Esaretin gerçek bedeli

“Kurtuluş Savaşı kazanılmasaydı ne olurdu?” sorusunu kendinize hiç sordunuz mu? 1919’da Millî Mücadele hiç başlamasaydı ya da başladığı hâlde 1922’de zaferle neticelenmeseydi?...

Bu sorulara herkes kendi bilgisi ve meşrebince cevap verebilir. Tarihi ihtimaller üzerinden değerlendirmek biraz da edebiyat ve sinemanın işidir. O yüzden Osmanlı Cumhuriyeti filminin yukarıdaki sorulara oldukça çarpıcı cevaplar verdiğini söyleyebilirim.

Komedi gibi görünen ancak perde gerisinde muazzam trajediler barındıran bir filmdir. Aynı sorulara mühim bir edebî eserle de cevap verebiliriz. Karadeniz’in karşı kıyısından Cengiz Dağcı’nın feryadı bize anlatır her şeyi.

Rus işgali altındaki Kırım Tatarlarının makus talihi Korkunç Yıllar romanında sayfa sayfa tasvir edilir. Koca bir ulus, yüz elli sene boyunca ağır bir baskıya maruz kalmış, İkinci Dünya Savaşı’nda nihai kaderiyle yüzleşmiştir.

Kızıl yıldız ile gamalı haç arasında kalıp acımasızca yok edilen soydaşlarımızın öyküsü Korkunç Yıllar ve devamı niteliğindeki Yurdunu Kaybeden Adam kitapları aracılığıyla aktarılmıştır.

Kilometre hesabıyla uzaklarda olan ama gönlümüzün tam merkezine denk düşen Türkistan’dan yine edebiyat aracılığıyla örnekler verebiliriz. Müfide Ferit Tek, Ay Demir adlı eserinde 20. Yy başlarında Rus Çarlığı çizmesi altında ezilen soydaşlarımızı anlatır.

Kitabına sonradan yaptığı eklemede Sovyet rejiminin Çarlık zulmüne bile rahmet okuttuğuna değinir. Kırgız edebiyatının şimal yıldızı Cengiz Aytmatov, babasını Sovyet rejimine kurban vermiştir. Çocuk yaşta kaybettiği babasının suçu SSCB makamlarının nazarında “milliyetçilik ve vatanseverlik”tir.

Çırpınırdı Karadeniz’in şairi Ahmet Cevad, Güzel Türkistan’ın şairi Süleyman Çolpan ve isimleri saymakla bitmeyecek niceleri kızıl bir karanlıkta yitip gitmiştir... Bugün ise Doğu Türkistan’dan edebiyat veya sinema aracılığıyla bile ses duyamıyoruz.

Ancak feci bir esaretin gölgesinde yaşadıklarını hepimiz biliyoruz. Düşman def edilemeyince nasıl bir bedel ödendiğini uzun uzun anlatmaya gerek var mı?

Vatanı kesin bir yok oluştan milletle el ele vererek kurtaran Mustafa Kemal Atatürk’ü vefatının yıl dönümü vesilesiyle saygı, sevgi ve minnetle anıyorum. Sağlıcakla kalın.