Gıda Politikalarında Bilimi Susturmanın Faturası

Türkiye, gıda biliminin mühendislik dalı olarak uygulandığı sayılı ülkelerden biri. Avrupa’da bu konumdaki tek ülke. Bu yapının arkasında Cumhuriyet kazanımları var. AKP iktidarı ilk savaşı bu yüzden gıda mühendisliğine açtı.

Ama bu savaş hiç dikkat çekmedi. Önce gıda mühendisliği eğitimi ikinci öğretime taşındı. Ardından bölüm sayısı yüze yaklaştırıldı. Gıda sanayisi olmayan kentlerde de bu eğitim verilmeye başlandı. Her yıl 5 bin gıda mühendisi mezun olmaya, binlerce tez yazılmaya başladı.

Ortalık bilimsel bir çöplüğe çevrildi. Umut vadeden bilimsel çalışmalar bu çöplüğün içinde kayboldu. Onlara destek ya da burs verilmedi. Desteği, bursu AKP iktidarının huyuna giden çalışmalar aldı. Sonradan gıda mühendisliğinde ikinci öğretimler kapatıldı, bölüm sayıları azaltıldı.

Ama eğitimin de bilimsel çıktıların da kalitesi o seviyeden çıkamadı. Gıdanın Mühendisi mi Olur? Gelişmiş ülkelerde kamu kurumlarını, gıda otoritelerini akademi ve bilimsel veri besliyor. Avrupa’da Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi var.

Çalışmalarını yürütenlerin, kurumu yönetenlerin çoğu akademisyen. Gıda katkı maddelerinde de durum aynı. Bu maddeler üzerinde Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü ve Dünya Sağlık Örgütü Gıda Katkı Maddeleri Ortak Uzman Komitesi çalışıyor, kararı o veriyor.

Komitede çalışanların çoğu akademisyen. Dünyada gıda politikasına bilim yön veriyor. Siyasete ne yapacağını bilim söylüyor. Türkiye’de tablo tam tersi. Burada kararı verenler bilimi, bilimsel çalışmaları görmezden geliyor.

Canları çok sıkılırsa işin içindeki bilimsel yapıyı ya da bağımsız otoriteyi kapatmakla tehdit ediyorlar. Kapatıyorlar da. Bu tavrın gıda güvenliğine yansıması mahalledeki, sokaktaki gıda işletmelerine kadar iniyor. Gıda güvenliği, sofraya gelen gıda insana zarar vermesin diye kurulan düzen.

O işletmelerde bu düzenin karşılığı şu cümle. “Ben 30 yıldır bu sektördeyim, daha kimseye bir şey olmadı, Allah’ın izniyle bir şey olmaz, gıdanın mühendisi mi olur?”İktidar Gıda Politikasında Gerçeklikten KoptuBugün gelişmiş ülkelerde kararı verenler gıda politikasını merkeze alıyor.

Bu politikanın üstüne gıda hukukunu kuruyorlar. Gıda sistemini nasıl sürdürülebilir kılacaklarını tartışıyorlar. Ortaya bir ortak akıl çıkıyor. Türkiye gıda bilimini reddediyor, Avrupa’nın gıda politikalarına uyum sağlamıyor.

Sonra da dünyayla yeniden bütünleşmeyi kürsüden istiyor. Bunu yapan başka ülke yok. AKP iktidarı yarın yine kürsüden dünyaya seslenecek, neden dışlandıklarını soracak. Dışlandılar. Çünkü gıda politikasında bilimi reddettiler, gerçeklikten koptular.