İçinizdeki 52 Hertze Kulak Verin

“Okyanusun en büyük canlısı, en yüksek sesi çıkaran değil; en derin sesi taşıyandır.”

Anonim

Bazen bir sohbetin ortasında susmak geliyor içimden. Söyleyecek sözüm kalmadığından değil de anlatmak istediğimle anlaşılan arasındaki mesafeyi çok yoğun hissettiğimden olsa gerek. Aynı masada oturuyoruz, aynı dili konuşuyoruz aslında ama yine de ifade etmeye çalıştığım bir cümle, karşımdakine ulaşana kadar başka bir anlama bürünüyor. Ben de artık çoğunlukla kendimi ifade etmeye çalışmak yerine çayımdan bir yudum alıyorum.

Sonra bu durum bana, sesi 52 hertz frekansında kaydedilen balinaların hikayesini anımsatıyor.

Bilim insanları, Kuzey Pasifik’te yaklaşık 52 hertz frekansında, alışılmışın dışında bir balina çağrısı kaydediyor. Yıllar boyunca izlenen bu sesin sahibi, zamanla “dünyanın en yalnız balinası” diye anılmaya başlanıyor. Burada kaydedilen bir ses var; o sesin sahibine yüklediğimiz yalnızlık ise bizim yorumumuz.

İşte tam da bu nokta benim yazıma ilham oluyor. Balinaların hikayesi, zihnimde bazı insanların hikayesiyle birleşiyor.

“Balina teorisi” diye anlatılagelen bu durumun beni en çok düşündüren tarafı da bu. Okyanusun ortasındaki bir çağrıyı düşünürken kendi hayatıma ve insanlara bakıyorum. Yarım bıraktığımız konuşmalarımız, karşılık bulamayan heyecanlarımız geliyor aklıma.

Bazen “Beni anlıyor musun?” sorusunu bile yöneltme cesaretini nasıl yitirdiğimizi düşünüyorum.

Ben bir insanın en çok, kendisi için kıymetli bir şeyi anlatırken incinebildiğini düşünüyorum. Yeni okuduğu bir kitabı, kurduğu bir hayali, günlerdir zihnini meşgul eden bir düşünceyi paylaşırken öyle bir tepkiyle karşılaşıyor ki bütün heyecanını tam o an yitiriveriyor.

Cümlesi bitmeden değişen bir konu, telefona kayan bir bakış, aceleyle verilmiş bir cevap yetiyor bazen. Anlatmaya başlarken yüzünde beliren o canlılık yavaşça çekiliyor.

Sonra kendini sorguluyor insan. Fazla mı heyecanlandım? Gereksiz mi uzattım? Bunu anlatmanın sırası değil miydi?

Böyle zamanlarda kendimize ne kadar çabuk haksızlık ettiğimizi fark ediyorum. Birkaç ilgisiz bakıştan sonra sevincimizi küçültmeye, birkaç karşılıksız cümleden sonra daha az konuşmaya başlıyoruz. Bir sonraki buluşmada anlatacaklarımızı önceden eliyoruz.

İçimizde kocaman yer tutan şeylere sohbetin kenarında küçücük bir yer ayırıyor, zamanla onlardan hiç söz etmez oluyoruz.

Oysa şu sözler tam da bunu hatırlatıyor bana:

“Sessiz olmak, duygusuz olmak değildir. Güçlü görünmek, hiçbir şeye ihtiyaç duymamak değildir. Bazen en sakin görünen insanların içinde en büyük okyanuslar gizlidir.”

Dışarıdan sakin görünen bir insanın içinde neler taşıdığını bilmiyoruz. İşine devam ediyor, sorumluluklarını yerine getiriyor, sorulduğunda “İyiyim,” diyor. Biz de buna inanıp geçiyoruz. Güçlü bulduğumuz insanların da aranmayı, hatırlanmayı, bir omuza yaslanmayı isteyebileceğini unutuyoruz.

Bir öğretmen olarak çocukları düşünmeden de edemiyorum. Sınıfta söz almak için elini kaldırıp sonra indiren bir çocuğu… Arkadaşlarının güleceğini düşünüp sorusunu saklayan, yazdığı hikâyeyi kimseye göstermek istemeyen bir öğrenciyi… Biz dersin akışına yetişmeye çalışırken onun içinde nasıl bir konuşma sürüyor?

Eve götürdüğü yalnızca defteri mi, yoksa söyleyemediği birkaç cümle de var mı? İnsanları, kendilerini ifade edemedikleri ve anlaşılmadıklarını hissettikleri yerde kaybetmeye başladığımızın farkında mıyız?

Her çocuğun kendini anlatma biçimi farklı. Kimi hemen konuşuyor, kimi güvenmek için zaman istiyor. Kimi bir resmin içine saklıyor derdini, kimi yazdığı hikâyenin kahramanına söyletiyor. Bunu hatırlamak, dinlerken biraz daha sabırlı olmamı sağlıyor. Sessiz duran bir öğrencinin anlatacak hiçbir şeyi olmadığını düşünmek istemiyorum.

Melville’in Moby Dick’teki sözlerini burada hatırlıyorum:

“Dünyanın en güzel şeyleri, hiç sözü edilmeyen şeylerdir; en derinlerimizde yatan ölülerin mezar taşları yoktur.”

Bu sözler bana insanın içinde kimsenin bilmediği kayıplar da taşıyabildiğini düşündürüyor. Vazgeçtiği bir hayali, eskisi gibi görüşemediği bir dostu, geri dönemediği bir zamanı anlatıyor sanki. Her kaybın ardından uzun uzun konuşmuyoruz.

Bazılarını gündelik hayatın içine sessizce yerleştiriyoruz. Sonra bir şarkı, bir koku ya da beklenmedik bir cümle gelip oraya dokunuyor. O an belki gözlerimiz doluyor. Yine de hemen kendimize çekidüzen verip güçlü durmak zorunda olduğumuzu hatırlıyoruz.

Aslında en çok kendimizi dinlemeye ihtiyacımız var. Başkalarının bizi anlamasını beklerken kendi duygularımızın yanından aceleyle geçip gidiyoruz bazen. Neye kırıldığımızı, neden yorulduğumuzu, aslında ne istediğimizi düşünmeye fırsat vermiyoruz kendimize. Şu sözler de tam burada biraz durup düşünmeme sebep oluyor:

“Her insanın içinde, zamanın ötesinden gelen sessiz bir bilgelik vardır. Onu duymak için gürültüyü değil, sessizliği dinlemek gerekir.”

Ben o sessizliği bazen yürürken, bazen bir seyahatimde, bazen de kitabımın kapağını kapattıktan sonra buluyorum. Gün boyunca zihnimde birbirine karışan sesler biraz çekiliyor. Ve ben tam o an, kendime sormayı ertelediğim bir soruyla baş başa kalıveriyorum: Bütün bu koşturmanın içinde bana gerçekten iyi gelen ne?

Hayatımızı doldurmak için ne çok uğraşıyoruz. Daha fazlasını yetiştirmeye, kazanmaya, biriktirmeye çalışıyoruz. Fakat günün sonunda içtenlikle konuşabileceğimiz birini aradığımızda biriktirdiklerimizin hepsi aynı ölçüde anlam taşımıyor, öyle değil mi?

“Yeryüzünde biriktirilen servet her ne kadar çok olursa olsun hiçbir yararı yoktur. Bunlar kumların üzerine yapılan saray misali bir gün mutlaka yok olup gidecektir.”

Bir kitapta geçen bu cümleyi düşünürken aklıma sahip olduklarımdan çok, hayatıma dokunan insanlar geliyor. Zor bir günümde arayan biri, anlattığım küçük bir ayrıntıyı unutmayan bir dost, yorgunluğumu yüzümden anlayan bir yakınım… Onların bende bıraktığı hissi hatırlıyorum.

Burada dönüp kendime de bakıyorum. Ben ne kadar dinliyorum? Birinin cümlesi bitmeden kendi benzer hikâyemi anlatmaya başlıyor muyum? Üzüntüsünü hafifletmek isterken “Buna da üzülme,” deyip onu susturduğum oluyor mu? Anlaşılmayı böylesine önemserken karşımdakine ne kadar alan açıyorum?

Bu soruların cevabı her zaman içimi rahatlatmıyor. Bazen iyi niyetle de olsa acele ettiğimi biliyorum. O yüzden artık birinin anlatırken duraksadığı yerde sözü hemen devralmamaya çalışıyorum. Devam etmesi için bekliyorum. Bazı cümlelerin kurulabilmek için o küçük sessizliğe ihtiyacı var.

52 hertzlik balinanın hikayesi işte tam da bende böyle bir yere dokunuyor…

Bazı insanlar derinden seviyor, sessizce kırılıyor. Kimseye yük olmamak için sustukça herkes onları iyi sanıyor. Oysa onların da yorulduklarında yaslanacak bir omuza, anlatamadıklarını anlayacak birine ihtiyaçları yok mu?

Ben o balinada biraz da bunu görüyorum. İçinde koca bir okyanus taşıyan insanın, sesinin bir kalbe ulaşmasını bekleyişini…

Öyleyse içindeki okyanusu sessizce taşıyanlara, 52 hertzden selam olsun.