Kırlıkova köyünden sadece bir bebek kurtulabildi

1912 yılında patlak veren Balkan Savaşı ve Osmanlı Devleti’nin Rumeli’deki toprak kayıpları sırasında, bölgede yaşayan Müslüman Türk nüfus ağır saldırılar, katliamlar ve zorunlu göç dalgalarıyla karşı karşıya kaldı. Bu süreçte Yunanistan sınırları içerisindeki Drama Sancağı’na bağlı bir Türkmen yerleşimi olan Kırlıkova köyü de silahlı baskınların hedefi oldu.

Köydeki nüfusun tamamına yakınının hayatını kaybettiği olayda, henüz bir yaşında olan Ratip isimli bebek saldırıdan sağ kurtulan tek kişi olarak kayıtlara geçti ve yıllar sonra Türkiye’de kurduğu yaşamla ailesinin hafızasını günümüze taşıdı. Olayın ayrıntıları, kurtulan bebeğin oğlu Ergün Kırlıkovalı’nın aktardığı aile anlatılarıyla ortaya çıktı.

Buna göre 1911 doğumlu olan Ratip, 1912’deki baskın sırasında köyü basan komitacılar tarafından fark edilmedi. Komitacıların gözünden kaçması sayesinde hayatta kalan bebek, saldırının ardından boşalan Kırlıkova köyünden sağ çıkan tek canlı oldu.

Aile kayıtlarına ve anlatılara göre, fark edilmesi halinde diğer köy sakinleriyle aynı sonu paylaşması beklenen bebek, baskın sonrasında bölgeden uzaklaştırıldı. Köyden çıkarılan bebeğin kimliğinin kaybolmaması için göğsüne küçük bir kâğıt parçası bırakıldı.

Bebeğin üzerinden çıkan ve kimlik bilgilerini içeren notta, “Akif oğlu Ratip. Doğumu 1911. Kırlıkova.” ifadeleri yer aldı. Bu bilginin ardından önce Selanik’e ulaştırılan küçük çocuk, buradan kalkan bir trene bindirilerek dönemin başkenti İstanbul’a gönderildi.

Göç ve savaş koşullarının ortasında tek başına İstanbul’a varan Ratip, ailesiz kalan çocukların barınma ve bakım ihtiyaçlarının karşılandığı resmi kurum olan Darüleytam’a yerleştirildi. Kimsesiz çocuklar yurdu olarak bilinen Darüleytam çatısı altında büyüyen Ratip, temel eğitimini de bu kurumda tamamladı.

Yetişkinlik yıllarında kendi düzenini kuran ve evlenen Ratip, sekiz çocuk babası oldu. Türkiye Cumhuriyeti’nde 1934 yılında Soyadı Kanunu’nun kabul edilmesiyle birlikte geçmişine ve ailesinin doğduğu topraklara sahip çıkmak isteyen Ratip, Balkanlar’da geride kalan köyünün adını yaşatmaya karar verdi.

Bu kararla birlikte resmi kayıtlara “Kırlıkovalı” soyadıyla geçti. Yunanistan’ın Drama Sancağı’na bağlı Kırlıkova Türkmen köyünden geriye kalan tek tanık olan Ratip Kırlıkovalı, Türkiye’de geçirdiği uzun ömrünün ardından 11 Kasım 1993 tarihinde 82 yaşında vefat etti.

Bir köyün tamamen yok oluşunun ve Balkan göçlerinin tanığı niteliğindeki bu yaşam öyküsü, oğlu Ergün Kırlıkovalı’nın paylaştığı tanıklıklarla tarihsel hafızadaki yerini koruyor.