Cambridge, yapay zekâ ile çoklu suşlara karşı yeni kuş gribi aşısı geliştirdi

Cambridge Üniversitesi'nden bilim insanları, yapay zekadan yararlanarak tek dozda birden fazla kuş gribi suşunu hedef alan, yalnızca tek bir varyanta bağışıklık sağlamayan yeni bir aşı geliştirdi. Araştırmacılara göre bu enjeksiyon, henüz ortaya çıkmamış varyantlara karşı bile koruma sağlayabilir.

Aşı, aynı virüsün birden fazla suşunu hedef alan ve şu anda henüz bilinmeyen tehditleri de içerebilecek gelecekteki sağlık acil durumlarına daha iyi hazırlanmayı amaçlayan yeni nesil aşıların bir parçası."Kuş gribinin tek bir varyantına bağışıklık sağlamak yerine, yeni geniş spektrumlu aşımız çok geniş bir varyant yelpazesine karşı koruyucu," dedi çalışmayı yürüten Cambridge Üniversitesi Viral Zoonotik Laboratuvarı'ndan Jonathan Heeney. "Aşı, viral evrime tepki vermek yerine onu öngörecek şekilde tasarlandı," diye ekledi.

Cell Reports Medicine (kaynak İngilizce) dergisinde yayımlanan çalışma, yeni aşının yalnızca bir suşu hedef alan ve pandemi hazırlığı için stoklanan standart aday aşılara kıyasla daha geniş koruma sağladığını ve hayatta kalma oranlarını artırdığını ortaya koydu. COVID-19'a ve birçok başka yeni bulaşıcı hastalığa yol açan koronavirüsler gibi kuş gribi de bir RNA virüsü.

RNA virüsleri, hayvanlardan insanlara sıçrayabilen ve bağışıklık sistemimizden, dolayısıyla mevcut aşıların sunduğu korumadan kaçabilen yeni suşlara hızla mutasyona uğrayabildikleri için insan sağlığı açısından özel bir tehdit oluşturuyor. Mevcut pandemi hazırlığı, halihazırda ortaya çıkmış tek tek virüs varyantlarına karşı aşıların stoklanmasına dayanıyor.

Araştırmacılar, bu yeni nesil aşıların ulusal biyogüvenlik ve daha dayanıklı halk sağlığı sistemleri açısından oyunun kurallarını değiştireceğini belirtti. Heeney, "Artık her zaman geriden gelmek ve değişmiş bir suşa karşılık gelen bir aşıyla karşılık vermek yerine, virüs salgınlarına ve pandemilere anında yanıt vermeye hazır olabiliriz," dedi.

Yeni nesil aşılarAraştırmacılar, dünya genelindeki gözetim programları tarafından kaydedilen, yaban hayatı, çiftlik hayvanları ve kuş gribiyle enfekte olmuş insanlardan alınan örnekleri içeren kuş gribi virüslerinin genetik dizi verilerini topladı. Daha sonra, kuş gribi virüslerinin küresel çeşitliliğini temsil eden ve virüsün bağışıklık korumasından kaçmasını engellemeye yardımcı olan beş yapay zeka ile optimize edilmiş sentetik antijen tasarlamak için hesaplamalı ve evrimsel algoritmalar kullandılar.

Bir aşının etken maddesi olan ve antijen adı verilen bileşen, vücudun bağışıklık sistemini koruyucu bir yanıt üretmesi için harekete geçirir. Bu da vücudu, aynı antijeni taşıyan bir patojenin yol açacağı gelecekteki enfeksiyonlarla savaşmak üzere eğitir.

Heeney, "Yapay zeka kullanmak aşı tasarımı sürecini büyük ölçüde hızlandırıyor ve ardından aday aşıları laboratuvarda test ederek bunların sağlam ve güvenli olduğundan emin olabiliyoruz," dedi. Yeni çalışmada, aşı, kuş gribine yol açan virüsün genetik olarak farklı bir dizi varyantına karşı fareler ve gelincikleri tamamen korudu.

Bu varyantların tamamı insan enfeksiyonlarına neden oldu ve potansiyel pandemi tehdidi oluşturuyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün mevcut kuş gribi aşısıyla aşılanan hayvanlarda ise aynı virüslere maruz kaldıklarında yalnızca yarısı hayatta kaldı.

Bir sonraki adım, yeni kuş gribi aşısını insanlarda klinik deneylerde test etmek, böylece bir salgın durumunda kullanıma sunmak ve yeni çerçeveyi mevsimsel grip aşılarına ve hızla evrilen diğer RNA virüslerine genişletmek. Cambridge Üniversitesi ve onun şirketi DIOSynVax Ltd tarafından geliştirilen bu aşı, tek bir aşıda binlerce virüs varyantına karşı kalıcı koruma sağlayacak şekilde tasarlanan etken maddeye sahip yeni aşı serisinin en son örneği.

Bu yılın başlarında ekip, insanlar üzerinde test edilen ilk tamamen yapay zeka tasarımlı aşıyı geliştirdi. Bu aşı, Ebola ve koronavirüs grubunun üyeleri gibi virüsler sürekli mutasyona uğrarken bile geniş bir virüs yelpazesine karşı kalıcı koruma sunuyor.