Çalışanların geleceği de gündemde olmalı

Değerli okurlar,

Her yeni gelişme Türkiye’nin bu alanda katettiği mesafeyi gösteriyor. Bir dönem yurt dışından temin ettiğimiz pek çok sistemi bugün kendi imkânlarımızla geliştirebiliyoruz. Türk mühendisliğinin ortaya koyduğu ürünler farklı ülkelerin de ilgisini çekiyor.

Bu tablo hepimiz için gurur verici.

Yine de savunma sanayiindeki başarıları değerlendirirken biraz daha geniş düşünmemiz gerektiğine inanıyorum.

Bir projeyi geliştirmek, onu üretecek insan kaynağını yetiştirmek, belirlenen takvimde teslim etmek ve uzun yıllar hizmette tutabilmek birbirini tamamlayan süreçler.

Geçtiğimiz haftanın gelişmeleri de bana bu konuları yeniden düşündürdü.

23 Ekim’de ASELSAN, uluslararası bir müşteriyle radar, İHA karşı tedbir ve komuta-kontrol sistemlerini kapsayan 442,5 milyon dolarlık ihracat sözleşmesi imzaladığını açıkladı.

Millî Savunma Bakanlığı, TAYFUN Blok-2 füzelerinin Kara Kuvvetlerinin envanterine alındığını duyurdu. STM ise Portekiz Deniz Kuvvetleri için inşa edilen ikinci lojistik destek gemisinin blok kızağa koyma törenini gerçekleştirdi.

Bunların her biri önemli.

Ben bu haberlerin arkasındaki üretim gücüne, yetişmiş insan kaynağına ve geleceğe yönelik planlamaya da dikkat çekmek istiyorum.

Savunma sanayiinin temel gücü insan

Kameraların görmediği tarafta ise yıllarca süren bir çalışma var.

Tasarım yapan mühendisler, üretim hattındaki teknisyenler, yazılım geliştiren uzmanlar, kalite kontrol ekipleri ve pek çok farklı meslek grubundan çalışan, aynı hedef için emek veriyor.

Ortaya çıkan ürünün arkasında ciddi bir bilgi birikimi bulunuyor.

Savunma sanayiinde yetişmiş insan kaynağının korunması bu yüzden büyük önem taşıyor.

Bir çalışanın yıllar içinde kazandığı tecrübe, görev aldığı projelerle birlikte gelişiyor. Karşılaştığı teknik sorunlar, bulduğu çözümler ve edindiği deneyim, sonraki çalışmalarına da katkı sağlıyor.

Bu birikimin kurumsal hafızaya dönüşmesi gerekiyor.

Özellikle yazılım, elektronik, yapay zekâ, sistem mühendisliği ve ileri üretim teknolojileri alanlarında nitelikli personele yönelik ihtiyaç giderek artıyor.

Savunma sanayiinde geleceğe yönelik planlama yapılırken insan kaynağının bu yönü de hesaba katılmalı.

Yeni mühendisler ve teknisyenler yetiştirmek kadar deneyimli çalışanların mesleki gelişimini desteklemek de önemli.

Çünkü bir projenin başarısında kullanılan teknoloji kadar o teknolojiyi tanıyan, geliştiren ve gerektiğinde sorunlarını çözebilen insanların da payı var.

Savunma sanayiinde büyümenin sürdürülebilir olması için çalışma hayatına ilişkin konuların da sağlıklı bir zeminde ele alınması gerektiğini düşünüyorum.

Ücret politikaları, sosyal haklar, mesleki gelişim, iş sağlığı ve güvenliği ile çalışma koşulları bu değerlendirmenin parçaları.

Özellikle ekonomik şartların değiştiği dönemlerde çalışanların alım gücünün korunması ve geleceğe güvenle bakabilmesi önem kazanıyor.

Burada bütün işyerlerine uygulanabilecek tek bir değerlendirmeden söz etmek mümkün görünmüyor. İşin niteliği, uzmanlık alanı, istihdam biçimi ve toplu iş sözleşmelerinin kapsamı farklılık gösterebiliyor.

Bu nedenle çalışma hayatına ilişkin konuları kendi şartları içinde değerlendirmek gerekiyor.

Sendikal haklar ve toplu pazarlık süreçleri de bu çerçevede ele alınmalı. Çalışanların görüşlerini ifade edebildiği, işverenlerle sağlıklı iletişim kurabildiği ve karşılıklı beklentilerin değerlendirildiği bir ortam, çalışma barışına katkı sağlar.

Bana göre önemli olan, sektör büyürken insan kaynağına yönelik yaklaşımın da gelişmesi.

Teknolojiye yapılan yatırımın karşılığını yıllar içinde alıyoruz. İnsan kaynağına yapılan yatırımın sonuçları da uzun vadede ortaya çıkıyor.

Genç bir mühendisin yetişmesi, deneyimli bir teknisyenin uzmanlaşması veya bir yazılım ekibinin uyum içinde çalışması zaman gerektiriyor.

Bu nedenle çalışanların mesleki ve sosyal beklentileri, geleceğe yönelik sektör politikalarında hak ettiği yeri bulmalı.

Bunu savunma sanayiimizin uzun vadeli başarısı açısından önemli görüyorum.

KAAN ve Eurofighter meselesine biraz da zaman açısından bakalım

Geçtiğimiz haftanın dikkat çeken başlıklarından biri de Eurofighter Typhoon tedarik süreciydi.

Türkiye bir taraftan millî muharip uçak KAAN projesini yürütüyor, diğer taraftan Hava Kuvvetlerinin ihtiyaçları doğrultusunda savaş uçağı tedarik seçeneklerini değerlendiriyor.

Kamuoyunda zaman zaman bu iki konu karşı karşıya getiriliyor.

KAAN geliştirilirken Eurofighter alımına neden ihtiyaç duyulduğu soruluyor.

Ben meseleyi öncelikle takvim açısından değerlendiriyorum.

Çünkü bir savaş uçağının geliştirilmesi, test edilmesi, seri üretime hazırlanması ve operasyonel görevlerde kullanılabilecek olgunluğa ulaşması uzun bir süreç.

Hava Kuvvetlerinin mevcut ihtiyaçları ise kendi takvimine sahip.

Burada gözden kaçırılmaması gereken bir konu var.

Savaş uçağı tedariki, uzun yıllara yayılan bir planlama gerektiriyor. Pilot eğitimi, bakım altyapısı, yedek parça, mühimmat ve lojistik destek bu sürecin temel unsurları.

Uçağın satın alınmasıyla başlayan sorumluluk, hizmet ömrü boyunca devam ediyor.

KAAN ise Türkiye açısından farklı bir stratejik değer taşıyor.

Bu projeyle ileri mühendislik, yazılım, aviyonik, sistem entegrasyonu ve üretim alanlarında kalıcı bir yetkinlik oluşturulması hedefleniyor.

Benim görüşüm, mevcut ihtiyaçların karşılanması ile millî projelerin geliştirilmesinin gerçekçi bir takvim içinde birlikte ele alınması gerektiği yönünde.

Dış tedarikte uzun vadeli maliyetler ve teknik bağımlılıklar dikkatle değerlendirilmeli. Millî projelerde de geliştirme, test ve üretim süreçlerinin gerektirdiği zaman doğru hesaplanmalı.

Savunma planlamasında verilen kararların etkisi yıllar sonra ortaya çıkıyor.

Bu yüzden bugünün ihtiyaçlarını karşılarken geleceğin imkânlarını da düşünmek zorundayız.

Bir insansız hava aracını etkisiz hale getirmenin maliyeti

Modern savaşlarda insansız hava araçlarının artan kullanımı, hava savunma alanında yeni ihtiyaçlar doğuruyor.

Farklı büyüklüklerde ve maliyetlerde üretilen bu araçlara karşı geliştirilen sistemler, savunma sanayiinin önemli çalışma alanlarından biri haline geldi.

Geçtiğimiz hafta Türkiye’de bu alana ilişkin dikkat çekici gelişmeler yaşandı.

ASELSAN’ın yeni ihracat sözleşmesinde İHA karşı tedbir sistemleri yer aldı.

ROKETSAN tarafından geliştirilen ALKA sisteminin lazer ve elektronik harp kabiliyetleri uluslararası bir askerî faaliyette sergilendi.

STM’nin geliştirdiği TUNGA-X ise TURNAs-2026 tatbikatında temsili düşman insansız hava aracını etkisiz hale getirdi.

Farklı teknolojilere dayanan bu sistemler, insansız hava aracı tehdidine karşı yürütülen çalışmaların çeşitliliğini gösteriyor.

Ben burada maliyet konusunun da önem kazandığını düşünüyorum.

Özellikle yoğun ve sürekli tehditlerin bulunduğu ortamlarda savunma çözümlerinin sürdürülebilirliği büyük önem taşıyor.

Lazer, elektronik harp ve önleyici insansız sistemler farklı koşullarda kullanılabiliyor. Her teknolojinin kendine özgü imkânları ve sınırları bulunuyor.

Bu nedenle geleceğin hava savunmasında farklı sistemlerin birlikte çalışabilmesi önemli bir ihtiyaç olarak karşımıza çıkıyor.

Türkiye’nin bu alandaki teknoloji geliştirme faaliyetleri umut verici.

Yine de sistemlerin uzun vadeli başarısını değerlendirirken test sonuçları, operasyonel ihtiyaçlar, üretim kapasitesi ve kullanım maliyetleri birlikte ele alınmalı.

Savunma sanayiinde rekabet artık üretimden kullanım sürecine kadar uzanan geniş bir alanda yaşanıyor.

Geleceğe bakarken

Geride bıraktığımız haftanın gelişmeleri Türk savunma sanayiinin geldiği noktayı bir kez daha ortaya koydu.

İhracat sözleşmeleri, envantere giren sistemler, devam eden uçak projeleri ve yeni savunma teknolojileri önemli bir birikimin ürünü.

Bence bundan sonraki dönemde üç konu daha fazla önem kazanacak.

Yetişmiş insan kaynağının korunması, projelerin gerçekçi takvimlerle yürütülmesi ve geliştirilen sistemlerin uzun vadeli maliyetlerinin doğru planlanması.

Bunların her biri diğerini etkiliyor.

Nitelikli insan kaynağı güçlü projeler ortaya çıkarıyor. Sağlıklı planlama bu projelerin zamanında ilerlemesine yardımcı oluyor. Doğru maliyet yönetimi ise elde edilen kabiliyetlerin sürdürülebilirliğini destekliyor.

Türk savunma sanayiinin başarılarını takdir ederken geleceğe ilişkin sorumluluklarımızı da düşünmemiz gerektiğine inanıyorum.

Çünkü bugün açıklanan her yeni proje, yarının üretim kapasitesi, insan kaynağı ve kaynak yönetimi açısından yeni görevler getiriyor.

Ülkemizin bu alanda güçlü bir birikim oluşturduğu açık.

Şimdi önemli olan bu birikimi korumak, geliştirmek ve gelecek nesillere aktarabilmek.

Savunma sanayiinin geleceğini belirleyecek olan, geliştirdiğimiz teknolojiler kadar bu teknolojileri üreten insanlara, zamana ve kaynaklara nasıl yaklaştığımızdır.

Mevlüt Zor / mevlutzorr@gmail.