Türkiye'de 33 bini aşkın hasta organ nakli bekliyor: Bağışlarda üç kat artış

Türkiye'de organ nakli bekleyen binlerce hasta için umut olan organ bağışının artırılması amacıyla farkındalık çalışmaları sürüyor. Dijital sistemler üzerinden organ bağışçısı olma imknının sunulmasıyla birlikte başvurularda önemli artış yaşanırken, uzmanlar bağış kararının aile bireyleriyle paylaşılmasının da hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.

3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası kapsamında Türk Nefroloji Derneği, Türk Yoğun Bakım Derneği ve Organ Nakli Koordinatörleri Derneği tarafından düzenlenen basın toplantısında Türkiye'deki organ nakli verileri ve bağış oranları değerlendirildi.

Organ bağışı beyanları üç kat arttı Türk Nefroloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Aydın Türkmen, e-Devlet ve e-Nabız üzerinden organ bağışı beyanında bulunulabilmesinin vatandaşlara önemli kolaylık sağladığını belirtti. Dijital sistemlerin devreye alınmasının ardından organ bağışı beyanlarında üç kat artış yaşandığını ifade eden Türkmen, toplam bağışçı sayısının 1 milyona yaklaştığını açıkladı.

Organ bağışı kararının aile bireyleriyle paylaşılması gerektiğini vurgulayan Türkmen, kişinin bağış kararını açıkça ortaya koymasının ilk adım olduğunu, bu kararın aileyle paylaşılmasının ise sürecin en kritik aşamalarından birini oluşturduğunu kaydetti.

33 binden fazla hasta organ nakli bekliyor Türkiye'deki nakil verilerini paylaşan Türkmen, 2025 yılında toplam 5 bin 226 organ nakli gerçekleştirildiğini, 2026 yılının ilk 10 ayında ise bu sayının 4 bin 142'ye ulaştığını bildirdi. Organ nakli bekleyen hasta sayısının 33 bini geçtiğini belirten Türkmen, bu hastaların 28 bin 790'ının böbrek ve karaciğer nakli beklediğini ifade etti.

Türkiye'de 2025 yılı sonu itibarıyla böbrek yetmezliği nedeniyle böbrek replasman tedavisi gören hasta sayısının 95 bin 489'a ulaştığını aktaran Türkmen, aynı yıl 14 bin 294 yeni hastanın tedaviye başladığını, bin 905 hastaya ise diyalize başlamadan önce böbrek nakli yapıldığını kaydetti.

Beyin ölümü gerçekleşen 2 bin 78 kişiden 375'inde bağış yapıldı Türk Yoğun Bakım Derneği Başkanı Prof. Dr. Fethi Gül, Türkiye'nin canlı vericiden organ naklinde önemli başarılara imza attığını ancak kadavradan organ bağışı konusunda istenilen seviyeye ulaşılamadığını söyledi.

2026 yılının ilk 10 ayında 2 bin 78 kişiye beyin ölümü tanısı konulduğunu açıklayan Gül, bunlardan yalnızca 375'inde organ bağışının gerçekleştiğini belirtti. Bağış gerçekleşmeyen bin 703 kişinin tamamının tıbben uygun bağışçı olabilmesi ve her birinden sekiz kişiye nakil yapılabilmesi varsayımı üzerinden değerlendirme yapan Gül, 13 bin 624 kişiye ulaşabilecek teorik bir nakil potansiyelinin bulunduğuna dikkat çekti.

Beyin ölümünün bitkisel hayatla karıştırılmaması gerektiğini vurgulayan Gül, beyin ölümü gerçekleştiğinde kişinin tıbben ve hukuken hayatını kaybettiğini, tanının nakil ekibinden bağımsız uzman hekimler tarafından bilimsel ölçütlere göre konulduğunu ifade etti.

Türkiye kadavradan bağışta geride kaldı Organ Nakli Koordinatörleri Derneği Başkanı Öğr. Gör. Nilgün Bilal, Türkiye'nin güçlü sağlık altyapısına rağmen kadavradan organ bağışı oranlarının düşük seviyede kaldığını belirtti.

Uluslararası veriler üzerinden ülkelerin kadavra donör oranlarını karşılaştıran Bilal, milyon kişi başına düşen donör sayısının İspanya'da 51,9, İtalya'da 30,9, Birleşik Krallık'ta 20,7, İran'da 12,7 ve Almanya'da 11,7 olduğunu söyledi. Türkiye'de ise bu oranın 5,48 seviyesinde kaldığını aktardı.

Organ bağışının yalnızca bireysel bir karar olmadığını, sağlık çalışanları, nakil koordinatörleri ve ailelerin iş birliğinin de büyük önem taşıdığını belirten Bilal, tek bir organ bağışının sekiz kişiye umut olabileceğini ifade ederek vatandaşları e-Devlet ve e-Nabız üzerinden bağışçı olmaya davet etti.

Organ bağışının artırılması için 10 maddelik bildiri Toplantının sonunda Türk Nefroloji Derneği, Türk Yoğun Bakım Derneği ve Organ Nakli Koordinatörleri Derneği tarafından organ bağışı kültürünün geliştirilmesine yönelik 10 maddelik ortak bildiri imzalandı.

Bildiride, organ bağışı konusunda toplumsal farkındalığın artırılması, okullarda bilgilendirme çalışmalarının yapılması ve sağlık çalışanlarının eğitimlerinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Organ nakli koordinatörlerinin çalışma koşullarının iyileştirilmesi, beyin ölümüyle ilgili yanlış inanışların bilimsel bilgilerle giderilmesi ve aile içi iletişimin artırılması da bildiride yer alan başlıklar arasında sıralandı.

Ayrıca televizyon yayınlarında organ bağışını teşvik eden kamu spotlarına daha fazla yer verilmesi çağrısında bulunuldu. Uzmanlar, organ bağışı kararının yalnızca dijital ortamda beyan edilmesinin yeterli görülmemesi, aile bireylerinin de bu karardan haberdar edilmesi gerektiğinin altını çizdi.