yola çıktı

Japonya’nın Mars araştırmalarına yönelik önemli projelerinden biri olan MMX uzay aracı, JAXA tarafından 20 Ekim 2026’da uzaya fırlatıldı. Japonya saatiyle 04.41’de Tanegashima Uzay Merkezi’nden gerçekleştirilen fırlatma, Türkiye saatiyle 19 Ekim’i 20 Ekim’e bağlayan gece 22.41’e karşılık geldi.

Görevde, H3 roketinin en güçlü sürümü olarak belirtilen H3-24L kullanıldı. JAXA’nın açıklamasına göre roketin uçuşu planlandığı şekilde gerçekleşti. Kalkıştan yaklaşık 71 dakika sonra uzay aracının roketten ayrıldığı doğrulandı ve MMX önceden belirlenen yörüngeye yerleştirildi.

MMX GÖREVİ FOBOS’TAN ÖRNEK GETİRMEYİ HEDEFLİYOR Martian Moons eXploration adıyla bilinen MMX görevinin temel amacı, Mars’ın uydusu Fobos’un yüzeyinden örnekler toplamak ve bunları Dünya’ya ulaştırmak. Görev kapsamında en az 10 gram yüzey malzemesinin getirilmesi hedefleniyor.

Proje, JAXA’nın daha önce Hayabusa2 asteroit görevinde kazandığı deneyimlerden yararlanıyor. Planın başarıyla tamamlanması hâlinde bilim insanları, Mars sistemindeki bir uydudan alınan örnekleri Dünya’daki laboratuvarlarda ayrıntılı biçimde inceleyebilecek.

MMX’in Fobos çevresinde yörüngeye girecek ilk uzay aracı olması da görevin öne çıkan hedefleri arasında bulunuyor. Proje, Mars’ın uydularının yapısını ve geçmişini daha yakından araştırmak için önemli bir fırsat sunuyor.

GÖREVİN AŞAMALARI 2031’E KADAR UZANACAK MMX’in yaklaşık beş yıl sürmesi planlanan yolculuğunda, Mars sistemine ulaşılmasının ardından Fobos’un incelenmesi ve yüzeyden örnek alınması aşamalarına geçilecek. Görev takvimine göre uzay aracının Ağustos 2027’de Mars yörüngesine ulaşması, Eylül 2027’de ise Fobos çevresindeki yörüngeye geçmesi bekleniyor.

2029 yılının başlarında uzaktan incelemelerin ardından Idefix adlı gezgin aracın Fobos yüzeyine bırakılması planlanıyor. Ana uzay aracının 2030 yılında Fobos’a bir veya iki kez iniş yaparak yüzey malzemesi toplaması hedefleniyor.

Toplanan örneklerin Dünya’ya ulaştırılması için öngörülen tarih ise 2031. FOBOS VE DEİMOS’UN KÖKENİ ARAŞTIRILACAK MMX görevinin bilimsel açıdan yanıt aradığı temel sorulardan biri, Mars’ın iki uydusu Fobos ve Deimos’un nasıl oluştuğu.

Bilim dünyasında bu gök cisimlerinin kökenine ilişkin iki temel açıklama üzerinde duruluyor. İlk olasılığa göre uydular, Mars’ın kütle çekimine yakalanmış asteroitler olabilir. Diğer hipotez ise büyük bir gök cisminin Mars’a çarpması sonucunda uzaya saçılan malzemelerin bir araya gelerek bu uyduları oluşturduğu yönünde.

Fobos’tan alınacak örneklerin kimyasal ve mineralojik özelliklerinin incelenmesi, bu iki senaryonun değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Böylece Mars’ın uydularının oluşumu ve Güneş Sistemi’nin erken dönemlerindeki süreçler hakkında yeni bilgiler elde edilmesi amaçlanıyor.

ULUSLARARASI UZAY İŞ BİRLİĞİ MMX projesini Japonya Uzay Araştırma Ajansı JAXA yürütüyor. Göreve NASA’nın yanı sıra Fransa Uzay Ajansı CNES, Alman Havacılık ve Uzay Merkezi DLR ve Avrupa Uzay Ajansı ESA da katkı sağlıyor.

Farklı ülkelerin uzay araştırma kurumlarını bir araya getiren proje, Mars’ın uydularını yalnızca uzaktan gözlemlemekle kalmayıp yüzeylerinden örnek alarak incelemeyi hedefliyor. Örneklerin Dünya’ya ulaştırılmasıyla bilim insanlarının bu malzemeleri daha kapsamlı laboratuvar analizlerine tabi tutabilmesi bekleniyor.