Kablo macerasında güvenceleri Fransa

Yunanistan, Türkiye’nin deniz yetki alanlarına ilişkin itirazlarına askerî güç gösterisiyle karşılık verme arayışında. Ekim ayında kablo güzergâhında dört bileşenli tatbikata katılan Atina, şimdi müdahaleyi açıkça dillendiriyor.

Bu kez de Fransız çıkarlarının Türkiye’yi durduracağına güveniyor. Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis, 3 Kasım’da parlamentonun Dışişleri ve Ulusal Savunma Komisyonundaki kapalı toplantısında milletvekillerinin sorularını yanıtladı.

Yunan basınına göre Yerapetritis, Türkiye’nin Girit-GKRY elektrik bağlantısı çalışmalarını engellemesi halinde “gerekli operasyonel müdahalelerde” bulunacaklarını söyledi. Projenin devam edeceğini ve gerekli iznin verildiğini savundu.

FRANSA’YA BEL BAĞLADILARAtina’nın güvendiği Fransız ortaklığının arkasında büyük bir yatırım bulunuyor. Yunanistan, Güney Kıbrıs ve İsrail’i deniz altından elektrik hattıyla bağlamayı hedefleyen “Great Sea Interconnector (GSI)” projesini yürüten şirketin yüzde 66’sı Fransız yatırım grubu Meridiam’a, yüzde 34’ü Yunan elektrik iletim operatörü ADMİE’ye ait.

Kablonun üretimi ve döşenmesini de Fransız Nexans şirketi üstleniyor. Avrupa Birliği ise projeye 657 milyon avro destek sağlıyor. Ancak Fransız ortaklığına rağmen araştırmalar henüz başlayamadı. Abeille Marengo gemisi, 27 Ekim’den beri Girit’in Kandiye Limanı’nda bekliyor.

Kaşot açıklarında yapılacak deniz tabanı araştırmaları için gerekli NAVTEX mesajı da yayınlanmadı. Kathimerini’nin 4 Kasım tarihli haberine göre Yerapetritis, çalışmaların 5 ila 15 gün içinde başlayacağını söyledi. Fransız yüklenici şirketin de yıl sonunda dolacak araştırma izninin uzatılmasını istediği belirtildi.

SİLAHLI GÖSTERİYerapetritis’in açıklaması, kablo güzergâhındaki askerî hareketliliğin ardından geldi. Yunanistan, Fransa, İtalya ve GKRY, 16-22 Ekim’de EUNOMIA-2026 tatbikatını gerçekleştirdi. Tatbikatın 19 Ekim’deki faaliyet alanları, kablonun planlanan güzergâhıyla örtüşüyordu.

Bölgede gerçek mühimmatlı atışlar, deniz ve hava harekâtı düzenlendi. Gemilere müdahale, hava savunması ve denizaltı savunması senaryoları çalışıldı. Aydınlık, 20 Ekim’de “Kablodan önce silahla geldiler” başlığıyla bu hazırlıkları duyurmuştu.

Yunan Ta Nea gazetesi de dört ülkenin askerî varlığını Türkiye’ye karşı bir “caydırıcılık mesajı” olarak nitelemişti. Ardından İsrail-Yunanistan ortak deniz tatbikatı düzenlendi. İsrail Ordusu, düşman gemisinin füze atışıyla batırılması dahil çeşitli senaryoların çalışıldığını açıkladı.

Times of Israel ise tatbikatın Türkiye’ye yönelik mesaj olarak değerlendirildiğini yazdı. Tatbikatların doğrudan Türkiye’nin kablo çalışmalarına olası müdahalesine karşı hazırlandığı açıklanmadı. Ancak askerî hareketliliğin hemen ardından Yunan Dışişleri Bakanı’nın aynı anlaşmazlıkta “operasyonel müdahaleden” söz etmesi dikkat çekti.2024’TE GERİ ÇEKİLMİŞLERDİAtina, Temmuz 2024’te de yabancı desteğine güvenmişti.

O dönemde İtalyan Ievoli Relume gemisi, Kerpe ve Çoban açıklarında deniz tabanı araştırmalarına girişmişti. Türkiye, kendi kıta sahanlığına yönelik itirazını sahada ortaya koydu. Bölgeye beş savaş gemisi gönderdi. Yunan savaş gemilerinin de gelmesiyle iki ülkenin donanmaları yaklaşık 40 saat karşı karşıya kaldı.

Yunan Kathimerini gazetesinin 3 Ağustos 2024’te yayımladığı araştırma, Atina’nın hesabını ortaya çıkardı. Gazeteye göre ABD, kablo araştırmalarının hızlandırılması için baskı yapmıştı. Washington, Türkiye’den sert bir tepki beklemiyordu.

Ancak Türk savaş gemisi, İtalyan araştırma gemisini uyardı. Ievoli Relume ise Yunan makamlarından izin aldığını, İtalya, Fransa ve Avrupa Birliği’nin desteğine sahip olduğunu bildirdi. Türk Donanması sahaya çıktığında bu destek Atina’nın beklediği sonucu vermedi.

Kathimerini, gerilimi düşürmek için yürütülen temaslarda ABD’nin diplomatik ilgisinin neredeyse tamamen yokluğuna dikkat çekti. ANKARA’NIN İTİRAZI DEĞİŞMEDİİki yıl sonra aynı projede bu kez Fransız araştırma gemisi görev üstleniyor.

Atina ise Ankara’nın itirazlarına karşı Fransız sermayesini ve Avrupa finansmanını öne çıkarıyor. Anlaşmazlığın merkezinde kablonun kendisinden çok, deniz tabanı araştırmalarının hangi ülkenin yetki alanında ve nasıl yürütüleceği bulunuyor.

Türkiye, güzergâhın bir bölümünün kendi kıta sahanlığından geçtiğini belirtiyor. Araştırma koordinatlarının yazılı olarak bildirilmesini ve faaliyetlerin Ankara’yla koordine edilmesini istiyor.