Doğal sit alanlarında neler değişiyor? Bakanlıktan dikkat çeken kararlar

Doğal sit alanlarında ağaç dikiminden hayvan otlatmaya, sportif parkurlardan teleferik projelerine kadar yeni kurallar belirlendi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından doğal sit alanlarının kullanımına ilişkin dört önemli ilke kararı alındı. Resmî Gazete'de yayımlanan kararlarla ağaç dikimi, mera alanlarında hayvan otlatılması, sportif faaliyetler için parkur ilan edilmesi ve teleferik gibi ulaşım projelerinin uygulanmasına yönelik yeni esaslar belirlendi.

Düzenlemeler kapsamında bazı faaliyetler için Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına ihtiyaç duyulmayacak, bazı uygulamalar ise komisyon değerlendirmesine tabi tutulacak.

AĞAÇ DİKİMİ İÇİN KOMİSYON KARARI GEREKMEYECEK Bakanlığın aldığı 153 sayılı ilke kararı, doğal sit alanlarında tarımsal amaçlı ağaç dikimiyle ilgili önemli bir düzenleme içeriyor.

Kesin korunacak hassas alanlar ve birinci derece doğal sit alanları dışında kalan, doğal sit statüsünde bulunan ve yürürlükteki mekânsal planlarda tarım alanı olarak belirlenen bölgelerde ağaç dikimi için belirli şartlar getirildi.

Buna göre söz konusu alanlarda ağaç dikimi sırasında iş makinesi kullanılmaması, topografyanın bozulmaması ve dikilecek ağaçların yörenin doğal bitki örtüsüne uygun olması şartıyla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararına gerek duyulmayacak.

Ancak bu düzenleme, doğal sit alanlarında her türlü tarımsal faaliyetin serbest bırakıldığı anlamına gelmiyor.

Ağaç dikimi gerçekleştirildikten sonra faaliyetin devamı için ihtiyaç duyulabilecek sondaj yapılması, kuyu açılması, sulama sistemi kurulması, tel çit veya duvar inşa edilmesi gibi fiziki müdahaleler ayrıca değerlendirilecek.

Bu tür uygulamalar için Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesi gerekecek.

DOĞAL SİT ALANLARINDA HAYVAN OTLATILMASINA YENİ ŞARTLAR 152 sayılı ilke kararıyla doğal sit alanlarında bulunan ve sit tescilinden önce de mera vasfı taşıyan bölgelerin kullanımına ilişkin esaslar belirlendi.

Bakanlık kararında, bazı doğal sit alanlarının geçmişten bu yana yöre halkı tarafından geleneksel olarak mera amacıyla kullanıldığına dikkat çekildi.

Mera niteliğindeki alanların özel bir kullanım ve koruma rejimine tabi olması nedeniyle hayvan otlatma faaliyetlerinin belirli şartlarla sürdürülebilmesine yönelik düzenleme yapıldı.

Buna göre doğal sit alanlarında bulunan mera vasfındaki bölgelerde hayvan otlatılmasına izin verilebilmesi için öncelikle otlatma faaliyetinin alanın ekolojik özelliklerine zarar vermeyeceğinin teknik raporla ortaya konulması gerekecek.

İlgili idare tarafından hazırlanacak veya hazırlatılacak teknik raporda, alanın doğal özellikleri ve otlatma faaliyetinin çevre üzerindeki olası etkileri değerlendirilecek.

Ayrıca alanın kaynak değeri ile koruma ve kullanma dengesi gözetilecek. Bu şartların sağlanması halinde Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesi sonucunda mera alanlarında otlatma faaliyetlerine izin verilebilecek.

KURALLARA AYKIRI OTLATMA YAPILIRSA FAALİYET DURDURULACAK Yeni düzenlemede yalnızca hayvan otlatılmasına izin verilmesinin şartları değil, kurallara aykırı hareket edilmesi durumunda uygulanacak işlemler de açıklandı.

Teknik raporda veya Bölge Komisyonu kararında belirtilen hususlara aykırılık tespit edilmesi halinde faaliyetler durdurulabilecek.

Aynı şekilde ilgili kurum ve kuruluşlardan aykırılığa ilişkin bildirim gelmesi ve durumun tespit edilmesi halinde de müdahale edilecek.

Bu durumda yeniden Bölge Komisyonu kararı alınana kadar söz konusu otlatma faaliyetleri, ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün denetiminde durdurulacak.

Böylece geleneksel mera kullanımının devam edebilmesi için doğal çevrenin korunması ve belirlenen şartlara uyulması temel kriter olacak.

DOĞAL SİT ALANLARINDA SPORTİF PARKURLAR İÇİN YENİ DÜZENLEME Resmî Gazete'de yayımlanan 154 sayılı ilke kararı ise doğal sit alanlarında sportif amaçlı parkur ilanlarını ve bu alanlarda gerçekleştirilecek faaliyetleri kapsıyor.

Turizm Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği kapsamında yapılacak parkur ilanlarına ilişkin düzenlemede, kesin korunacak hassas alanlar kapsam dışında tutuldu.

Buna göre kesin korunacak hassas alanlar dışındaki doğal sit bölgelerinde sportif faaliyetler için parkur ilanı yapılabilecek.

Ancak parkur ilanının herhangi bir fiziki veya inşai müdahale içermemesi ve öncesinde ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün görüşünün alınması gerekecek.

Bu şartların yerine getirilmesi durumunda parkur ilanı için ayrıca Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararı alınmasına gerek olmayacak. İşlem ilgili idare tarafından gerçekleştirilebilecek.

Öte yandan parkurun ilan edilmesi, bu alanda istenilen her türlü yapının kurulabileceği anlamına gelmeyecek.

Sportif faaliyetlerin yürütülmesi sırasında malzeme deposu, güvenlik kulübesi, tabela ve benzeri fiziki müdahaleler yapılması planlanıyorsa bu uygulamalar Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu tarafından değerlendirilecek.

DOĞAL SİT ALANLARINDA TELEFERİK VE TELESİYEJ PROJELERİNE KAPI AÇILDI Bakanlığın 155 sayılı ilke kararıyla teleferik ve telesiyej gibi ulaşım amaçlı havai hatların doğal sit alanlarında yapılabilmesine ilişkin esaslar da belirlendi.

Karara göre güzergâhının bir bölümü veya tamamı doğal sit alanı sınırları içerisinde kalan ulaşım projeleri belirli şartlarla değerlendirilebilecek.

Özellikle faaliyetin özelliği, alanın coğrafi yapısı ve kamu yararı nedeniyle başka bir güzergâhtan geçirilmesi mümkün olmayan teleferik ve telesiyej gibi ulaşım hatları düzenlemenin kapsamına alındı.

Bu projelere izin verilebilmesi için koruma amaçlı imar planlarının hazırlanması veya geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının belirlenmesi gerekecek.

Gerekli planlama ve koruma şartlarının oluşturulmasının ardından ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu tarafından değerlendirme yapılacak.

Projelerin uygulanıp uygulanamayacağı ise komisyonun değerlendirmesi sonucunda karara bağlanacak.

DOĞAL ALANLARIN KORUNMASI İLE KULLANIMI ARASINDA DENGE GÖZETİLECEK Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 26 Ekim 2026 tarihli toplantısında aldığı dört ilke kararı, doğal sit alanlarında gerçekleştirilebilecek faaliyetlerin hangi şartlara bağlı olacağını ortaya koydu.

Düzenlemelerde özellikle bazı işlemlerin komisyon kararı alınmadan gerçekleştirilebilmesine imkân tanınırken, çevreye fiziki müdahale oluşturabilecek uygulamaların denetim ve değerlendirme mekanizması içerisinde tutulması öngörüldü.

Ağaç dikimi, mera kullanımı, sportif parkurlar ve ulaşım amaçlı havai hatlara ilişkin kararların ortak noktası, doğal alanların korunması ile belirli faaliyetlerin sürdürülebilmesi arasında denge kurulması oldu.

Böylece doğal sit alanlarında yapılacak uygulamalarda hangi işlemlerin doğrudan gerçekleştirilebileceği, hangilerinin ise ilgili komisyonun değerlendirmesine sunulacağı daha açık hale getirildi.

Söz konusu dört ilke kararı, 3 Kasım 2028 tarihli ve 33419 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeler arasında yer aldı.