Gebelikte orman yangını dumanına maruz kalmak, çocuklarda otizm riskini artırıyor

Hamilelik sırasında orman yangınlarından kaynaklanan ince partikül maddelere maruz kalan annelerin çocuklarına otizm tanısı konma olasılığının daha yüksek olduğu ortaya çıktı. Gebelik boyunca orman yangınıyla bağlantılı ince partikül ortalama yoğunluğunda metreküp başına her 0,75 mikrogramlık artış, otizm geliştirme riskinde yüzde 30’luk bir yükselişle ilişkilendirildi.

Otizmle en güçlü ilişki, hamileliğin ikinci ve üçüncü trimesterlerinde görüldü.“Gebelik, beynin hızla geliştiği ve çevresel maruziyetlerin önemli gelişim süreçlerine müdahale edebileceği bir dönemdir” dedi Rutgers Halk Sağlığı Okulu’ndan epidemiyolog ve çalışmanın başyazarı Stefania Papatheodorou. Otizm, beynin hızla geliştiği ve sinir hücreleri arasındaki bağlantıların oluştuğu, doğum öncesinde başlayan karmaşık nörogelişimsel süreçlerle ilişkilendiriliyor.

Papatheodorou, bulguların hamilelik sırasında orman yangını olaylarının ve bunların hava kalitesi üzerindeki olası etkilerinin yakından izlenmesinin önemini vurguladığını da belirtti. Çalışma (kaynak İngilizce), ABD’de yaklaşık 900.000 anne-çocuk çiftini kapsadı ve katılımcılar ortalama 6,3 yıl boyunca takip edildi.

Orman yangını dumanı, ince partiküller, gazlar ve diğer kirleticileri içeriyor. Yangının neyi tükettiğine bağlı olarak bileşimi değişebiliyor; zira alevler, havaya zehirli kimyasallar yayan plastikleri, elektronik cihazları ve boyaları da yakabiliyor.

Bu partiküller akciğerlerin derinlerine kadar ulaşarak tüm vücutta iltihaplanmaya yol açabiliyor. Bu durum, maruziyetin gebeliği ve fetüsün gelişimini etkileyebileceği olası mekanizmalardan biri olarak değerlendiriliyor.“Orman yangını dumanı, yangınların sürdüğü yerleşimlerin çok ötesine taşınabiliyor ve duman görünür olmasa bile insanlar maruz kalabiliyor” diye ekledi Papatheodorou.

Bu tür duman, astım, kronik akciğer hastalıkları ve ruh sağlığı sorunları gibi çeşitli sağlık etkileriyle ilişkilendiriliyor. Araştırmacılar, çalışmanın gözlemsel nitelikte olduğunu ve orman yangını dumanına maruziyet ile otizm arasında nedensel bir bağ kuramayacağını belirtti.“Genetik ve diğer etkenlerle birlikte, doğum öncesi çevresel maruziyetlerin otizme nasıl katkıda bulunabileceğini anlamak, hâlâ önemli bir araştırma önceliği olmaya devam ediyor” dedi Papatheodorou.

Hamilelikte duman maruziyetini azaltmaya yönelik, hava kalitesi tahminlerinin iyileştirilmesi ve dumanın kapalı mekânlara girişini sınırlayan stratejiler gibi önlemler, anne ve çocuk sağlığını korumaya yardımcı olabilir.