Çalışma hayatında 2027 hazırlığı: Mesai saatleri ve maaş sisteminde değişiklik gündemde

Türkiye'de milyonlarca çalışanı ilgilendiren yeni bir düzenleme hazırlığı gündeme geldi. 27 Ekim'de yayımlanan 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda uzaktan, hibrit ve esnek çalışma modellerinin geliştirilmesi ile kamu personelinin ücret sisteminin yeniden düzenlenmesine yönelik hedeflere yer verildi.

Basına yansıyan bilgilere göre İş Kanunu ve kamu personel mevzuatı dahil yaklaşık 40 kanunda değişiklik yapılması değerlendiriliyor. Çalışanların ücret ve sosyal haklarının korunması öne çıkarken yeni mesai düzeninin kapsamı ve yürürlük tarihi henüz kesinleşmedi.

ÇALIŞMA HAYATINDA 40 KANUNLUK DEĞİŞİKLİK İDDİASI2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, çalışma hayatında yeni istihdam modellerinin geliştirilmesi ve kamu personel sisteminin yeniden yapılandırılması için çeşitli hedefler ortaya koydu. Takvim gazetesinden Önder Yılmaz'ın haberine göre hükümet, İş Kanunu ve kamu personel rejimi başta olmak üzere yaklaşık 40 farklı kanundaki çalışma hükümlerini değiştirmeye hazırlanıyor.

Düzenlemeyle iş gücü piyasasında güvenceli esnekliğin sağlanması, farklı çalışma biçimlerinin yaygınlaştırılması ve istihdama katılımın artırılması hedefleniyor. Ancak 40 kanuna ilişkin çalışmalar henüz yasalaşmış değil.

Değiştirilecek kanunların tamamını gösteren kesinleşmiş bir liste de kamuoyuna açıklanmadı. UZAKTAN VE HİBRİT ÇALIŞMA YAYGINLAŞACAKYeni düzenleme hazırlığında uzaktan çalışma, hibrit mesai, kısmi süreli istihdam ve esnek çalışma saatleri öne çıkıyor.

Uzaktan çalışma modelinde çalışanlar görevlerini iş yeri dışında yerine getirirken hibrit sistemde haftanın belirli günleri ofiste, diğer günleri farklı mekânlarda çalışma imkânı bulunuyor. Esnek mesai modelinde ise işe başlama ve bitiş saatlerinin belirli sınırlar içerisinde düzenlenmesi üzerinde duruluyor.

Dönemsel çalışma ve haftalık mesainin daha az güne dağıtılması da basına yansıyan seçenekler arasında yer alıyor. Türkiye'de uzaktan çalışma, 2021 yılında yürürlüğe giren yönetmelikle zaten hukuki bir çerçeveye kavuşmuştu.

Yeni çalışmaların amacı mevcut modellerin kapsamını genişletmek ve sosyal güvenlik sistemiyle uyumunu artırmak olarak öne çıkıyor. HAFTALIK ÇALIŞMA SÜRESİ DÜŞECEK Mİ?Düzenlemeye ilişkin en çok merak edilen konulardan biri haftalık çalışma süresi oldu.

Mevcut İş Kanunu'na göre genel haftalık çalışma süresi en fazla 45 saat olarak uygulanıyor. Devlet memurları için ise genel çalışma süresi haftada 40 saat. Basına yansıyan hazırlıklarda özel sektör çalışanları açısından 45 saatlik genel sınırın düşürülmesine yönelik bir hüküm bulunmadığı belirtiliyor.

Bu nedenle yeni düzenlemenin bütün çalışanlar için haftalık mesaiyi azaltacağına veya dört günlük çalışma haftasına geçileceğine ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmuyor. ESNEK ÇALIŞANLARIN MAAŞLARI AZALACAK MI?Yeni istihdam modellerinin geliştirilmesinde çalışanların ücret ve sosyal güvenlik haklarının korunması temel hedefler arasında gösteriliyor.

Hazırlıklara ilişkin haberlerde esnek çalışanların ücretlerinde kayıp yaşanmaması, prim günleri ve analık yardımı gibi sosyal haklara erişimin kolaylaştırılması üzerinde durulduğu belirtiliyor.2027 Yıllık Programı'nda da kısa süreli, evden ve hibrit çalışmanın sosyal güvenlik sistemiyle uyumunun artırılmasına yönelik çalışmalar öngörülüyor. Ancak farklı çalışma modellerinde ücretlerin nasıl hesaplanacağı, primlerin hangi esaslarla yatırılacağı ve mevcut sözleşmelerin nasıl etkileneceği hazırlanacak mevzuatla netleşecek.

Dolayısıyla bütün çalışanların maaşlarının değişmeden kalacağı yönünde kesinleşmiş bir uygulama bulunmuyor. MEMURLARA ESNEK MESAİ MODELİ GÜNDEMDEYeni çalışma düzeninin kamu personelini de kapsaması hedefleniyor.2027 Yıllık Programı'nda kamu sektöründe esnek çalışma modellerine yönelik mevzuat çalışmalarının sürdürüleceği belirtildi.

Basına yansıyan seçeneklerden biri de çekirdek ve esnek çalışma zamanlarının ayrılması oldu. Bu modelde personelin kurumda bulunmasının zorunlu olduğu sürenin en fazla beş saat olarak belirlenmesi, kalan çalışma zamanının ise görev ve hizmet gereklerine göre düzenlenmesi değerlendiriliyor.

Günlük sekiz saatlik mesainin korunması, işe başlama ve bitiş saatlerinin esnetilmesi de gündemde. Ancak beş saatlik çekirdek mesai modelinin hangi kurumlarda ve nasıl uygulanacağına ilişkin yürürlüğe girmiş bir düzenleme bulunmuyor.

KAMU PERSONELİNİN MAAŞ SİSTEMİ DEĞİŞEBİLİR2027 Yıllık Programı'nın dikkat çeken başlıklarından biri de kamu personelinin ücret sisteminin sadeleştirilmesi oldu. Programda farklı statülerde çalışan kamu personelinin ücret yapısının analiz edilmesi ve yeni sistemin iş güçlüğü, yetki ve sorumluluk düzeyleri esas alınarak oluşturulmasına yönelik çalışmalar yapılması öngörülüyor.

Böylece personelin görev ve sorumluluklarıyla ücretleri arasındaki ilişkinin yeniden değerlendirilmesi hedefleniyor. Ancak hangi unvanların yeni sisteme dahil edileceği, maaşların nasıl hesaplanacağı ve ücretlerde artış ya da azalış olup olmayacağı henüz açıklanmadı.

ATAMA VE GÖREVDE YÜKSELMEDE YENİ SİSTEMKamu personelinin işe alım ve kariyer süreçleri de düzenleme hazırlıklarının kapsamına alındı. Açıktan atama ilanları, görevde yükselme ve unvan değişikliği işlemlerinin Kariyer Kapısı üzerinden daha şeffaf ve izlenebilir biçimde yürütülmesi hedefleniyor.

Kamu Personeli Bilgi Sistemi'nin geliştirilmesi ve hizmet içi eğitimlerin merkezi olarak takip edilmesi de planlanan çalışmalar arasında bulunuyor. Ayrıca görevde yükselme işlemlerinde nesnel değerlendirme ölçütlerinin geliştirilmesi ve kamu insan kaynakları yönetiminde veri analizi ile yapay zekâ teknolojilerinden yararlanılması öngörülüyor.

DÜZENLEME NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?Çalışma hayatına yönelik reform çalışmalarının 2027 yılı içerisinde ilerletilmesi hedefleniyor. Bununla birlikte yıllık programda yer alan hedefler, tek başına çalışanların mevcut sözleşmelerini, maaşlarını veya mesai saatlerini değiştirmiyor.

Yeni kuralların uygulanabilmesi için gerekli kanun ve ikincil mevzuat düzenlemelerinin tamamlanması gerekiyor. Bu nedenle çalışanlar açısından belirleyici olacak gelişmeler, hazırlanacak kanun tekliflerinin içeriği, Meclisteki görüşmeler ve yürürlüğe girecek düzenlemeler olacak.