Büyüyen Thy’de çalışanın Geleceği Ne Olacak?

Değerli Okurlar,

Geçtiğimiz ay hedef 12 kapsamında THY A.O. da uçuş saatlerinin ücretlendirilmesinde yapılan değişiklikle%20 ile%30 arasında uçuş ücretlerinde kayıplar yaşandı. Ardından eyt’li çalışanlar ile emekliliği dolanların gönderilmesi gündeme geldi.

Tüm bu gelişmeler diğer iştiraklerde endişe ve kaygıya neden oldu. Bir yandan TGS ve THY Teknikte ikramiyelerin kaldırılıp ücrete dahil edilmesi konuşulurken öte yandan 6 aylık zam oranlarının pass geçilmesi gibi seçeneklerin masada olduğu iddiaları konuşulmaya devam ediyor.

Mevcut süreçte büyüyen filoya ve artan iş yüküne rağmen tecrübeli personellere bile vefa gösterilmeden mali bir yük olarak bakılıp gönderilmesi çoğu kesimde huzursuzluk yarattı. Ömrünü bu sektöre ve bir kuruma adanmış insanlara bu muamele tabii ki şık olmadı.

Hala devam eden bu furyanın daha ne kadar süreceği ve kimleri kapsayacağı da tamamen belirsiz.

Diğer iştiraklerinde tasarruf tedbirleri kapsamında birtakım çalışmalar içinde oldukları belirtiliyor. Aynı zamanda bazı iştiraklerde küçülmelerin ve organizasyonel olarak daralmaların yaşanacağı da iddialar arasında. Maalesef döviz kuru baskısı ve faiz etkisi ile piyasalardaki dalgalanmalar bir de savaş ve yakıt krizleri girince durum iyice içinden çıkılmaz oldu.

Artan maliyetler ve döviz kuru baskısıyla düşen gelir karşısında sıkı tedbirler kaçınılmaz oldu. Yeter ki her şey şeffaf ve adil olsun. İnsanlar geleceğini öngörebilsin ve şirketinin zor günde beklediği fedakarlığın karşılığını işler yoluna girdiğinde refahı da çalışanla bölünmesiyle ödüllendirilsin.

Yoksa herkes artan maliyetlerin ve özellikle kapanan iflas eden kurumlardaki krizlerin farkında. Bir yandan Fransa’dan diğer Avrupa ülkelerine yayılan gerilim. Bir yandan devam eden Rusya ve Ukrayna sorunu ve Ortadoğu’nun dinmeyen ateşi hem ekonomiyi hem de piyasayı inanılmaz yıpratıp yormaya devam ediyor.

İnsanların fahiş fiyatlar karşısında ev ekonomisi bile ayakta tutmakta zorlandığı bu dönemde yapılan her fedakarlığın ne kadar büyük bir özveri ve ağır vebal olduğu unutulmamalı.

Piyasalardaki fon mağdurları ve haksızca elde edilen milyarlarca dolarlık vurgunlar toplumsal olarak herkesin psikolojisini çok olumsuz etkiledi. Bir de yerel yönetimlerdeki rüşvet irtikap ve yolsuzluklara bakınca vatandaşın sırtına yüklenen ağır faturanın yüzü göründü.

Şimdi bu ekonomik belirsizlikler ve artan maliyetler düşen alım gücü karşısın da her zaman elini taşın altına koyan ve bedel ödeyen vatandaşın suçu ne?

Dönemsel karlılığı manşetlere verip, tüm yaşanan krizlere rağmen karlılığı ve büyümeyi ilan ederken içerde tasarruf kaygısıyla insanların kıvranıp emekli olması, ücretlerinin düşürülmesi bir çelişki yaratmaz mı? Kısacası şayet ortada bir kriz var ve gerçekten istihdamı korumak sektörün sürdürülebilirliğini sağlamak için birtakım fedakarlıklar gerekiyorsa tepeden tırnağa her alanda bunun şeffaf ve samimi bir biçimde yapılması, çok kazanandan çok az kazanandan az tasarrufla olması gerekir.

Zorluğu ve yokluğu bölüştüğünüz insanlarla varlığı ve bolluğu da paylaşmazsanız asıl o zaman büyük bir enkaz yaratırsınız. Yıllarca inanarak güvenerek özveri ile çalıştıkları kuruma ve yöneticilerine karşı güven kaybı, inanın kar kaybından daha büyük zarar verir.

Özetle belirsizlikler ve dedikodular insanları yormaya ve verimi düşürmeye devam ediyor. Hele de uçuş güvenliğinin en çok etkilendiği konularda gerekli hassasiyeti göstermekte fayda var.

Çalışanlara karşı samimiyet adalet ve şeffaflık uzun vaade de bir kazanca dönüşebilir. Yeter ki bunu çalışanlarda derinden hissedebilsin. Yoksa bu sektörün emekçileri yıl sonunda kâr payı, toplu sözleşmelerde imza parası ve temettü gibi insanların yüzünü güldüren müjdeleri unutmayacak kadar vefalı. Bu vefayı kendini yönetenlerden beklemekte en büyük hakkı.

ABD’de Sistemler Durdu, Dört Can Kaybettik

ABD’deki hava trafik krizi Avrupa’ya kadar uzanırken, Malatya’daki helikopter kazasında dört askerimizi kaybettik. Bir tarafta binlerce uçuşu etkileyen teknik aksaklık, diğer tarafta dört ailenin hayatını değiştiren büyük bir acı.

Bu iki olay, havacılıkta teknolojinin, denetimin ve uçuş emniyetinin ne kadar hayati olduğunu yeniden gündeme taşıdı.

Son birkaç günde havacılık dünyasında yaşananlar üzerinde ciddi biçimde düşünmemiz gerekiyor.

12 Kasım’da Malatya’dan gelen helikopter kazası haberiyle dört askerimizin şehit olduğunu öğrendik. Ertesi gün dünyanın en yoğun hava trafik sistemlerinden birine sahip ABD’de meydana gelen teknik arıza, ülke genelindeki kalkışları durdurdu. Kriz kısa sürede Avrupa’dan Amerika’ya yapılacak uçuşları da etkiledi.

İki farklı olay, iki farklı sonuç…

İkisinin ortak noktası ise havacılıkta emniyetin ne kadar büyük bir sorumluluk gerektirdiği.

ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), 13 Kasım’da hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen haberleşme ve radar verisi sorunları nedeniyle ülke çapında uçuşların durdurulması kararını aldı. Yapılan incelemelerde 22 hava trafik kontrol merkezinin 17’sinde sistem kararsızlığı yaşandığı belirlendi.

Düşünün, dünyanın en gelişmiş havacılık altyapılarından birine sahip ülkede, haberleşme ağındaki bir sorun hava ulaşımını saatlerce durma noktasına getirdi.

FAA’nın açıklamasına göre eski donanımların yoğun veri trafiği karşısında istikrarsız hâle gelmesi, sistemde ciddi aksamalara neden oldu. İncelemenin ilk bulguları, iki ayrı tesisteki veri akışına ve ağ altyapısında gerçekleştirilen çalışmalara işaret ediyor. Kesin teknik nedenin belirlenmesine yönelik incelemeler sürüyor.

Avrupa hava sahasının tamamı kapatılmadı. Tedbir, ABD’ye yönelik seferleri kapsıyordu.

Bu ayrıntı önemli. Çünkü havacılıkta alınan bir emniyet tedbirini doğru anlamak, olayın kendisi kadar değerli.

FAA’nın 15 Kasım’da paylaştığı verilere göre 13 Kasım’da yaklaşık 12 bin 462 uçuş iptal edildi. Kurum, iptallerin tamamının doğrudan uçuş durdurma kararından kaynaklanmadığını da açıkladı.

Rakamın büyüklüğü kadar düşündürücü olan başka bir konu var.

Havacılık sektöründe milyarlarca dolarlık uçaklara, modern terminallere ve gelişmiş teknolojilere yatırım yapılıyor. Buna karşılık hava trafik yönetiminin temelini oluşturan haberleşme altyapısındaki bir aksaklık, bütün bu yatırımları saatler içinde etkileyebiliyor.

Bir havayolu şirketinin uçağı ne kadar yeni olursa olsun, hava trafik kontrol sisteminin güvenilir çalışmasına ihtiyaç duyuyor. Havalimanının kapasitesi, uçak filosunun büyüklüğü veya operasyonel verimliliği bu bağımlılığı ortadan kaldırmıyor.

FAA’nın uçuşları durdurması emniyet açısından gerekli bir tedbirdi. Uçakların güvenli şekilde iniş yapabilmesi için mevcut prosedürler uygulandı. Kurum, olay sırasında haberleşme ve radar sistemlerinin bütünüyle devre dışı kalmadığını açıkladı.

Burada tartışılması gereken, uçuşların neden durdurulduğundan çok, bu ölçekte bir aksaklığın neden yaşandığı ve tekrarının nasıl önleneceği.

Uçuş emniyeti, kriz anında verilen doğru kararla başlar. Sistemin dayanıklılığı ise o krize yol açan eksikliklerin giderilmesiyle güçlenir.

ABD’de yaşananların teknik ve operasyonel boyutu tartışılırken, Türkiye çok daha ağır bir haberle sarsıldı.

12 Kasım’da Malatya’nın Yeşilyurt ilçesi Samanköy bölgesinde S-70 tipi askerî helikopter kaza kırıma uğradı.

Kazada Kara Pilot Binbaşı Erdem Çimen, Kara Pilot Binbaşı Orhun Pınar, Uçuş Helikopter Teknisyeni Astsubay Kıdemli Üstçavuş Hüseyin Zehir ve Uçuş Helikopter Teknisyeni Astsubay Kıdemli Çavuş Serkan Önder şehit oldu.

Dört askerimizi kaybettik.

Dört aile evlatlarını, eşlerini ve sevdiklerini son yolculuklarına uğurladı.

Yaşanan acının tarifi yok.

Milli Savunma Bakanlığı kazanın nedeninin henüz belirlenemediğini açıkladı. Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı olayla ilgili soruşturma başlattı.

Bu noktada kazanın nedenine ilişkin değerlendirmelerde son derece dikkatli olunması gerekiyor. Teknik arıza, insan faktörü, meteorolojik şartlar veya bakım süreçleri hakkında kesinleşmiş bulgu olmadan hüküm vermek, gerçeğin ortaya çıkarılmasına katkı sağlamaz.

Havacılık kazalarının araştırılması uzmanlık, zaman ve titiz çalışma gerektirir. Uçuş kayıtlarının, hava aracının teknik geçmişinin, bakım süreçlerinin ve operasyon koşullarının incelenmesi, sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin temelidir.

Malatya’daki kazanın nedeni belirlenmeden herhangi bir kurum veya kişiyi sorumlu göstermek doğru olmaz.

Yine de olayın bütün yönleriyle araştırılmasını, elde edilen teknik bulguların değerlendirilmesini ve gerekli emniyet tedbirlerinin alınmasını istemek hepimizin hakkı.

Askerî havacılıkta görev şartları, kullanılan hava araçları ve operasyonel gereklilikler sivil havacılıktan farklılık gösterebilir. Bu durum, risk değerlendirmelerinin ve teknik denetimlerin önemini daha da artırıyor.

Bir hava aracının görevini başarıyla tamamlaması kadar, o görevde bulunan personelin emniyetle geri dönmesi de önemlidir.

Malatya’daki kaza ile ABD’deki hava trafik krizini aynı teknik nedenlere bağlayamayız. Eldeki bilgiler böyle bir ilişki kurmaya imkân vermiyor.

Buna rağmen her iki olayın havacılık yönetimi açısından üzerinde durulması gereken ortak bir yönü bulunuyor.

Emniyet sistemleri, altyapı denetimleri, bakım faaliyetleri, insan faktörü ve kriz yönetimi birbirinden bağımsız düşünülemez.

Türkiye açısından da bu gelişmelerin dikkatle takip edilmesi gerekiyor.

Ülkemiz, Avrupa ile Asya arasında önemli bir hava ulaşım merkezi. İstanbul başta olmak üzere havalimanlarımızın uluslararası bağlantıları her geçen gün daha fazla önem kazanıyor. Dünya havacılık ağının herhangi bir noktasında yaşanan büyük aksaklık, başka ülkelerin uçuş planlarını ve operasyonlarını da etkileyebiliyor.

Bu nedenle hava trafik sistemlerinin modernizasyonu, alternatif haberleşme imkânları, bakım planlaması ve olağanüstü durum hazırlıkları hiçbir zaman ikinci planda tutulmamalı.

Aynı hassasiyetin askerî havacılıkta da sürdürülmesi gerekiyor. Her uçuşun arkasında büyük bir eğitim, teknik hazırlık ve insan emeği var.

Gerek sivil gerek askerî havacılıkta yaşanan olaylardan çıkarılan derslerin uygulamaya yansıması, emniyet kültürünün en önemli parçalarından biri.

Kazaların ardından yapılan açıklamalar, başlatılan soruşturmalar ve yayımlanan raporlar değerlidir. Bunların gerçek karşılığı, gelecekte benzer olayların yaşanma riskini azaltan somut tedbirlerle ortaya çıkar.

ABD’de uçaklar yeniden havalanmaya başladı. Haberleşme sistemleri istikrara kavuştu, operasyonların normale dönmesi için çalışmalar sürdü.

Malatya’da ise dört askerimizin ailesi için hiçbir şey eskisi gibi olmayacak.

Bu iki gelişmenin insani sonuçlarını aynı ölçekte değerlendirmek mümkün değil.

Biri havacılık sisteminin teknik dayanıklılığını sorgulatırken, diğeri uçuş emniyetinin insan hayatıyla doğrudan ilişkisini acı biçimde ortaya koydu.

Bugün sorulması gereken sorular açık.

Hava trafik altyapıları büyük teknik arızalara karşı ne kadar hazırlıklı? Kritik sistemlerin yedekleri yeterli mi? Bakım ve denetim süreçleri günümüzün operasyonel ihtiyaçlarını karşılıyor mu? Kazalardan elde edilen bulgular, yeni kayıpları önleyecek tedbirlere ne ölçüde dönüşüyor?

Bu soruların cevapları, önümüzdeki yıllarda havacılığın ne kadar güvenli ve dayanıklı olacağını da belirleyecek.

Havacılık sektörünün gücü, gökyüzündeki uçak sayısıyla ölçülmemeli. O uçakların hangi güvenlik anlayışıyla işletildiğine, sistemlerin nasıl denetlendiğine ve insanların hayatına verilen değere de bakılmalı.

Çünkü havacılığın en büyük başarısı, her uçuşun emniyetle tamamlanması ve görevini yapan insanların sevdiklerine sağ salim kavuşmasıdır.

Malatya’da şehit olan dört askerimize Allah’tan rahmet, ailelerine ve Türk Silahlı Kuvvetlerimize başsağlığı diliyorum.

Onların hatırasına duyulacak saygının en önemli karşılıklarından biri, kazanın bütün yönleriyle aydınlatılması ve elde edilen sonuçlardan gerekli derslerin çıkarılması olacaktır.

Hepinize mutlu, sağlıklı ve başarılı bir hafta diliyorum…