WHO: 63 ülke en az bir ihmal edilen tropikal hastlığı ortadan kaldırdı, ama deng rekoru ve fon eksikliği ilerlemeyi tehdit ediyor

Dünya Sağlık Örgütü'nün yeni raporuna göre 63 ülke hedefe ulaştı; tedaviye ihtiyaç duyan kişi sayısı düştü. Ancak 2023'te rekor kırılan dengue vakaları ve%30'lara varan fon açığı 2030 hedeflerini riske atıyor.

· 2 dk 3 WHO: 63 ülke en az bir ihmal edilen tropikal hastlığı ortadan kaldırdı, ama deng rekoru ve fon eksikliği ilerlemeyi tehdit ediyor İran Devrim Muhafızları: Sirik'te ABD'ye ait MQ-1 İHA'yı düşürdük Dünya Sağlık Örgütü (WHO), "İhmal Edilen Tropikal Hastalıklar (ITH) Küresel Raporu 2024"'te, küresel mücadelenin "kırılgan" bir ilerleme kaydettiğini bildirdi. Rapora göre 63 ülke, en az bir ihmal edilen tropikal hastlığı ortadan kaldırma hedefine ulaştı; bu sayı 2030 yılına kadar 100 ülkeyi hedefleyen yol haritasının orta vadeli bir başarısı olarak değerlendiriliyor.

WHO verilerine göre 2023 itibarıyla ITH için müdahale (ilaç dağıtımı, cerrahi girişim veya bakım) gerektiren kişi sayısı 1,6 milyara düştü. Bu rakam, 2010'daki 2 milyarın üzerindeki seviyeye kıyasla ciddi bir düşüş gösterse de, ilerlemenin eşit dağılmadığı vurgulandı.

Afrika kıtası hâlâ en yüksek hastalık yükünü taşıyor; bölgeden 42 ülke en az bir hastalık için müdahale talep ediyor.

Rapor, spesifik hastalıklardaki kırılmaları öne çıkarıyor. Guinea kurtu hastalığı (drakunkulozis) vaka sayısı 2023'te tarihi bir düşüşle 14 seviyesine indi; bu, hastalığın ortadan kaldırılmasında son milin koşulduğunu gösteriyor.

Trakoma (göz trakoması) ise 2022'den bu yana 3 ülke daha (Benin, Malawi, Vanuatu) hastalığı kamu sağlığı sorunu olmaktan çıkardı. Uyku hastalığı (tripanosomiyaz) ve lenfatik filaryaz (elephantiasis) alanında da birden fazla ülke eliminasyon onayı aldı.

Raporun en dikkat çeken uyarısı, deng vaka sayısının 2023'te 6,5 milyonu aşarak tarihî rekor kırmasıydı. WHO, bu patlamanın arkasında iklim değişikliğinin vektör (Aedes sivrisineği) coğrafi yayılımını genişletmesi, plansız kentselleşme ve sürveylans eksikliklerinin yattığını belirtiyor.

Amerika kıtasındaki şiddetli salgınlar, hastalığın endemik olmayan bölgelere (Avrupa'ya da dahil) sıçraması riskini artırıyor.

2021-2030 Yol Haritası'nın maliyetlendirmesinde yıllık 1,5-2 milyar dolar ihtiyacı karşılanamıyor. Rapora göre 2023'te gerekli fonların yalnızca%70'i karşılanabildi; bu da özellikle kitle ilaç dağıtımı (MDA) programlarında kesintilere, stok tükenmelerine ve cerrahi bekleme listelerinin uzamasına yol açıyor.

WHO Genel Sekreteri Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, "İlerleme kırılgan çünkü yatırım kırılgan" tespitini yaptı.

Türkiye, WHO Avrupa Bölgesi'nde 2015'te malaria, 2012'de trakomada eliminasyon onayını almış durumda. Sağlık Bakanlığı verilerine göre ülke, leşmaniyaz (ağaç hastalığı) ve kuduz gibi hastalıklarda etkili sürveylans ve kontrol programları sürdürüyor.

Bölgedeki mülteci hareketliliği ve iklim verilerindeki değişim, Türkiye'nin vektör kontrollü ve sınır sağlık önlemlerini güncel tutmasını zorunlu kılıyor.