Avrupa'nın çöken kıyıları 800 milyar euroluk krizle karşı karşıya: İç bölgelere taşınma zamanı mı

Avrupalıların neredeyse yarısı bir kıyı şeridinin yakınında yaşıyor, ancak gelecekleri belirsizliğini koruyor. Yükselen deniz seviyeleri, büyük ölçüde insan kaynaklı küresel ısınmanın yol açması nedeniyle, dünya genelinde hayati altyapıları, aile evlerini ve kültürel mirası yavaş yavaş aşındırıyor.

Avrupa’daki 28 ülkede kıyı erozyonunun neden olduğu ekonomik kayıplar yılda 1 milyar €’yu aşıyor ve etkili önlemler alınmazsa yüzyılın sonuna kadar yılda 800 milyar €’ya kadar çıkabilir. Bu yüzden yeni bir rapor, Avrupa’yı çok geç olmadan kıyı şeritlerinden konutları, işyerlerini ve altyapıyı taşımaya hazırlanması için uyarıyor.

Avrupa’nın dağılmakta olan kıyı şeritleri taşınmalı mı? Avrupa Konseyi’nin raporu, Avrupa’daki birçok kıyının acilen "planlı geri çekilme" yönüne gitmesi gerektiğini savunuyor. Bu, yeni yapılaşmanın yasaklanacağı ya da sınırlandırılacağı ve konutların, işyerlerinin ve karayolu ile demiryolu dahil varlıkların, iklim açısından daha dayanıklı iç bölgelere taşınacağı anlamına geliyor.

Örneğin Fransa, ana kara kıyı şeridinin yaklaşık 900 kilometresinin gerilediğini ve 500’den fazla belediyenin etkilendiğini tahmin ediyor. Normandiya bölgesindeki Quiberville-sur-Mer’de 9 milyon € tutarındaki bir yatırım, kamuya ait bir kamp alanını iç kesimlere taşıdı.

Belediyenin gelirleri daha sonra yüzde 25 oranında arttı. Elbette bir kamp alanını taşımak, tüm yerleşim köylerini ya da miras niteliğindeki yapıları taşımaktan çok daha kolay bir iştir. Ancak alternatif çözümler başarısız olursa, kıyı toplumlarını taşımak tek çare olabilir.

Örneğin Venedik’te uzmanlar, su seviyesi artışının 0,5 metreyi aşması halinde, emisyonlar düşük tutulsa bile 2100’e kadar gerçekleşebilecek bu durumda, set olarak adlandırılan mühendislik ürünü kıyı duvarlarına ihtiyaç duyulabileceğini öngörüyor. Bunun maliyeti 4,5 milyar €’ya kadar çıkabilir, ancak kalıcı bir çözüm olmayacaktır.

Lagünü süper setle (geniş, güçlendirilmiş bir bent) kapatmak da 0,5 metreyi aşan deniz seviyesi artışlarında uygulanabilir bir seçenek olabilir ve kenti 10 metreye kadar deniz seviyesi yükselmesine karşı koruyabilir. Ancak bunun başlangıç maliyeti 30 milyar €’yu aşabilir.

Deniz seviyesi 4,5 metreyi aştığında, 2300 sonrasında gerçekleşmesi öngörülen bu durumda, kentin, sakinlerinin ve tarihi simge yapıların taşınması gerekli hale gelebilir ve bunun maliyeti 100 milyar €’ya kadar çıkabilir. Avrupa kıyılarının dörtte birinden fazlası aşınıyorRapor (kaynak İngilizce), "Kıyı erozyonuyla nasıl başa çıkabiliriz?" başlığını taşıyor ve yetkililere risk haritalarını güncellemeleri, inşaat yasağı ve tampon bölgeler oluşturmaları ve bunları düzenli olarak gözden geçirmeleri, farklı tercihlerin hukuki, sosyal ve finansal sonuçlarını değerlendiren uyum planları hazırlamaları çağrısında bulunuyor.

Rapora göre bu planlama, doğrudan en fazla etkilenenlerle birlikte yapılmalı. Şeffaf istişare, kamuoyunun bilgilendirilmesi ve sürekli siyasi destek, geçim kaynaklarını, kıyı mirasını ve kırılgan toplulukları koruyacak önlemlerle birlikte hayati önem taşıyor.

Avrupa’nın GSYH’sinin yüzde 40’ı kıyı bölgelerinden geliyor ve alçak rakımlı kıyıların yüzde 80’i gelecekteki erozyon riski altında. Bu nedenle, bugünden yapılacak daha iyi planlama ve taşınma, ileride önemli ölçüde tasarruf sağlayacaktır.“Avrupa’nın kıyı şeritleri en değerli varlıklarımız arasında yer alıyor” diyor, raporun eş yazarı olan Yunan siyasetçi Fanis Spanos.

“Önemli altyapılara ev sahipliği yapıyorlar, hayati ekonomik faaliyetleri destekliyorlar ve kültürel ile doğal mirasın merkezleri konumundalar.”Spanos, Avrupa kıyılarının dörtte birinden fazlasının aşındığını ve "yüksek riskli bölgelerin" sürekli olarak kullanılmasının geçim kaynaklarını tehlikeye attığını da ekliyor. Raporun eş yazarı Anthony Buchanan, deniz duvarları inşa etmek gibi geleneksel yöntemlerle Avrupa’nın kıyılarını savunmanın, deniz seviyesindeki dramatik yükseliş nedeniyle giderek daha az sürdürülebilir hale geldiğini savunuyor.“Son yıllarda deniz seviyesi artışı iki katına çıktı ve 2100’e kadar başka 44 cm daha yükselme yolunda, bu arada fırtınalar daha şiddetli ve sık hale geliyor ve aşırı fırtına kabarmalarının 2050’ye kadar 20 ile 30 kat daha sık yaşanması muhtemel” diye açıklıyor.