Namaz kılan gölgeden sonra yeni sırrı ortaya çıktı! Divriği Ulu Camii'nde tüm dünyayı heyecanlandıran keşif

Anadolu’nun Elhamra’sı olarak anılan Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, mimarisi ve sıra dışı süslemeleriyle dikkat çekmeye devam ediyor. 1985 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne Türkiye’den giren ilk eser olan tarihi yapı, bu kez tavan işlemelerinde fark edilen insan silüetiyle gündeme geldi.

Sivaslı gazeteci Sirer Doğan, 41 yıl önce caminin kapılarında güneş ışığının oluşturduğu ve namaz kılan insanları andıran gölgeleri görüntülemişti. Bu fotoğraflar daha sonra Japon araştırmacıların da ilgisini çekmiş, söz konusu ışık oyunları uluslararası alanda tanınmıştı.

Aradan geçen yılların ardından tarihi yapıyı yeniden inceleyen Doğan, bu kez darüşşifa bölümünün tavanındaki işlemelerde farklı bir figür fark etti. Girişte belirli bir noktadan bakıldığında ortaya çıkan görüntünün, erkek yüzünü andırdığı görülüyor.

Silüette çekik gözler, belirgin elmacık kemikleri ve aşağı doğru uzanan bıyıklar seçiliyor. Fotoğrafladığı figürün yapıyı yaptıran Ahmet Şah’ı temsil edebileceğini öne süren Doğan, bu ihtimalin bilim insanları tarafından araştırılması gerektiğini belirtiyor.

Deneyimli gazeteci, tavan süslemesindeki görüntünün, cami ile darüşşifayı birlikte yaptıran Ahmet Şah ve eşi Melike Turan Melek arasındaki sevgiyle bağlantılı olabileceğini düşünüyor. Doğan, 55 yıllık gazetecilik hayatında tarihi eseri defalarca fotoğrafladığını ve farklı yönleriyle incelediğini anlatarak şunları söyledi:“Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası üzerine yıllardır çalışıyorum.

Burada görev yapan bilim insanlarının, profesörlerin ve mimarların değerlendirmelerini de takip ettim. 41 yıl önce kapılardaki gölgeleri fotoğraflamıştım. Bu görüntüler, benden yıllar sonra bir Japon araştırmacının çalışmasıyla dünyaya duyuruldu.

Son restorasyonun ardından edindiğim izlenimleri de dikkate alarak yeni fotoğraflar çektim. Tavan işlemelerinde gördüğüm insan yüzünün Ahmet Şah’a ait olabileceğini tahmin ediyorum. Melike Turan Melek’in eşine duyduğu sevgi nedeniyle onun tasvirini buraya işlettirmiş olabileceğini düşünüyorum.”Mengücek Beyliği döneminde inşa edilen Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası’nın yapımına 1228 yılında başlandı, eser 1243’te tamamlandı.

Caminin yapımını Süleyman Şah’ın oğlu Ahmet Şah, darüşşifa bölümünü ise Melike Turan Melek üstlendi. Yapının baş mimarlığını Muğis oğlu Ahlatlı Hürrem Şah yaptı. Tarihi eserin dikkat çeken yönlerinden biri de mimarının yaşamına ilişkin belirsizlikler.

Hürrem Şah’ın bu yapıdan önce başka bir eserine dair kayıt bulunmaması, inşaatın tamamlanmasının ardından da kendisi hakkında herhangi bir bilgiye rastlanmaması gizemini koruyor. Mimarlığın ardından hayatını kaybetmiş olabileceği düşünülse de bu konuda kesin bir bilgi bulunmuyor.

Tarihsel anlatımlara göre Melike Turan Melek de yapının tamamlanmasını göremeden hayatını kaybetti. Yaklaşık sekiz asırlık yapı, yalnızca mimari özellikleriyle değil, süslemelerindeki özgünlükle de öne çıkıyor. Bir kadın ve bir erkek tarafından ortaklaşa yaptırılan Anadolu’daki nadir eserlerden biri olan cami ve darüşşifa, yaklaşık 10 bin motifiyle dikkat çekiyor.

Uzaktan bakıldığında düzenli ve simetrik bir görünüm sunan süslemeler, yakından incelendiğinde birbirinden farklı ayrıntılar barındırıyor. Yapıdaki motiflerin her birinin kendine özgü olduğu ve aynı süslemenin başka bir noktada tekrarlanmadığı belirtiliyor.

Kapılardaki ışık oyunlarından tavan işlemelerinde fark edilen insan figürüne kadar pek çok ayrıntısıyla araştırmacıların ilgisini çeken Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, sekiz yüzyıl sonra bile yeni soruların gündeme gelmesine neden oluyor. Tavan süslemesindeki silüetin kimi temsil ettiği ise bilimsel incelemelerle açıklığa kavuşmayı bekliyor.