Fon krizinde para kimde kaldı? Türkiye ne kaybetti, 187 milyar lirayla neler yapılabilirdi?

Türkiye'nin sermaye piyasalarını sarsan fon soruşturmasında milyarlarca liralık işlemler, siyaset ve finans dünyasından isimler ile yatırımcıların yaşadığı kayıplar gündemdeki yerini koruyor. Kriz öncesinde 440 yatırımcı ve şirketin 401 milyar 266 milyon liralık fon çıkışı incelemeye alınırken Adalet Bakanı Akın Gürlek, 214 kişi ve şirketin toplam 187 milyar 653 milyon lira kazanç elde ettiğinin belirlendiğini açıkladı.

Borsa İstanbul'daki şirketlerin toplam piyasa değeri 15 Eylül-30 Ekim döneminde 6,4 trilyon lira azalırken gönüllü iade edilen varlıkların değeri 30 milyar liraya ulaştı. Yaşananlar, Türkiye ekonomisinin ne kadar etkilendiği ve soruşturmadaki paraların kimlerde bulunduğu sorularını gündeme taşıdı.401 MİLYARLIK ÇIKIŞ, 187 MİLYARLIK KAZANÇİstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü soruşturmada 1-16 Eylül 2026 tarihleri arasında Tera ve Pusula fonlarından gerçekleştirilen yüksek tutarlı çıkışlar mercek altına alındı.

Basına yansıyan mali verilere göre Tera fonlarından 168 yatırımcı 335 milyar 912 milyon liralık, Pusula fonlarından 272 yatırımcı ise 65 milyar 354 milyon liralık çıkış gerçekleştirdi. Böylece incelenen işlemlerin büyüklüğü 401 milyar 266 milyon liraya ulaştı.

Adalet Bakanı Akın Gürlek ise Tera, Pusula ve Hedef fonlarında 141 gerçek kişi ile 73 şirketin toplam 187 milyar 653 milyon lira kazanç elde ettiğinin belirlendiğini açıkladı. Ancak iki rakam farklı hesaplamaları ifade ediyor.

401 milyar lira fonlardan yapılan çıkış işlemlerinin toplamı, 187,6 milyar lira ise üç fonda tespit edildiği açıklanan kazanç tutarı. İki hesaplamanın hangi kişiler ve işlemler bakımından örtüştüğü henüz netleşmedi. Soruşturma kapsamında yüksek tutarlı çıkışların önceden edinilmiş bilgiler kullanılarak gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği araştırılıyor.

BORSADA 6,4 TRİLYON LİRALIK ERİMEFon krizinin yaşandığı dönemde Borsa İstanbul'da sert satışlar görüldü. Ekonomim yazarı Şebnem Turhan'ın araştırmasına göre şirketlerin toplam piyasa değeri 15 Eylül'deki 20,03 trilyon liradan 30 Ekim'de 13,63 trilyon liraya geriledi.

Böylece 6,4 trilyon liralık piyasa değeri azalması yaşandı. Aynı dönemde BIST 100 endeksi yüzde 22,55 değer kaybetti. 135 şirketin hissesi yüzde 50 veya daha fazla gerilerken 32 şirkette düşüş yüzde 80'e ulaştı veya bu oranı aştı.

Yabancı yatırımcıların hisse senedi portföylerinin değeri de 11 Eylül-16 Ekim arasında yaklaşık 8,43 milyar dolar azaldı. Ancak bu rakamların tamamı gerçekleşmiş yatırımcı zararı veya Türkiye'den çıkan nakit anlamına gelmiyor.

Borsadaki gerilemenin tamamını fon krizine bağlamak da mümkün değil. Bununla birlikte piyasadaki güvensizlik, şirketlerin finansmana erişimini ve yatırımcıların yeni yatırım kararlarını etkileyebilecek önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.

SORUŞTURMADA KİMLERİN ADI GEÇİYOR?Fon soruşturmasında siyaset ve iş dünyasından çok sayıda isim gündeme geldi. Eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya ile eşi İlyas Kaya'nın Özata Denizcilik hisselerindeki işlemleri incelemeye alındı.

Basına yansıyan bilgilere göre çift yaklaşık 163 milyon liralık yatırımın ardından hisselerini 2,17 milyar liraya sattı. Kaya çifti, işlemlerinin hukuka uygun olduğunu ve özel bilgi veya yönlendirme almadıklarını savundu.

Astor Enerji ortakları Feridun ve Enver Geçgel'in ise toplam 5 milyar lirayı gönüllü iade hesabına aktardığı bildirildi. İki isim hakkındaki mal varlığı tedbirleri kaldırıldı. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Nihat Zeybekci de ortak olduğu şirketlerin Tera fonlarına yatırım yaptığını doğrulayarak kendilerinin de mağdur olduğunu açıkladı.

Soruşturma finans bürokrasisine de uzandı. Eski Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun rüşvet alma suçlamasıyla tutuklanırken eski SPK Başkan Vekili Enver Usca'nın da aralarında bulunduğu altı kişi hakkında 3 Kasım'da gözaltı işlemleri gerçekleştirildi.

Eski Türkiye Sigorta Genel Müdürü Taha Çakmak ise menfaat sağlama iddiaları kapsamında tutuklandı. Çakmak'ın avukatı suçlamaları reddetti. Bakan Gürlek'in 3 Kasım açıklamasına göre soruşturmada 433 şüpheli bulunuyor. Bunlardan 112'si tutuklu, 186'sı adli kontrol altında.

Şüpheliler hakkındaki iddialar yargı sürecinde değerlendiriliyor.187 MİLYAR LİRAYLA NELER YAPILABİLİRDİ?Soruşturmada tespit edildiği açıklanan 187 milyar 653 milyon liranın büyüklüğü, Türkiye'deki kamu yatırımlarıyla karşılaştırıldığında daha somut hâle geliyor. Sağlık Bakanlığının 1.000 yataklı Hatay Şehir Hastanesi için yeniden değerlendirdiği yapım ihalesinde 11 milyar 374 milyon liralık teklif öne çıktı.

Soruşturmada açıklanan kazanç, bu bedel üzerinden yaklaşık 16,5 hastane yapım ihalesine eşdeğer. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının açıkladığı 1,5 trilyon liralık 500 bin sosyal konut projesinin ekonomik büyüklüğü esas alındığında ise söz konusu kazanç tutarı projenin yüzde 12,5'ine karşılık geliyor.2026 yılında aylık net asgari ücretin 28 bin 75 lira 50 kuruş olduğu dikkate alındığında 187,6 milyar lira, yaklaşık 557 bin kişinin bir yıllık net asgari ücret gelirine eşdeğer.

Aynı tutar, 2026 yılı için ayrılan 1 trilyon 920 milyar 800 milyon liralık kamu yatırım ödeneğinin yaklaşık yüzde 9,8'i büyüklüğünde. EMEKLİ AYLIKLARINA NE KADAR ARTIŞ YAPILABİLİRDİ?Fon soruşturmasında açıklanan 187 milyar 653 milyon liralık kazanç, emekli aylıkları üzerinden yapılan hesaplamada da dikkat çekici bir büyüklüğe ulaşıyor.

Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) Ağustos 2026 verilerine göre Türkiye'de 12 milyon 335 bin 597 kişi yaşlılık aylığı alıyor. Söz konusu 187,6 milyar liranın bu kişilere eşit biçimde dağıtıldığı varsayıldığında, her emekliye bir defaya mahsus yaklaşık 15 bin 212 liralık ek ödeme yapılabilecek bir büyüklük ortaya çıkıyor.

Aynı tutarın 12 aya yayıldığı senaryoda ise emekli başına aylık yaklaşık 1.268 liralık ilave ödeme hesaplanıyor. Dul ve yetim aylıkları dahil SGK'dan gelir veya aylık alan 17 milyon 168 bin 674 kişinin tamamı hesaba katıldığında, kişi başına 12 ay boyunca aylık yaklaşık 911 liralık ek ödeme yapılabilecek bir büyüklük söz konusu oluyor.

Ancak bu hesaplamalar kalıcı emekli maaşı zammını değil, mevcut tutarla yalnızca bir yıl finanse edilebilecek varsayımsal ödemeleri gösteriyor. Sonraki yıllarda aynı artışın sürdürülmesi için yeniden kaynak ayrılması gerekiyor.

Ayrıca soruşturmada tespit edilen kazanç, kamunun kullanımına hazır bir bütçe kaynağı değil. Karşılaştırma yalnızca parasal büyüklüğün anlaşılması amacıyla yapılıyor.30 MİLYARLIK İADE, 97,3 MİLYARLIK ÖDEMEAdalet Bakanı Akın Gürlek'in 3 Kasım'daki açıklamasına göre gönüllü iade kapsamında yaklaşık 30 milyar lira değerinde nakit, taşınmaz ve hisse senedi geri kazanıldı.

Öte yandan Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, 30 Ekim itibarıyla tasfiye kapsamındaki 100 fonda 247 bin 839 yatırımcıya toplam 97,3 milyar lira ödeme yapıldığını duyurdu. Açıklamaya göre 178 bin 537 tekil yatırımcının anaparası karşılandı.

Bu yatırımcılara yapılan nakdî ve aynî ödemelerin toplamı yaklaşık 76 milyar liraya ulaştı. Gönüllü iadelerle yatırımcılara yapılan tasfiye ödemeleri farklı işlemleri ifade ediyor. Bu tutarlar birbirine eklenerek toplam zarar veya geri kazanılan para olarak hesaplanamıyor.27 Ekim'de yürürlüğe giren 7596 sayılı Kanun kapsamında geri kazanılan değerler, ilgili fonlardaki hak sahiplerinin zararlarının karşılanması amacıyla kullanılıyor.

PARA KİMDE KALDI, HESABI KİM VERECEK?Sermaye Piyasası Kurulunun verilerine göre tasfiye kapsamındaki 131 fonda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor. Ancak yatırımcıların kesin toplam zararını gösteren bütün dosyayı kapsayan bir bilanço henüz açıklanmadı.

Özellikle 401 milyar liralık çıkış işlemlerinin ne kadarının anapara, ne kadarının kazanç olduğu ve bu işlemleri gerçekleştirenlerle 187,6 milyarlık kazanç tespitinde yer alanların ne ölçüde örtüştüğü açıklığa kavuşmayı bekliyor. Soruşturmanın denetim kurumlarında görev yapmış isimlere uzanması, şüpheli işlemlerin ne zaman tespit edildiği ve gerekli müdahalelerin yapılıp yapılmadığı sorularını da gündeme taşıdı.

Borsadaki 6,4 trilyon liralık piyasa değeri azalması ve yüz binlerce yatırımcıyı ilgilendiren tasfiye süreci dikkate alındığında yanıt bekleyen temel soru değişmedi: Krizden önce kimler hangi bilgilerle fonlardan çıktı, gerçek yatırımcı zararı ne kadar ve bu sürecin hesabını kim verecek?