Medicare ExRad çalışması: Aynı BT çekiminde radyasyon dozu tesislere göre 10 kat fark gösteriyor

Yeni Medicare'ExRad' ölçütüne dayanan ilk büyük çalışma, karın-boyun BT çekimlerinde hastane başına radyasyon dozunun standartlaşmamış olduğunu ve kanser riskini gereksiz yere artırdığını ortaya koydu.

· 1 dk 1 Medicare ExRad çalışması: Aynı BT çekiminde radyasyon dozu tesislere göre 10 kat fark gösteriyor Nanopartikül Yapısal Tasarımı Hastalık Biyobelirteçlerini Daha Hassas Tespit Ediyor Amerika Birleşik Devletleri'nde Medicare hastane kalite programı kapsamında yeni devreye giren "ExRad" (Aşırı Radyasyon Dozu) ölçütüne dayanan ilk kapsamlı analiz, aynı tür bilgisayarlı tomografi (BT) çekimlerinin yapılan hastaneye göre 10 kata varan radyasyon farkı içerdiğini kanıtladı. JAMA Network Open dergisinde yayımlanan çalışma, ABD genelinde binlerce hastane dış hastane verilerini tarayarak, standart bir karın-boyun BT'sinde hasta başına düşen ortalama etki dozunun (CTDIvol) tesisler arası nasıl dalgalandığını inceledi.

Merkezler Medicare ve Medicaid Hizmetleri (CMS), 2024 yılı başlangıcında "OP-41: BT Görüntülemesi Sırasında Normal Dokuya Verilen Aşırı Radyasyon Dozu" ölçütünü zorunlu hale getirdi. Bu ölçüt, hastanenin standart bir vücut bölgesi (genellikle karın-boyun) BT protokolünde, uluslararası referans seviyelerinin (Diagnostik Referans Seviyeleri - DRL) üzerinde kalıp kalmadığını takip eder.

Çalışma, bu yeni raporlama sürecinin ilk yılında toplanan verileri kullanarak, birçok tesisin referans seviyeleri belirgin şekilde aştığını, bazılarının ise çok daha düşük dozlarla aynı tanı kalitesini yakaladığını gösterdi.

Radyasyon dozundaki bu uçurum, sadece teknik bir istatistik değil, doğrudan hasta güvenliği meselesidir. Araştırmacılar, yüksek dozu veren tesislerde çekim yapan hastaların, düşük dozu veren tesislerdekilere göre ömür boyu radyasyon kaynaklı kanser riskinin anlamlı derecede daha yüksek olduğunu vurguluyor.

Çalışmanın yazarlarından biri olan Rebecca Smith-Bindman, "Aynı hastalığa aynı cihazla bakarken, sadece hangi hastaneye gittiğinize bağlı olarak radyasyon maruziyetinizin 10 kat değişmesi kabul edilemez bir durum" ifadelerini kullandı.

Türkiye, nüfus başına BT cihazı sayısı ve çekim sayısı açısından OECD ortalamasının üzerinde yer alıyor. Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) tarafından belirlenen "Tanısal Referans Doz Seviyeleri" mevcut olsa da, çalışma dünyada ve olası olarak yerel uygulamalarda da protokol standartlaşmasının ne kadar zayıf olduğunu kanıtlıyor.

Uzmanlar, hastaların; "Bu çekim gerçekten gerekli mi?", "Daha düşük radyasyonlu alternatif (MR, USG) var mı?", "Cihaz ve protokolünüz güncel mi?" sorularını sormasının, gereksiz maruziyeti azaltacak en etkili bireysel koruma yöntemi olduğunu hatırlatıyor.