Zayıflama İğnelerini Bırakan Tip 2 Diyabetlilerde Kalp Krizi, İnme veya Ölüm Daha Sık Görüldü

GLP-1 grubu ilaçların kullanımını bırakan tip 2 diyabet hastalarında kalp krizi, inme veya herhangi bir nedenle ölümün birlikte değerlendirildiği olayların görülme sıklığı, tedaviye devam edenlere göre yaklaşık iki kat yüksek bulundu.

Araştırmacılar, bulguların GLP-1 tedavisinin uzun süreli kullanımına ilişkin önemli sorular ortaya çıkardığını belirtti. Bununla birlikte çalışma, ilaçların bırakılmasının doğrudan kalp krizi, inme veya ölüme neden olduğunu kanıtlamıyor.

301 klinikten 80 bin hastanın verileri incelendi

Antonio Ceriello ve çalışma arkadaşlarının yürüttüğü araştırmada, İtalya'daki 301 diyabet kliniğinden 2004–2024 yılları arasında toplanan sağlık kayıtları değerlendirildi.

Çalışmaya, daha önce bilinen bir kalp-damar hastalığı bulunmayan ve GLP-1 reseptör agonisti tedavisine başlamış 80.302 tip 2 diyabet hastası dahil edildi.

GLP-1 reseptör agonistleri, bağırsaklarda salgılanan bir hormonun etkisini taklit ederek kan şekerinin düzenlenmesine yardımcı olan ilaçlardır. Bazı üyeleri kilo kontrolünde de kullanılır. Belirli hasta gruplarında kalp-damar olaylarını azaltabildiklerine ilişkin klinik araştırma kanıtları bulunmaktadır.

İncelenen hastaların 48.615'inin (%60,5) takipte tedaviyi bıraktığı, 31.687'sinin (%39,5) ise son değerlendirmede ilaç kullanmayı sürdürdüğü belirlendi.

Tedaviye devam edenlerde ortalama kullanım süresi yaklaşık üç yıl, tedaviyi bırakanlarda ise yaklaşık 1,2 yıl olarak hesaplandı.

Kalp krizi, inme veya ölüm yaklaşık iki kat sık görüldü

Araştırmacılar, başlangıçtaki sağlık özellikleri bakımından birbirine benzer hastaları karşılaştırmak amacıyla istatistiksel eşleştirme yöntemi kullandı.

Bu işlem sonucunda tedaviyi bırakan 28.713 kişi ile tedaviye devam eden 28.713 kişi karşılaştırıldı.

Eşleştirilmiş gruplarda kalp krizi, inme veya herhangi bir nedenle ölümden oluşan birleşik sonlanımın görülme sıklığı, tedaviyi bırakanlarda yaklaşık 2,01 kat yüksek bulundu.

Bu sonuç, üç olayın birlikte değerlendirildiği ölçüte aittir. Kalp krizi ve inmenin her birinin tek başına iki kat arttığı anlamına gelmemektedir.

Araştırmada yalnızca herhangi bir nedenle ölümler değerlendirildiğinde ise tedaviyi bırakan gruptaki ölüm sıklığı, tedaviye devam eden gruba göre 4,67 kat yüksek hesaplandı.

Ancak özellikle ölüm sonucundaki bu büyük farkın yorumlanmasında dikkatli olunması gerekiyor. Tedaviyi bırakan kişilerde araştırmada ölçülemeyen başka sağlık sorunları veya risk faktörleri bulunmuş olabilir.

İlaç bırakıldıktan sonra ne değişti?

GLP-1 ilaçları, kan şekeri ve vücut ağırlığının kontrol edilmesinin yanı sıra bazı hastalarda kalp-damar sağlığı açısından da yarar sağlayabiliyor.

Önceki araştırmalar, bu gruptaki ilaçların bırakılmasının ardından verilen kiloların bir bölümünün geri alınabildiğini ve bazı metabolik göstergelerin olumsuz yönde değişebildiğini ortaya koymuştu.

Yeni araştırmada ise tedavi bırakıldıktan sonra vücut ağırlığı, kan şekeri, kan basıncı ve kan yağları gibi geleneksel risk göstergelerindeki değişimler de incelendi.

Araştırmacılar, daha sonra olumsuz bir klinik olay yaşayanlarla yaşamayanlar arasında bu göstergelerdeki değişimlerin büyük farklılık göstermediğini bildirdi.

Bu bulgu, gözlenen risk farkının yalnızca kilo artışı veya kan şekeri değişiklikleriyle açıklanamayabileceğini düşündürüyor.

Ancak araştırma, bunun altında yatan biyolojik mekanizmayı doğrudan ortaya koymuyor.

GLP-1 ilaçlarını bırakmak gerçekten kalp krizi riskini artırıyor mu?

Araştırmanın yanıtlayamadığı en önemli soru, tedaviyi bırakmanın tek başına olumsuz sonuçlara neden olup olmadığı.

Çalışma geriye dönük ve gözlemsel olarak tasarlandı. Araştırmacılar hastaları rastgele tedaviye devam etme veya bırakma gruplarına ayırmadı; geçmiş sağlık kayıtlarını karşılaştırdı.

Bu nedenle iki grup arasında görülen farkın tamamını ilaç bırakılmasına bağlamak mümkün değil.

Örneğin ciddi bir hastalığın ortaya çıkması, ilaç yan etkileri, tedaviye erişim sorunları veya hastanın genel sağlık durumundaki bozulma hem tedavinin kesilmesini hem de ilerleyen dönemde ölüm riskini etkileyebilir.

Araştırmada hastaların hangi gerekçelerle ilaçları bıraktığı ayrıntılı biçimde bilinmiyordu.

Ayrıca tedaviyi bırakan hastalarla GLP-1 ilaçlarını hiç kullanmamış hastalar doğrudan karşılaştırılmadı.

Dolayısıyla sonuçlar, ilacı bırakmanın hiç başlamamış olmaya kıyasla daha büyük bir tehlike yarattığını göstermiyor.

Bağımsız uzmanlardan önemli değerlendirme

Glasgow Üniversitesi Kardiyometabolik Tıp Profesörü Naveed Sattar, Science Media Centre aracılığıyla yaptığı değerlendirmede araştırmanın gözlemsel niteliğine dikkat çekti.

Sattar'a göre tedaviyi bırakan hastalar, tedaviyi sürdürenlerden başlangıçta veya takip sırasında ölçülemeyen bazı özellikler bakımından farklı olabilir.

Tedaviye uyum, yan etkiler, sosyoekonomik koşullar ve mevcut sağlık sorunları bu farklılıklara katkıda bulunabilir.

Bu nedenle ortaya çıkan ilişki, ilacın kesilmesinin doğrudan kalp-damar olaylarını veya ölümleri artırdığının kanıtı olarak görülmemeli.

Bununla birlikte Sattar, uygun hasta gruplarında GLP-1 temelli tedavilerin kalp-damar yararlarının randomize klinik araştırmalarla gösterildiğini de hatırlattı.

Zayıflama amacıyla ilaç kullananlar için de geçerli mi?

Araştırmanın önemli sınırlarından biri, katılımcıların tamamının tip 2 diyabet hastası olması.

Dolayısıyla sonuçların diyabeti bulunmayan, yalnızca obezite tedavisi amacıyla GLP-1 ilaçları kullanan kişiler için aynı şekilde geçerli olduğu söylenemez.

Ayrıca GLP-1 grubundaki bütün ilaçların bırakılmasının aynı sonuçları doğurduğu da bu araştırmayla gösterilmiş değil.

Çalışma, tedavi sürekliliğinin uzun dönem sağlık sonuçları açısından önemli olabileceğine işaret ediyor. Ancak hangi hastalarda, ne kadar süreyle ve hangi koşullarda tedaviye devam edilmesinin en uygun yaklaşım olduğunu tek başına belirlemiyor.

Bu soruların yanıtlanması için tedavinin bırakılma nedenlerini de değerlendiren ileriye dönük araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.

TIBBİ UYARI

GLP-1 ilaçlarını kullanan kişiler, bu araştırmanın sonuçlarından hareketle tedavilerini kendi kendilerine kesmemeli, yeniden başlatmamalı veya dozlarını değiştirmemelidir. Yan etkiler, başka hastalıklar ya da tedaviyi bırakma isteği söz konusuysa karar, hastayı takip eden hekimle birlikte verilmelidir.

KAYNAKLAR

1. Ceriello A. ve arkadaşları. GLP-1 receptor agonist discontinuation and cardiovascular events and all-cause mortality in people with type 2 diabetes: a retrospective cohort study. The Lancet Regional Health – Europe. 9 Kasım 2026. DOI: 10.1016/j.lanepe.2026.101881.

2. Science Media Centre. Expert reaction to a retrospective cohort study looking at GLP-1 RA discontinuation and cardiovascular events and all-cause mortality in people with type 2 diabetes. Prof. Naveed Sattar'ın değerlendirmesi. 9 Kasım 2026.