Avrupa'nın en kirli kentlerinden Milan, doğa restorasyonunda örnek oldu

Avrupa'nın en kirli şehirlerinden biri yeşil bir dönüşüm geçiriyor. Önümüzdeki dört yıl içinde Milano'da üç milyon yeni ağaç ve çalı toprakla buluşacak, şehrin smogla kaplı sokaklarının temizlenmesine yardımcı olacak. Ekim ayında yayımlanan bir hava kalitesi sıralaması, İtalyan metropolünü dünyanın en kirli ilk 10 şehri arasında yedinci sıraya yerleştirdi; IQAir'in listesine giren tek Avrupa kenti oldu.

Bunun nedeni kısmen, hava sirkülasyonunu sınırlayan alçak Po Ovası'ndaki konumu, kısmen de yoğun tarım faaliyetleri ve bölgenin sanayi ağırlıklı olması nedeniyle ortaya çıkan emisyonlar. Projenin arkasındaki kuruluş olan Fondazione Forestami, sokaklarda, çatılarda ve cephelerde daha fazla yeşil alanın, ince tozu filtrelemenin, kenti serinletmenin ve halkın yaşam kalitesini artırmanın en ucuz ve en etkili yolu olduğunu söylüyor.2019'da başladığından bu yana, kentsel ağaçlandırma projesi neredeyse 640.000 ağaç ve çalı dikti ve İtalyan mimar Stefano Boeri, Milano'nun ünlü dikey ormanını tasarlayan isim, hava kalitesini iyileştirmeye yönelik çalışmaları ve bağlılığı nedeniyle Avrupa Akciğer Vakfı (ELF) tarafından bir ödülle onurlandırıldı.

Şimdi proje yeni bir unvan daha kazandı: BM Dünya Restorasyon Öncüsü statüsü. Bu onur, 29 Ekim'de Ermenistan'ın başkenti Erivan'da düzenlenen Birleşmiş Milletler Biyoçeşitlilik Konferansı (COP17) sırasında açıklandı. “Her sakin için bir ağaç”: Milano, BM'nin beş yeni Dünya Restorasyon Öncüsünden biriBirleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), bu unvanın Milano'nun doğayı “Avrupa'nın en yoğun nüfuslu ve en kirli metropol alanlarından birine” geri getirme çabasını takdir ettiğini söylüyor.

Kent, “her sakin için yaklaşık bir ağaç dikerek” ve yaklaşık 350 futbol sahası büyüklüğündeki bozulmuş kentsel alanı iyileştirerek bunu başarıyor. UNEP yaptığı açıklamada, “Girişim, yeşil alanlara erişimi artırıyor, okul çocuklarını sürece dahil ediyor ve eski sanayi bölgeleri, otoparklar ve depolama sahaları gibi alanları yeniden canlandırıyor” dedi.“Dünya Restorasyon Öncüleri, geniş ölçekli ve uzun vadeli restorasyonun iddialı ve umut verici örneklerini tanıyor ve 2030'a kadar bir milyar hektar bozulmuş ekosistemin onarılmasına yönelik küresel taahhütlere katkıda bulunuyor.”Forestami, COP17'de bu unvanı alan yalnızca beş projeden biriydi ve Avrupa'dan seçilen tek girişim oldu.

Diğer seçilen projeler arasında Kolombiya'nın sulak alanları iyileştirmeye yönelik Urban Nature Reborn girişimi; ABD'nin Seattle kentinin park alanlarını restore edip bakımını üstlenen Green Seattle Partnership programı; Afrika Boynuzu'nun en çok tahrip olmuş orman peyzajlarından birini canlandırmayı hedefleyen Etiyopya'nın Great Rift Valley Renaissance projesi; ve ülkenin kıyı ve deniz ekosistemlerini yenilemeyi amaçlayan Çin'in Blue Bay Restoration girişimi yer alıyor. BM'ye göre doğa geri dönüyor, ancak ilerleme daha hızlı olmalıMilano ile ilgili duyurunun yapıldığı gün, UNEP küresel ekosistem restorasyonu çalışmalarındaki ilerlemeyi değerlendiren önemli bir rapor yayımladı.

Rapora göre 149 ülkede toplam 252 milyon hektarlık alan yeniden doğaya kazandırılıyor; bu, bugüne kadar kayda geçmiş en büyük küresel restorasyon çabası.“Bugün, kayıtlı tarih boyunca doğa için görülen en büyük hareketlerden birinin şekillendiğine tanık oluyoruz” diyor UNEP İcra Direktörü Inger Andersen. “Yine de, BM Ekosistem Restorasyonu On Yılı'nın yarısına gelmişken, doğayı gereken ölçekte ve hızda onarmıyoruz.”Gezegenin bozulmuş kara ve deniz alanlarının en az yüzde 30'unu bu on yılın sonunda koruma hedefi olan ‘30x30’ amacına yönelik ilerleme ise tabloya göre oldukça dalgalı.

Kara ekosistemlerinin onarımında küresel hedefin neredeyse yarısına ulaşıldı, ancak en hızlı şekilde bozulan tatlı su, deniz ve kıyı ekosistemlerindeki ilerleme geride kalıyor. Bu arada, restorasyon için sağlanan yıllık finansmanın da dört kattan fazla artırılması gerekiyor.

Ekosistemlerin onarılması gıda ve su güvenliği, iklim karşısında dayanıklılık ve insan sağlığı için hayati önem taşıyor. Küresel öncelikli alanların yalnızca yüzde 15'inin onarılması bile, sanayi devriminden bu yana ortaya çıkan karbondioksit eşdeğeri emisyonların yüzde 30'ununun tutulup depolanmasını sağlayabilir ve tür yok oluşlarının yüzde 60'ının önlenmesine yardımcı olabilir.

UNEP'e göre hedeflere ulaşılması, 2030'a kadar dünya genelinde tahmini 32 milyon yeni istihdam yaratabilir. Raporun ortak yayımlayıcısı olan Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (CBD) Sekretaryası İcra Sekreteri Astrid Schomaker, “Bir elimizle doğayı onarırken ötekiyle yok etmeye devam edip sonuç bekleyemeyiz” diyor.

“Hükümetler ekosistem tahribatının temel nedenlerine eğilmeli ve restorasyon hareketinin kalıcılığını güvence altına almak için izleme mekanizmalarına yatırım yapmalı.” Rapora göre hükümetlerin artık tekil projelerin ötesine geçerek, sürdürülen iyileşmenin aynı zamanda uzun vadede istihdamı ve geçim kaynaklarını desteklediği “restorasyon ekonomileri” inşa etmesi gerekiyor.