Süpürge Borsası'nda 8 esnaf kaldı: Hamdi Gaspar 56 yıldır üretimi sürdürüyor

Edirne'nin simgeleri arasında bulunan ve kentin en eski el sanatlarından olan süpürgecilik, azalan tüketim ve üretimle birlikte varlığını sürdürmeye çalışıyor. Edirne Süpürge Borsası'nda çalışan Hamdi Gaspar (77), 56 yıldır yaptığı mesleğini zorlu koşullara rağmen bırakmıyor.

Evli ve 2 çocuk babası Gaspar, geçmişte yüzlerce iş yerinin faaliyet gösterdiği borsada bugün imalat yapan 8 esnaf kaldığını anlatıyor. Yaklaşık 30 yıl öncesine kadar bine yakın kişinin geçimini sağladığı, 300 ustanın çalıştığı Süpürge Borsası'nda mesleğin son temsilcileri üretime devam ediyor.

Tüketimdeki düşüş, ustaların kar elde etmesini güçleştiriyor. Süpürgeler satışa hazır hale gelene kadar çeşitli işlemlerden geçiriliyor. Önce teller temizleniyor, ardından bağlanmaları için sarma aşamasına geçiliyor. İŞ YERLERİ VE ÜRETİM AZALDIGaspar, borsanın geçmişteki çalışma ortamını, ham madde ticaretini ve teknolojinin mesleğine etkisini şu sözlerle anlattı:“1970’li yıllardan 2000’li yıllara kadar burada süpürge imalatı olarak 200-250 iş yeri vardı.

Bu iş yerlerinde, her birinde beşer kişi çalışıyordu. Yani bu ne demek? Yaklaşık bin kişiden fazla insan ekmeğini çıkarıyordu, parasını kazanıyordu. Bacasız bir fabrika gibiydi. Ham maddeyi, merkez köyler, ilçe köyler ekiyorlardı.

Ekim alanları çoktu o zaman. Türkiye'nin yurt içine bu mesleği yapanlara hem ham madde olarak hem satan tüccarlara buradan bu ürünler gidiyordu. Zaman geçtikten sonra gönderilen yerler kendileri başladılar, ham madde üretmeye.

Hem imalatını da yapıyorlar. Daha sonra teknoloji bizi bitirdi. Hem ham madde üretimi düştü hem imalat düştü”TARLADAN SÜPÜRGEYE UZANAN EMEKHam maddenin yetiştirilmesinden süpürgenin tamamlanmasına kadar birçok aşamada emek harcandığını belirten Gaspar, üretim sürecini ve satışların mevsimlere göre değişimini şöyle aktardı:“Üretici tarlaya ekiyor.

Ham maddeyi yetiştiriyor. Bunun tabii ki kesmesi var, soyması var, taraması var. Ürettikten sonra hazır hale getiriliyor. Kilogram üzerinden biz de burada ticaret borsasından açık arttırma usulü alıyoruz, iş yerimizde kullanıyoruz.

Yapımında yine aynı emek var. Tek tek şimdi burada yapmış olduğum ham maddeyi hazırlıyorum. Buradan daha sonra da süpürge yapımına geçilecek. Yani süpürge olana kadar beş altı elden geçiyor. Bu sezon öyle bir sezon geçirdik ki satışlarımız da düştü.

Ürettiğiniz mamul maddenin yüzde 50’sini ancak satabildik. Daha sonra biraz hareket oldu. Depoda baya satamadık, onlar kalmıştı. Şu anda satıldı. Mevsim itibarıyla kışa girdiğimiz zaman bizim bu ürettiğimiz mamul, yapılı süpürge satışlarımız yüzde 40-50’lere bile yaklaşmaz.

Kışın bizim satışlarımız çok düşer”Süpürgenin kullanım süresine ve bölgedeki ham madde üretiminin durumuna da değinen Hamdi Gaspar, şunları söyledi:“Genelde kırsal kesimde, köylerde, Anadolu'da ağırlıklı kullanılıyor. Bir süpürgeyi kullanan insan en azından 6-7 ay kullanabilir yani.

O kadar sağlam yapısı var. Kendisi de zaten plastik değil. Orijinal bir ürün. Tüketim de çok düştü. Ham maddenin üretimi merkez köylerimizde kalmadı. Zaten burada yok gibi bir şey. Burada merkeze bağlı köylerde üç beş hane ekiyor.

Uzunköprü ilçemizde köylerde ağırlıklı ekiyorlar. Maliyetleri de yüksek. İşçilikle olan bir iş bu. Onlar da çok haklı yani bu durumda”YENİ NESİL MESLEĞE GELMİYORBorsada kalan esnafın çalışma koşullarını anlatan Gaspar, yoğun üretim yapanların sayısının 3 olduğunu belirtti.

Pazarlama servislerinin de satışlarla birlikte azaldığını söyleyen Gaspar, mesleğin kazancını ve yeni kuşakların ilgisini şu sözlerle değerlendirdi:“Şu anda 8 esnaf var imalat yapan ama üretim çok yapan 3 tane arkadaşız burada. Daha önce ürettiğimiz ürünü haftanın dört beş günü servis oluyordu.

Şimdi tabii ki satış da olmadığını için haftada bir servis alıyor. Yani pazarlama servisimiz oluyor. Yani bir elin parmağını geçmez esnaf sayısı. Yok denecek kadar az. Şu anda gördüğünüz gibi ben çalışıyorum. Bu işi yapacak var.

Fakat onlar da yaşlılar. Yeni nesil hiç kalmadı. Bizim eskiden mesleğimiz çalışana para kazandıran bir meslekti. Meslek bitmez ama karın da doyurmaz. Ben zaten 56 seneden beri bu işi yapıyorum. Bu işte ancak geçinmişim. Benden öncekiler de öyleydi. Bugün günün ekonomik şartlarına uymuyor. Yani karı düşük”