Polisin arama yetkisine Yargıtay sınırı! Her yerde arama yapılamayacak

Polis ekiplerinin gerçekleştirdiği önleme aramalarına ilişkin Yargıtay'dan emsal niteliğinde bir karar geldi. Yargıtay 10. Ceza Dairesi, arama kararlarında yer ve kapsamın açıkça belirtilmesi gerektiğine dikkat çekerek, polis sorumluluk bölgesinin tamamını kapsayan genel arama kararlarıyla elde edilen delillerin mahkemede kullanılamayacağına hükmetti.

UYUŞTURUCU OPERASYONUNDA ARAMA KARARI TARTIŞMASIPolis sorumluluk bölgesinde gerçekleştirilen bir uygulamada, uyuşturucu madde ticareti yaptıkları iddiasıyla 2 kişi gözaltına alındı. Şüphelilerden biri tutuklanırken, haklarında Ağır Ceza Mahkemesi'nde dava açıldı.

Yargılama sonucunda sanıkların mahkûmiyetine karar verildi. Sanık avukatlarının temyiz başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Ceza Dairesi, kolluk kuvvetlerinin gerçekleştirdiği önleme aramasının hukuki kapsamına dikkat çekerek mahkûmiyet kararını bozdu.

Dosyayı yeniden değerlendiren Ağır Ceza Mahkemesi, sanıkların beraatine karar verdi. Cumhuriyet savcısının bu karara karşı yaptığı temyiz başvurusu da Yargıtay tarafından incelendi.

TÜM POLİS SORUMLULUK BÖLGESİNİ KAPSAYAMAZYargıtay 10. Ceza Dairesi, Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 20/2-a maddesini hatırlatarak önleme araması kararlarında aramanın yapılacağı yerin, zamanın, sebebinin, konusunun ve kapsamının açıkça belirtilmesi gerektiğini vurguladı.

Kararda, yalnızca "polis sorumluluk bölgesi" şeklinde genel bir ifadeyle tüm bölgeyi kapsayan önleme araması kararı verilemeyeceği belirtildi. Bu tür genel kararlar doğrultusunda yapılan aramalarda elde edilen delillerin hukuka aykırı olduğu ve hükme esas alınamayacağı ifade edildi.

Yargıtay, sanıkların beraatine ilişkin kararda hukuka aykırılık bulunmadığına hükmederek Cumhuriyet savcısının temyiz başvurusunu oy birliğiyle reddetti ve beraat kararını onadı.

ARAMA KARARININ KAPSAMI SUÇ TÜRÜNE GÖRE DE DEĞİŞİYORYargıtay 10. Ceza Dairesi, 2023 yılında verdiği başka bir kararında da önleme araması kararının belirli suçlarla sınırlandırılmasının önemine dikkat çekmişti.

Söz konusu kararda, belirli suçların önlenmesi amacıyla verilen arama kararları kapsamında elde edilen delillerin, kararın kapsamadığı başka suçlar açısından kullanılamayacağı belirtildi.

Bu kapsamda, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nda düzenlenen suçların önlenmesi amacıyla verilen önleme araması kararıyla ele geçirilen uyuşturucu maddelerin, uyuşturucu madde ticareti suçunda delil olarak kullanılamayacağına hükmedildi.

ÖNLEME ARAMASI KARARINI KİM VERİYOR?Önleme araması, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu kapsamında belirli şartlar altında uygulanabiliyor. Normal şartlarda kolluk kuvvetlerinin talebi üzerine Sulh Ceza Hâkimi tarafından verilen arama kararı, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise illerde vali, ilçelerde kaymakam tarafından verilebiliyor.

Önleme araması; kişilerin üstlerinde, araçlarında, eşyalarında ve mevzuatta belirtilen umuma açık alanlarda gerçekleştirilebiliyor. Konutlarda, yerleşim yerlerinde ve kamuya açık olmayan özel iş yerlerinde ise önleme araması yapılamıyor.

Yargıtay'ın emsal kararıyla birlikte önleme aramalarında yalnızca kararın bulunmasının yeterli olmadığı, aramanın yer, zaman, amaç ve kapsam bakımından da hukuka uygun olması gerektiği bir kez daha ortaya konuldu.