TÜRÇEP: Kıyıları korumak bir sorumluluktur

Türkiye Çevre Platformu (TÜRÇEP) Genel Sekreteri Ali Kalçık, Uluslararası Kıyı Temizliği Günü kapsamında yazılı bir açıklama yayımladı. Açıklamada, kıyıların yalnızca insanların dinlenmek, piknik yapmak veya vakit geçirmek amacıyla kullandığı alanlar olmadığına dikkat çekilerek, bu bölgelerin çok sayıda canlı türü için önemli yaşam alanları olduğu ifade edildi.

Kıyı ekosistemlerinin korunmasının yalnızca belirli günlerde gerçekleştirilen temizlik çalışmalarına indirgenmemesi gerektiğini vurgulayan Kalçık, kirliliğin kaynağında önlenmesi ve kıyılara yönelik tahribatın engellenmesi gerektiğini kaydetti.

“Bir gün temizlemek yetmez, kaynağında önlemeliyiz”

Uluslararası Kıyı Temizliği hareketinin 1986 yılında ABD’nin Teksas kıyılarında başladığını hatırlatan Kalçık, kıyı temizliği çalışmalarının toplumsal farkındalık açısından önemli olduğunu ancak tek başına kalıcı çözüm oluşturmadığını belirtti.

Kalçık, açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Kıyı temizliği farkındalık yaratması bakımından son derece değerlidir. Ancak kıyıları bir gün temizleyip ertesi gün yeniden kirlenmesine seyirci kalmak kalıcı bir çözüm sunmaz. Asıl hedef kirliliği kaynağında önlemek, kıyıları tahrip eden uygulamalara engel olmak ve toplumsal duyarlılığı sürdürülebilir kılmaktır.”

“Kıyılar yalnızca deniz kenarı değildir”

Kıyı kavramının yalnızca deniz ve göl kenarlarıyla sınırlandırılmaması gerektiğine dikkat çeken Kalçık, akarsular, dereler ve sulak alanların da su ile karanın buluştuğu ortak yaşam sisteminin önemli parçaları olduğunu ifade etti. Kıyıların içinde bulunduğu doğal havzadan ayrı değerlendirilemeyeceğini söyleyen Kalçık, bu alanların su canlılarının üreme alanları ve kuşların konaklama merkezleri açısından önemli işlevler taşıdığını hatırlattı.

“Van Gölü Havzası alarm veriyor”

Kıyı tahribatının sonuçlarına örnek olarak Van Gölü Havzası’nı gösteren Kalçık, bölgede yaşanan ekolojik sorunlara dikkat çekti. Van Gölü Havzası’ndaki başlıca tehditleri göllerin çekilmesi, sulak alanların daralması, atık ve moloz baskısı ile kıyılardaki yapılaşma ve dolgu çalışmaları olarak sıralayan Kalçık, bu uygulamaların doğal yaşam alanları ve ekosistem bütünlüğü üzerinde baskı oluşturduğunu ifade etti.

Açıklamada şu değerlendirmelere yer verildi:

Göllerin çekilmesi ve kıyı tahribatı: Göl sularının çekilmesi ve sulak alanların daralması ekosistemi doğrudan etkiliyor.

Atık ve moloz baskısı: Kıyıların atıklarla doldurulması doğal yaşam alanlarını yok ediyor.

Yapılaşma ve dolgu alanları: Kıyılara yönelik yapılaşma baskısı yalnızca estetik açıdan değil, ekolojik bütünlük açısından da sorun oluşturuyor.

Kıyıların korunmasında ortak sorumluluk çağrısı

Kıyıların korunmasının yalnızca bireysel duyarlılığa bırakılmaması gerektiğini vurgulayan Kalçık; kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, meslek örgütleri, sivil toplum kuruluşları ve yurttaşların ortak hareket etmesi gerektiğini belirtti.

Kalçık, kıyıların korunması için bilimsel bilginin esas alınması, etkin denetim mekanizmalarının işletilmesi, kamu yararını gözeten planlama yapılması ve havza bütünlüğünün dikkate alınması gerektiğini ifade etti.

Açıklamasını doğaya karşı bireysel ve toplumsal sorumluluğa dikkat çekerek tamamlayan Kalçık, şu ifadeleri kullandı: “Doğadan yararlanırken arkamızda bıraktığımız izlerin diğer canlıların yaşamına zarar verebileceğini unutmamalıyız. Kıyıya nasıl gittiğimiz kadar oradan nasıl ayrıldığımız da doğaya karşı sorumluluğumuzun göstergesidir. Kıyıların korunması bilimsel bilgiye, etkin denetime, kamu yararını esas alan planlamaya ve havza bütünlüğünü gözeten bir anlayışa dayanmalıdır. Kıyıyı kullanmak bir haksa, onu korumak da bir sorumluluktur. Çünkü kıyılar yaşamdır.”

Uluslararası Kıyı Temizliği Hareketi nedir?

Uluslararası Kıyı Temizliği Hareketi, 1986 yılında ABD’nin Teksas kıyılarında başlayan küresel bir çevre hareketi olarak biliniyor. Hareket kapsamında kıyılardaki atıklar toplanırken, elde edilen veriler kirliliğin kaynaklarının belirlenmesi ve önlenmesine yönelik çalışmalarda kullanılıyor.

Uluslararası Kıyı Temizliği Günü ise her yıl eylül ayının üçüncü cumartesi günü gerçekleştiriliyor. Dünya genelinde yüz binlerce gönüllünün katıldığı etkinliklerle kıyılardaki kirliliğe dikkat çekilmesi, atıkların toplanması ve kirliliğin kaynağında önlenmesine yönelik farkındalık oluşturulması amaçlanıyor.