Polonyalı siyaset bilimci Piskorski Aydınlık'a konuştu:'Tusk Brüksel'i, Nawrocki Washington'u temsil ediyor

Polonya'da Başbakan Donald Tusk hükümeti ile Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki arasında Anayasa Mahkemesi üzerinden yaşanan siyasi kriz giderek derinleşirken Polonyalı siyaset bilimci, eski milletvekili ve siyasi aktivist Mateusz Piskorski, gelişmeleri Aydınlık'a değerlendirdi. Krizin yalnızca yargı kurumlarının yönetimine ilişkin olmadığını söyleyen Piskorski, ülkedeki iki siyasi kampın uluslararası bağlantılarına dikkat çekti.

Tusk'ı Brüksel, Nawrocki'yi ise Washington ile ilişkilendiren Piskorski, mevcut mücadelenin 2027'de yapılması planlanan parlamento seçimlerine kadar sürebileceğini söyledi. ANAYASA MAHKEMESİNDE NE YAŞANMIŞTI?Polonya'da 30 Ekim'de Anayasa Mahkemesi Yargıcı Anna Korwin-Piotrowska'nın önceki iktidar döneminde atanan Mahkeme Başkanı Bogdan Święczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartłomiej Sochański'nin görevlerini bir ay süreyle askıya aldığını duyurması, uzun süredir devam eden yargı krizini yeni bir aşamaya taşıdı.

Mevcut mahkeme yönetimi kararın hukuka aykırı olduğunu savunarak görevde kalmaya devam edeceğini açıklarken polis mahkeme binasını bastı ve güvenlik güçleriyle göstericiler arasında gerginlik yaşandı. Muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisinin (PiS) desteğiyle 2025'te cumhurbaşkanı seçilen Karol Nawrocki, gelişmeler üzerine Senegal ziyaretini yarıda keserek Varşova'ya döndü.

Nawrocki, yaşananları Anayasa Mahkemesine yönelik zorla ele geçirme girişimi olarak nitelendirirken Tusk hükümeti, 2015-2023 yılları arasında iktidarda bulunan PiS dönemindeki yargı uygulamalarını değiştirmeye ve hukukun üstünlüğünü yeniden sağlamaya çalıştığını savunuyor. Polonya'da hükümet, 2023 parlamento seçimlerinin ardından kurulan Tusk liderliğindeki koalisyon tarafından yönetiliyor.

Cumhurbaşkanlığı makamında ise PiS'nin desteklediği Nawrocki bulunuyor. İki farklı siyasi kampın devletin önemli kurumları üzerindeki yetki mücadelesi, yargıdaki anlaşmazlıkları daha geniş bir siyasi çatışmaya dönüştürmüş durumda.'BU, TİPİK BİR GÜÇ MÜCADELESİ'Aydınlık'ın krizin yargı kurumlarının yönetimiyle mi sınırlı olduğu, yoksa Polonya'nın siyasi yönelimine ilişkin daha geniş bir mücadelenin parçası mı olduğu sorusunu yanıtlayan Piskorski, yaşananları devam eden seçim rekabetiyle ilişkilendirdi:"Bu, tipik bir güç mücadelesi ve fiilen devam eden seçim kampanyasının bir parçası.

Anayasa Mahkemesi, en azından 2015’ten bu yana siyasi yelpazenin tüm tarafları tarafından kurumsal bir güç unsuru olarak görülüyor."Piskorski'nin değerlendirmesine göre Anayasa Mahkemesi üzerindeki çatışma, yalnızca mevcut mahkeme başkanının görevden uzaklaştırılması veya yeni yargıçların atanması meselesinden ibaret değil. Ülkedeki başlıca siyasi güçler, mahkemeyi uzun süredir siyasi mücadelede önemli bir kurum olarak görüyor.'TUSK BRÜKSEL'İ, NAWROCKI WASHINGTON'U TEMSİL EDİYOR'Polonya'da başbakan ile cumhurbaşkanı arasındaki mücadelenin dış politika boyutu da bulunuyor.

Tusk hükümeti Avrupa Birliği ile yakın ilişkileri ön plana çıkarırken Nawrocki, ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle kurduğu ilişkilere ağırlık veriyor. Piskorski, Aydınlık'ın dış politikanın bu çatışmada ne ölçüde belirleyici olduğu sorusuna şu yanıtı verdi:"Temel ayrım şu: Tusk Brüksel’i, Nawrocki ise Washington’u temsil ediyor.

Dolayısıyla yerel düzeydeki bu güç mücadelesinin dış bağlantıları da olabilir. Ancak şu ana kadar yalnızca bir dış aktör açık biçimde tutum aldı: Avrupa Birliği."Polonyalı siyaset bilimcinin değerlendirmesi, ülkedeki siyasi kamplaşmanın uluslararası boyutuna işaret ediyor.

Bununla birlikte Piskorski, mevcut krizde açık biçimde taraf olan tek dış aktörün Avrupa Birliği olduğunu söylüyor. POLONYA SİYASETÇİLERİNİN'HAMİ' ARAYIŞICumhurbaşkanı Nawrocki'nin Trump yönetimiyle ilişkilerini nasıl değerlendirdiğini de sorduğumuz Piskorski, Polonya liderinin Washington'daki konumuna ilişkin dikkat çekici bir yorum yaptı."Nawrocki, ABD yönetimi tarafından taşra ölçeğinde bir lider olarak görülüyor.

Donald Trump’la iyi ilişkilerini sürekli vurgulaması Washington açısından fazla iddialı, hatta rahatsız edici bulunabilir. Bu durum aynı zamanda Polonya siyasi sınıfının dışarıdan bir hamiye duyduğu ihtiyacın açık bir göstergesidir."Piskorski'ye göre Nawrocki'nin Trump'la yakınlığını sürekli gündeme getirmesi, ABD yönetiminde beklediği karşılığı bulmayabilir.

Polonyalı uzman, bu durumu ülkesindeki siyasi seçkinlerin dış destek arayışının bir yansıması olarak değerlendiriyor.'TUSK, VON DER LEYEN'E YAKIN'Anayasa Mahkemesi üzerinden yaşanan mücadelenin Polonya'nın Avrupa Birliği içindeki konumunu etkileyip etkilemeyeceği de tartışılan başlıklar arasında yer alıyor. Tusk hükümetinin Brüksel ile yakın ilişkileri ve Avrupa kurumlarının Polonya'daki yargı reformlarına yaklaşımı, krizin olası sonuçları açısından önem taşıyor.

Ancak Piskorski, mevcut çatışmanın Polonya'nın AB'deki konumunda doğrudan bir değişime yol açmasını beklemiyor:"Hayır böyle bir değişim beklemiyorum. Çünkü Avrupa Birliği’nin kendisi de bir yol ayrımında ve Donald Tusk, Ursula von der Leyen’e yakın.

Bu nedenle bazı eleştiriler gelebilir, ancak doğrudan ve somut sonuçlar doğması beklenmez."Piskorski'nin bu değerlendirmesi, Anayasa Mahkemesi krizinin Avrupa düzeyinde eleştirilere konu olabileceğini ancak Polonya açısından doğrudan sonuçlar ortaya çıkarmasının beklenmediğini gösteriyor.'BÜTÜN SEÇENEKLER MASADA, SEÇİMLER EKİM 2027'DE OLACAK'Polonya'daki krizin nasıl sonuçlanacağı henüz belirsiz. Mahkeme üzerindeki yetki mücadelesi sürerken hükümet ile cumhurbaşkanı arasındaki anlaşmazlıkların erken seçim, yeni bir hükümet krizi veya cumhurbaşkanının görevden uzaklaştırılmasına yönelik girişimleri gündeme getirip getirmeyeceği tartışılıyor.

Aydınlık'ın bu olasılıklara ilişkin sorusunu yanıtlayan Piskorski, siyasi çatışmanın devam etmesini beklemekle birlikte parlamento seçimlerinin normal takviminde yapılacağı görüşünde:"Bütün seçenekler masada. Ancak bence seçimler zamanında, Ekim 2027’de yapılacak.

Her iki ana aktör de mevcut çatışmayı seçim kampanyasında kullanacaktır."Piskorski'nin değerlendirmesine göre Polonya'daki Anayasa Mahkemesi krizi kısa sürede çözüme kavuşsa bile Tusk ile Nawrocki arasındaki siyasi rekabet sona ermeyecek. İki tarafın da mevcut çatışmayı 2027 parlamento seçimlerine uzanan süreçte siyasi mücadelenin bir parçası olarak kullanması bekleniyor.