Ay'a Yeniçeriler gidiyor!

Uzayda ABD ile Çin arasındaki yarış kızışırken, Türkiye'nin Ay hamlesi Hong Kong basınında ses getirdi. Hong Kong merkezli South China Morning Post (SCMP), Türkiye'nin ABD öncülüğündeki Artemis Anlaşmaları'na katılmasına rağmen Ay'ın güney kutbuna yönelik ilk keşif yolculuğunu Çin'in Chang'e-8 misyonuyla gerçekleştirmeye hazırlandığını yazdı.

Ling Xin imzalı haberde, Orta Doğu Teknik Üniversitesinde (ODTÜ) 120'den fazla akademisyen ve öğrencinin geliştirdiği iki yapay zeka destekli keşif aracının Çin'in Ay misyonuna seçildiği aktarıldı. TÜRKİYE'NİN AY HAMLESİ ASYA BASININDA Ankara'daki Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) bünyesinde 120'den fazla akademisyen ve öğrencinin katılımıyla geliştirilen iki yapay zeka destekli keşif aracının prototipleri tamamlandı.

Başlangıçta 2028 yılı için planlanan Chang'e-8 misyonunun takviminde değişiklik yaşanırken, Türk araçlarının 2029 veya 2030 yılında Ay'a gönderilmesi öngörülüyor. TÜRKİYE İKİ ÜLKEYLE DE ÇALIŞIYOR ODTÜ Rektörü Ahmet Yozgatlıgil, SCMP'ye yaptığı açıklamada Türkiye'nin Çin ve ABD ile bilimsel iş birliklerine önem verdiğini söyledi.

Yozgatlıgil, "Çin ve ABD, Türkiye'nin her ikisi de stratejik ortağıdır" ifadelerini kullandı. Türk araştırmacıların ve öğrencilerin Ay araştırmalarına, gelişmiş robotik sistemlere ve uzay teknolojilerine katkı sağlamayı hedeflediğini anlatan Yozgatlıgil, üniversitenin Çinli kurumlarla Chang'e-8 kapsamında çalışırken Amerikan üniversiteleriyle de ortak programlar yürüttüğünü açıkladı.

TÜRK MÜHENDİSLERDEN AY'A ÖZEL İKİ ARAÇ Projeyi yürüten ODTÜ Havacılık ve Uzay Mühendisliği Doçenti Halil Ersin Söken, CHERI adı verilen iki keşif aracının her birinin 5 kilogramdan hafif olduğunu iletti. Yaklaşık bir ayakkabı kutusu büyüklüğündeki araçlar, yapay zeka desteğiyle kendi rotalarını belirleyebilecek ve Ay yüzeyinin haritasını birlikte çıkarabilecek.

Tekerlek yerine J şeklindeki hareketli bacaklarla tasarlanan araçların, Ay'ın engebeli güney kutup arazisindeki kayalıkların üzerinde ilerlemesi hedefleniyor. Söken, yapay zeka bilgisayar modülünün Çinli Star Vision şirketi tarafından sağlandığını, diğer parçaların ise yerli imkanlarla geliştirildiğini açıkladı.

AY'IN GÜNEY KUTBUNDA SU ARAYACAKLAR Türk keşif araçları, Çin'in Chang'e-8 iniş aracından ayrılarak Ay yüzeyinde araştırma yapacak. İki aracın, gelecekte kurulabilecek Ay üsleri için önem taşıyan su izlerini araştırması ve iniş bölgesinin haritasını çıkarması planlanıyor.

Yaklaşık iki hafta çalışacak şekilde tasarlanan araçların, sıcaklığın eksi 200 derecenin altına düştüğü Ay gecesine de dayanabilmesi için çalışmalar sürüyor. Prototiplerin Ankara çevresindeki kumlu arazilerde ve ODTÜ'nün robotik laboratuvarlarında test edildiği, Ay toprağını taklit eden yeni bir test alanının da hazırlandığı paylaşıldı.

TÜRK ARAÇLARI ÇİN'İN AY MİSYONUNA SEÇİLDİ Söken, Çin ile ortaklığın 2023 yılında başladığını, Çinli yetkililerin 2024'te ODTÜ laboratuvarlarını ziyaret ettiğini anlattı. Nisan 2025'te Türk keşif araçları, Chang'e-8 misyonu için seçilen 10 uluslararası proje arasında yer aldı.

Çin'in uzay programındaki değişiklik nedeniyle fırlatma takviminin ertelendiğini söyleyen Söken, araçların 2029 veya 2030 yılında Ay'a gönderilmesini beklediklerini ifade etti. Söken, Osmanlı'nın Yeniçeri birliklerinden esinlenilerek CHERI adı verilen araçların Ay'da Türkiye'nin öncüleri olacağını söyledi.