Şehrin Sesinde Bu Hafta; Bir Çam Ağacı Hikayesi

Ben bir çam ağacıyım. Beni ilk kim dikti, hangi eller toprağı üzerime örttü, iki yol arasında çimlerin etrafına beni kim diğer çamlarla yan yana ne zaman dizdi hatırlamıyorum. Ama gökyüzüne uzanan ilk dalımı, toprağın derinliklerine tutunan ilk kökümü ve yıllar geçtikçe gövdemde biriken halkaları hatırlıyorum. Çünkü ağaçlar zamanı takvim yapraklarından değil, yaşadıkları mevsimlerden öğrenir.

Bir insanın ömründe sıradan sayılabilecek birkaç yıl, benim için gövdemi kalınlaştıran, köklerimi derinleştiren, dallarımı gökyüzüne yaklaştıran uzun bir yolculuk… Bir fidan olarak başladığım hayatımda, onlarca baharın gelişini ve gidişini gördüm. Yağmuru bekledim, kuraklığa dayandım, rüzgârla eğildim ama köklerimden vazgeçmedim. Her yıl biraz daha büyüdüm. Her yıl biraz daha yaşadım.

Şimdi hakkımda bir karar verildiğini duyuyorum. Bulunduğum yerde farklı sesler var, toprağın eksildiğini hissediyorum köklerimin ucundan kayıp gidiyor sanki. Köklerimi hissetmemeye başladım gövdem kökümden ayrılıyor gibi… Oysa ki toprağım değişse, köklerimden gövdemi ayırmadan sökülsem, yeni bir toprağa tutunmam için gösterilecek çaba, yaşama ihtimalim, yıllar boyunca biriktirdiğim gölgem daha çok mevsimlere şahitlik edebilirdi. Bana sormadan ortadan kaldırılıyorum, gövdem kuru ve soğuk.

Bazen düşünüyorum: İnsanlar, bir şeyi ortadan kaldırmak istediklerinde önce ona bir makuliyet mi bulurlar?

Belki konu ben bile değilimdir sadece… Belki mesele bir projedir, bir takvimdir, bir plandır. Belki de benim gövdem, çözülmesi gereken sorunların arasında küçük bir ayrıntıdan ibarettir. Ne de olsa ben bir çam ağacıyım iki yol arasında… Ve yoldan gelip geçerken bunun acaba kim farkında? Kesilsem de kesilmesen de bunu kim görecek? Hesabını kim kime soracak?

Siz iki yol arasında Cumhuriyet Mahallesi civarında bir çam ağacı grubunun taşınmak yerine köklerinin gövdesinden ayrılarak yol yapımına tercih edilme hikayesini aslında okumakta olduğunuzu bilseydiniz şuan aklınızdan neler geçerdi?

Mesela benim aklımdan şu soru geçiyor; madem bir ağacı kesmek, trafiği kolaylaştıran yollar yapmak uğruna ufak bir detay olarak görülüyor ve bu kadar kolay açıklanabiliyor, onu yaşatmak için neden aynı çaba gösterilmiyor?

İşte insanın en çok burada durup düşünmesi gerekiyor. Çünkü bazen bir kararın doğruluğu, onu savunmak için kaç gerekçe bulunduğuyla değil, o karara alternatif üretmek için ne kadar çaba harcandığıyla anlaşılır.

Bir çam ağacının yaşının kaç olduğunu soran yok. Kaç yıldır burada durduğunu, kaç kuşa yuva olduğunu, kaç yılda büyüdüğünü hesaplayan yok. Oysa kesmek belki bir sabahın, belki birkaç dakikanın işi.

İnsanoğlu doğa yasalarına bağlı olduğunu unutup, yılların emeğiyle oluşmuş bir şeyi dakikalar içinde ortadan kaldırabilmekte. Üstelik bunu yaparken kendisini öylesine haklı gösterir ki kesilmesi hayırlı olmuş hale getirebilir.

Gerekçeler sıralandıkça karar daha anlaşılır görünür; karar anlaşılır göründükçe de geride bırakılan şeyin değeri daha az konuşulur. Bir şeyin yapılabiliyor olması, onun yapılması gerektiği anlamına gelir mi? Bir ağacı kesmek mümkün diye onu kesmek zorunda mıyız?

Onu başka bir yere taşımak daha zahmetli diye bu ihtimali en baştan gözden çıkarmak ne kadar doğrudur?

İnsanların bilmediği, bilseler de çoğu zaman hatırlamadığı bir şey vardır: Ağaçların hikayesi, gövdelerinin bittiği yerde sona ermez. Toprağın altında, gözle görülmeyen kökler ve mantar ağları aracılığıyla birbirine uzanan sessiz bir hayat vardır.

Bir ağacın gövdesi kesildiğinde yalnızca görünen kısmı değil, onun toprağın altında kurduğu ilişkiler de zarar görebilir. İnsanlar baltayı bir ağacın gövdesine vurduklarını sanırlar; oysa bazen bir ormanın sessizliğine, görünmeyen bağlarına da darbe indirirler. Çünkü doğada hiçbir hayat, insanın sandığı kadar yalnız değildir.

Yerine başka bir fidan dikileceğini de söylenebilir. Elbette dikilsin. Her fidan büyüsün, her ağaç yaşasın. Fakat yeni dikilen bir fidanın varlığı, kesilen yaşlı bir ağacın yokluğunu hemen ortadan kaldırmaz.

Ve bazen bunu bir ağaç için bazen bugünün anlam ve önemine dair sorarken buluruz kendimizi: Beni yaşatmak için ne yaptınız?