Küresel Medya Çalıştayı'nda 15 önemli karar

Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK) 6. Küresel Medya Buluşması kapsamında düzenlenen 6. Alanya Küresel Medya Çalıştayı'nda sonuç bildirgesi yayımlandı.

Dünya genelinde 88 ülkede ve Türkiye'nin 81 ilinde temsilcileri bulunan Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK), 6. Küresel Medya Buluşması'nı düzenliyor. 6 Kasım itibarıyla Alanya'da başlayan buluşma 10 Kasım Salı günü son bulacak.

32 ülkeden yaklaşık 350 gazetecinin katıldığı buluşmada Kastamonu'yu ise Kastamonu Güncel İmtiyaz Sahibi Murat Şengül ve Yeni İnebolu Gazetesi İmtiyaz Sahibi Kadir Yıldırım temsil ediyor.

Buluşma kapsamında 6. Alanya Küresel Medya Çalıştayı da düzenlendi. Çalıştayda gerçekleştirilen Yerel Medya, Yaygın Medya, Dış Medya ve Dijital Medya Meclisi toplantılarında, Türk medyasının ekonomik, mesleki, hukuki, teknolojik ve etik sorunları kapsamlı şekilde ele alındı.

Farklı medya kuruluşlarından gazeteciler, medya temsilcileri ve sektör paydaşlarının katılımıyla yapılan değerlendirmelerde; gazetecilik mesleğinin saygınlığının korunması, basın özgürlüğünün geliştirilmesi, medya kuruluşlarının ekonomik açıdan sürdürülebilirliğinin desteklenmesi ve mesleki dayanışmanın güçlendirilmesi yönünde ortak görüşler dile getirildi.

Çalıştayda öne çıkan tespitler, talepler ve çalışma başlıklarının, kamuoyunun bilgisine sunulmasına karar verildi.

"1-Meslek Birliği Yasası için tüm platformlarda çalışmalar ve çabalar sürdürülecektir.

Gazetecilik mesleğinin hukuki statüsünün güçlendirilmesi, mesleki hakların güvence altına alınması ve sektörde ortak standartların oluşturulması amacıyla Meslek Birliği Yasası çalışmalarına devam edilmesi kararlaştırılmıştır. Daha önce oluşturulan komisyonun çalışmaları geliştirilecek, ilgili kurumlarla görüşmeler sürdürülecektir.

Basın Meslek Birliği Yasası ısrarımızın gerekçesi basın özgürlüğünü garanti altına almaktır.

2-Medyada ekonomik sürdürülebilirlik ve adil rekabet sağlanmalıdır.

Yerel, yaygın ve dijital medya kuruluşlarının ekonomik sorunlarının çözümü için yeni destek ve gelir modelleri geliştirilmelidir. Resmî ilan, abonelik ve reklam gelirlerinin dağıtımında adalet ve eşitlik gözetilmeli; Anadolu medyasının büyük medya kuruluşları karşısında dezavantajlı duruma düşmesine yol açan uygulamalar yeniden değerlendirilmelidir.

3-Basın İlan Kurumu ölçüm sistemindeki farklılıklar giderilmelidir.

Basın İlan Kurumu (BİK) verileri ile Google Analytics ölçümleri arasındaki farklılıkların medya kuruluşlarının gelirlerini ve haklarını olumsuz etkilememesi için teknik inceleme yapılmalı, ölçüm kriterleri şeffaflaştırılmalı ve BİK ile yürütülen görüşmeler sürdürülmelidir.

4-Dijital platformlardan elde edilen gelirler artırılmalıdır.

Google, YouTube, Facebook ve diğer dijital platformlarda yayın yapan medya kuruluşlarının içeriklerinden elde edilen gelirlerden daha adil pay alabilmesi için çalışmalar yürütülmelidir. Yayıncıların yalnızca tıklanma ve izlenme gelirlerine bağımlı kalmaması, alternatif gelir ve abonelik modellerinin geliştirilmesi desteklenmelidir.

5- Telif hakları yasal güvenceye kavuşturulmalıdır.

Gazetecilerin ve yayın kuruluşlarının ürettiği haber, fotoğraf, görüntü ve özgün içeriklerin izinsiz kullanımının önüne geçilmelidir. Dijital platformlar karşısında içerik üreticilerinin emeğini ve haklarını koruyacak telif düzenlemesinin hayata geçirilmesi için girişimlerde bulunulmalıdır.

Gazetecilerin siyasi, ekonomik veya kişisel baskı altında kalmadan görevlerini yapabilmeleri güvence altına alınmalıdır. İktidar, muhalefet, kamu kurumları, reklam verenler ve diğer güç odaklarının yayın politikalarına müdahalesine karşı editoryal bağımsızlık esas alınmalıdır. Basın özgürlüğü ile yayıncılık sorumluluğu birlikte değerlendirilmelidir.

7-Gazetecilikte etik ilkeler ve mesleki standartlar güçlendirilmelidir.

Dezenformasyon, doğrulanmamış haberler, çıkar amaçlı yayıncılık, tehdit ve şantaj amaçlı yayınlar ile gazetecilik kimliğinin kötüye kullanılmasına karşı ortak bir etik deklarasyon veya rehber hazırlanmalıdır. Eleştiri ile iftira arasındaki ayrım gözetilmeli, doğru ve güvenilir habercilik temel ilke kabul edilmelidir.

8-Merdiven altı gazetecilikle mücadelede mesleki sorumluluk esas alınmalıdır.

Dijital yayıncılık alanında faaliyet gösteren kuruluşların mesleki, hukuki ve etik sorumluluklarını yerine getirmesi sağlanmalıdır. Yeni yayıncıların sektöre katılımına karşı çıkılmadan, yayıncılıkta şeffaflık, hesap verebilirlik, kurumsal kimlik ve emeğe saygı esas alınmalıdır. Denetim mekanizmalarının objektif ve keyfî uygulamalardan uzak olması gözetilmelidir.

9-Gazetecilerin çalışma koşulları ve özlük hakları iyileştirilmelidir.

Gazetecilerin iş güvencesi, ücret, sosyal haklar, çalışma koşulları ve mesleki gelecek kaygıları sektörün öncelikli sorunları arasında kabul edilmelidir. Medya kuruluşlarının ekonomik sorunlarının çalışanların hak kayıplarına dönüşmemesi için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.

10-Genç gazetecilerin sektöre kazandırılması desteklenmelidir.

İletişim fakültesi öğrencilerinin staj ve istihdam olanaklarının artırılması, deneyimli gazetecilerin bilgi birikiminin genç kuşaklara aktarılması ve mesleki eğitim imkânlarının güçlendirilmesi için medya kuruluşları ile akademi arasında iş birliği geliştirilmelidir.

11-Basın kartı uygulamaları yeniden değerlendirilmelidir. Basın kartına erişimde yaşanan sorunlar ele alınmalı, mesleki kimliğin belirlenmesinde sahada çalışan gazetecilerin deneyimleri dikkate alınmalıdır. Gazetecilik faaliyetinin niteliğini koruyan, adil ve objektif kriterlerin oluşturulması desteklenmelidir.

12-88 ülkede temsilciliği bulunan KGK, hem mesleki deneyimlerin aktarılması hem de diplomasi anlamında yeni iş birliklerinin de hayata geçirilmesi noktasında farklı ülkelerde düzenlediği çalışmaları geliştirmeyi, bu bağlamda gazeteci kartlarının hem uluslararası kurumlarda geçerliliği hem de uluslararası kurumlara entegrasyonu sürecini ele almış bu konuda gerekli girişimlerde bulunmayı kararlaştırmıştır

13-Yapay zekâ kullanımına ilişkin ortak ilkeler belirlenmelidir. Haber üretiminde yapay zekâ kullanımının yaygınlaşması dikkate alınarak doğrulama, şeffaflık, kaynak güvenliği ve insan denetimini esas alan ortak ilkeler hazırlanmalıdır.

Bu konuda öncelikle eğitim programları düzenlenmesi, ardından mesleki bir rehber veya deklarasyon yayımlanması önerilmiştir.

14-Gazetecilere yönelik hukuki süreçler ve hak ihlalleri takip edilmelidir.

Gazetecilerin görevlerini yerine getirirken karşılaştıkları hukuki sorunlar, gözaltı ve tutuklama süreçleri ile erişim engelleri mesleki ilkeler çerçevesinde izlenmelidir. Savunma ve hukuki değerlendirme süreçlerinin gözetilmesi, ifade ve basın özgürlüğünün korunması konusunda ortak tutum geliştirilmelidir.

15-Mesleki dayanışma ve kurumsal iş birliği güçlendirilmelidir.

Yaygın, yerel ve dijital medya kuruluşları arasında iletişim ve iş birliği artırılmalı; gazetecilerin karşılaştığı sorunlara yayın çizgisi, siyasi görüş veya kurumsal farklılık gözetilmeksizin ortak mesleki ilkeler doğrultusunda yaklaşılmalıdır.

Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK) olarak temel önceliğimiz; daha özgür, daha güçlü, ekonomik açıdan sürdürülebilir, etik değerlere bağlı ve kamuoyunun güvenini kazanmış bir medya yapısının oluşturulmasıdır.

Gazetecilik yalnızca haber üretmek değil, toplumun doğru bilgiye ulaşma hakkını savunmak ve kamu adına denetim görevini yerine getirmektir. Bu sorumluluğun yerine getirilebilmesi için gazetecilerin özgür, güvenceli ve bağımsız çalışma koşullarına sahip olması gerekmektedir.

6'ncı Küresel Medya Çalıştayı'nda ortaya konulan görüş ve önerilerin takipçisi olunacak; ilgili kurum ve kuruluşlarla görüşmeler yürütülerek uygulanabilir kararların somut çalışmalara dönüştürülmesi sağlanacaktır.

Daha doğru, daha özgür, daha nitelikli ve sorumluluk bilinci yüksek bir medyanın güçlendiği bir gelecek için mücadelemizi sürdüreceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz.