Isparta Aya Yorgi Kilisesi’ndeki Taşıyıcı Sır: Çapraz Tonozlar Nasıl Çalışıyor?

Isparta’da restorasyon çalışmaları devam eden tarihi Aya Yorgi Kilisesi’ni değerlendiren Mimarlar Odası Isparta Şube Başkanı Caner Ataseven, yapının mimari ve strüktürel açıdan en önemli taşıyıcı elemanlarından biri olan çapraz tonozlar hakkında teknik bilgilendirmede bulundu.

3 dk okuma Isparta – kişi şu an okuyor Sesli Oku Kaydet Isparta’da restorasyon çalışmaları devam eden tarihi Aya Yorgi Kilisesi’ni değerlendiren Mimarlar Odası Isparta Şube Başkanı Caner Ataseven, yapının mimari ve strüktürel açıdan en önemli taşıyıcı elemanlarından biri olan çapraz tonozlar hakkında teknik bilgilendirmede bulundu.

Isparta’nın tarihi ve kültürel mirası arasında yer alan Aya Yorgi Kilisesi’nde yürütülen restorasyon çalışmaları sürerken, Mimarlar Odası Isparta Şube Başkanı Caner Ataseven, binanın tavan yapısında kullanılan haçvari tonozların mimarlık tarihindeki yeri ve taşıyıcı özellikleri üzerine değerlendirmelerde bulundu.

Ataseven, iki adet beşik tonozun birbirini 90 derecelik açıyla dik kesmesiyle elde edilen haçvari tonozun, mimarlık tarihinde geniş mekânların örtülmesinde devrim yaratmış en önemli taşıyıcı örtü elemanlarından biri olduğunu vurguladı. Bu sistemin Antik Roma döneminden itibaren geniş kamu binalarında kullanıldığını belirten Ataseven, Romanesk ve Gotik dönemlerde gelişerek mabetlerin yüksek, ferah ve bol ışıklı alanlara kavuşmasını sağladığına dikkat çekti.

Haçvari tonozun strüktürel işlevini aktaran Ataseven, standart düz beşik tonozların tüm yükü iki uzun duvar boyunca kesintisiz dağıttığını, buna karşın haçvari tonozun tavanın tüm yükünü sadece 4 ana köşe noktasına yönlendirdiğini ifade etti. Yükün belirli ayaklara toplanması sayesinde alt kısımdaki duvarların ana taşıyıcı olma yükünün hafiflediğini belirten Ataseven, bu durumun iç mekânda ara desteklere ihtiyaç duyulmadan geniş açıklıkların geçilmesine olanak tanıdığını kaydetti.

Mimari sistemin sağladığı avantajlara da değinen Mimarlar Odası Isparta Şube Başkanı Caner Ataseven, taşıyıcı yükü hafifleyen duvar alanlarında geniş pencere açıklıkları oluşturulabildiğini ve bu sayede iç mekânın üst düzeyde doğal ışık alabildiğini aktardı. Masif duvar zorunluluğunu ortadan kaldırarak malzeme tasarrufu sağlayan bu tonoz yapısının, kesişim hatlarının oluşturduğu diyagonal çizgilerle yapıya güçlü bir estetik ritim, derinlik ve ferahlık kattığını dile getirdi.