Japon bilim insanlarının çalışmasında Kocaeli detayı: Tsunami tehlikesine dikkat çekildi!

Japon bilim insanlarının 2026 yılında yayımladığı araştırmada, 17 Ağustos 1999 Gölcük depremi ve İzmit Körfezi’nde meydana gelen tsunami bilimsel incelemeye konu oldu. Japonya’daki 2024 Noto Yarımadası depreminden hareketle hazırlanan çalışmada, büyük depremlerin ardından tsunami oluşumunun detayları ortaya konuldu. Araştırmada, İzmit Körfezi’nde 1999 yılında yaşanan tsunaminin oluşum mekanizmasına dikkat çekildi.

Kocaeli'de büyük yıkıma neden olan 17 Ağustos 1999 Marmara depremi, uluslararası bilim dünyasında tsunami araştırmalarına örnek olmaya devam ediyor. Japonya'daki Hokkaido Üniversitesi ve Tokyo Üniversitesi araştırmacılarının hazırladığı, 2026 yılında Geoscience Letters adlı bilimsel dergide yayımlanan çalışmada, İzmit Körfezi'nde 1999 depremi sonrasında meydana gelen tsunamiye yer verildi. Araştırma, kıyı bölgelerinde meydana gelen büyük depremlerin beklenmedik tsunami hareketleri oluşturabileceğini ve deniz tabanı yapısının bu süreçte önemli rol oynadığını ortaya koydu.

1999 İZMİT DEPREMİ ARAŞTIRMAYA DAHİL EDİLDİ Yota Atobe, Yuichiro Tanioka, Yusuke Yamanaka ve Tatsuya Nakagaki tarafından hazırlanan araştırmada, farklı ülkelerde meydana gelen ve alışılmışın dışında tsunami oluşturan büyük depremler incelendi. Çalışmada 1994 Mindoro, 1994 Kuril Adaları, 1999 İzmit, 2007 Noto, 2018 Sulawesi, 2023 Türkiye-Suriye ve 2024 Noto Yarımadası depremleri ele alındı. Araştırmacılar, 17 Ağustos 1999 İzmit depremini moment büyüklüğü 7,6 olan ve Kuzey Anadolu Fayı'nın batı ucunda meydana gelen önemli bir sismik olay olarak değerlendirdi. Deprem sırasında sağ yanal doğrultu atımlı faydaki kırılmanın İzmit Körfezi'ne kadar uzandığı ve körfez kıyılarında beklenmedik bir tsunami meydana geldiği hatırlatıldı.

İZMİT KÖRFEZİ'NDE TSUNAMİ NASIL OLUŞTU? Araştırmada, 1999 İzmit depreminde meydana gelen tsunaminin tek bir nedene bağlanamayacak kadar karmaşık bir mekanizmaya sahip olduğuna dikkat çekildi. Bilim insanları, İzmit Körfezi'ndeki tsunami oluşumunda fay kırılmasının yanı sıra deniz altı heyelanlarının ve kıyı bölgelerinde sıvılaşma nedeniyle meydana gelen çökmelerin etkili olduğunu belirten 2001 tarihli bilimsel çalışmaya atıfta bulundu. Bu değerlendirme, tsunamilerin yalnızca deniz tabanının yukarı veya aşağı yönde hareket etmesiyle meydana gelmediğini, deprem sırasında yaşanan farklı jeolojik süreçlerin de su kütlesini harekete geçirebildiğini gösteriyor.

JAPONYA'DAKİ DEPREMDE DİKKAT ÇEKEN 10 DAKİKA Araştırmanın merkezinde ise 1 Ocak 2024 tarihinde Japonya'nın Noto Yarımadası'nda meydana gelen 7,5 büyüklüğündeki deprem yer aldı. Bilim insanları, depremden sonra Toyama Körfezi'nde kaydedilen deniz seviyesi değişimlerini, kıyı gözlem istasyonlarının verilerini ve Kurobe Nehri'nin denize döküldüğü noktadaki güvenlik kamerası görüntülerini inceledi. Yapılan sayısal modellemeler, deniz tabanındaki dik yamaçların deprem sırasında yatay yönde hareket etmesi sonucunda ana tsunamiden önce farklı bir dalga oluşabildiğini gösterdi. Araştırmaya göre yaklaşık 30 santimetrelik deniz seviyesi düşüşüyle karakterize edilen bu öncü tsunami hareketi, Tanaka gözlem istasyonuna ana tsunamiden yaklaşık 10 dakika önce ulaştı.

DENİZ ÖNCE GERİ ÇEKİLEBİLİYOR Çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, bazı tsunami olaylarında ana dalga kıyıya ulaşmadan önce deniz seviyesinde düşüş meydana gelebilmesi oldu. Japon bilim insanları, Noto Yarımadası'nın güneydoğusundaki dik deniz tabanı yamacının deprem sırasında yatay yönde yer değiştirmesinin kısa dalga boylu bir su seviyesi düşüşü oluşturduğunu belirledi. Bu hareketin ana tsunamiden farklı bir güzergâh izleyerek kıyıdaki bazı gözlem noktalarına daha erken ulaştığı hesaplandı. Araştırmacılar, bunun her depremde görülen bir durum olmadığını, özellikle kıyıların ve deniz tabanının karmaşık yapıya sahip olduğu bölgelerde ortaya çıkabildiğini vurguladı.

DENİZ TABANININ YAPISI BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR Bilimsel çalışmada, adalar, yarımadalar, körfezler ve dik deniz altı yamaçlarının tsunami dalgalarının oluşumunu ve kıyıya ulaşma zamanlarını değiştirebildiğine dikkat çekildi. Araştırmacılar, inceledikleri yedi depremden üçünde, deniz tabanındaki eğimli alanların yatay yer değiştirmesiyle ilişkili öncü tsunami hareketleri bulunduğunu belirtti. Bu depremler 1994 Kuril Adaları, 2018 Sulawesi ve 2024 Noto Yarımadası depremleri olarak sıralandı. 1999 İzmit depremi ise farklı tsunami kaynaklarının bir arada etkili olabildiği olaylar arasında değerlendirildi. Dolayısıyla araştırma, İzmit Körfezi'nde 1999 yılında meydana gelen tsunami ile Japonya'da 2024 yılında gözlenen öncü dalganın tamamen aynı mekanizmayla oluştuğunu ileri sürmüyor.

KOCAELİ AÇISINDAN NEDEN ÖNEMLİ? 17 Ağustos 1999 depremi sırasında İzmit Körfezi'nde tsunami meydana gelmiş olması, Kocaeli kıyılarının deprem kaynaklı deniz seviyesi değişimlerinden etkilenebildiğini gösteren tarihsel bir örnek oluşturuyor. Japon bilim insanlarının araştırması da özellikle körfez ve yarımada gibi karmaşık kıyı yapılarında tsunami oluşumunun birden fazla jeolojik süreçten kaynaklanabileceğini ortaya koyuyor. Bununla birlikte çalışma, Marmara Denizi için yeni bir tsunami tehlike haritası hazırlamıyor ve Kocaeli kıyılarında gelecekte oluşabilecek dalgaların yüksekliğine ilişkin bir tahminde bulunmuyor. Araştırmanın bulguları, kıyı bölgelerindeki tsunami tehlikesi değerlendirmelerinde deniz tabanının yapısının, fay hareketlerinin ve deniz altı heyelanlarının birlikte ele alınmasının önemine işaret ediyor.

ARAŞTIRMA 2026 YILINDA YAYIMLANDI Japon araştırmacıların “Tsunami forerunner of the 2024 Noto Peninsula earthquake observed near the mouth of the Kurobe River, Japan” başlıklı makalesi, Geoscience Letters dergisinin 2026 yılı 13. cildinde, 61 numaralı makale olarak yayımlandı. Bilimsel yayının 16 Temmuz 2026 tarihinde değerlendirmeye alındığı, 21 Eylül 2026 tarihinde kabul edildiği ve 2 Ekim 2026 tarihinde yayımlandığı belirtildi. Araştırmada 1999 İzmit depremine ilişkin değerlendirmelerde, Altınok ve arkadaşlarının 2001 yılında yayımladığı “The Tsunami of August 17, 1999 in Izmit Bay, Turkey” başlıklı bilimsel çalışma kaynak gösterildi.

Son bir ayda kocaeligazetesi.com.tr sitesinde 2.717.212 gerçekleşti.

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Hızlıca eleman bulmak mı istiyorsunuz? Tam yerindesiniz. İlanınızın burada ve basılı gazetemizde çıkmasını ister misiniz? İlan metninizi ilanservis...