Huzursuz Ufkun Siyahlanmış Hattı

Suriye'den Irak'a, Kızıldeniz'den Anadolu'ya: Yeni Düzenin Perde Arkası

Bir harita açın önünüze…

Suriye'nin güneyinde Dera'ya, Irak'ın kuzeyinde Sincar'a, oradan Yemen açıklarındaki Babülmendep Boğazı'na bakın.

Birbirinden uzak üç nokta. Üç ayrı hikâye. Fakat aynı sorunun etrafında dönen bir mücadele: Bu coğrafyanın geleceğine kim karar verecek?

Hikâyemiz Suriye'nin güneyinde başlıyor.

Golan Tepeleri'nde İsrail'in askerî hareketliliği sürerken Ürdün sınırlarını korumanın hesabını yapıyor. Şam'da ise Esad sonrasında yeni bir devlet düzeni kurulmaya çalışılıyor.

Ama mesele yalnızca sınır güvenliği değil. Suriye'nin güneyinde kimin söz sahibi olacağı, Akdeniz kıyılarında hangi gücün etkili kalacağı ve parçalanmış toplumun nasıl bir arada tutulacağı da bu mücadelenin parçası.

Çünkü bir ülkeyi ele geçirmek başka, o ülkeyi yönetebilmek bambaşka bir meseledir.

Şimdi kamerayı biraz doğuya, Irak'a çevirelim.

Sincar'da yıllardır süren silahlı nüfuz mücadelesi, Kerkük'te Türkmenlerin siyasi temsil ve güvenlik meselesi karşımıza çıkıyor. İran, bölgedeki bağlantılarını korumaya çalışırken farklı güçler kendi hesaplarını yapıyor.

Bir tarafta devlet otoritesi, diğer tarafta silahlı yapılar ve dış müdahaleler…

Peki, bütün bu hesapların ortasında halk nerede?

Evine dönemeyen Ezidi ailenin, geleceğinden kaygı duyan Türkmen gencin hikâyesi, büyük devletlerin strateji masalarında çoğu zaman görünmez kalıyor.

Rotamızı şimdi güneye, Yemen'e çevirelim.

Babülmendep'te bir geminin yolunu değiştirmesi, binlerce kilometre uzaktaki bir fabrikanın maliyetini etkileyebiliyor. Deniz yollarındaki güvensizlik, ticaretten enerjiye, üretimden tüketiciye kadar uzanan ekonomik sonuçlar doğuruyor.

Demek ki günümüzde savaş kazanmak için her zaman toprak işgal etmek gerekmiyor. Bazen bir ticaret yolunu tehdit etmek bile dünya ekonomisini sarsmaya yetiyor.

Ve bütün bu gelişmelerin ortasında Türkiye bulunuyor.

Suriye'deki istikrarsızlık, Irak'taki güvenlik sorunları, İran merkezli gerilimler ve deniz ticaretindeki riskler, Türkiye'nin geleceğini de yakından ilgilendiriyor.

İşte burada asıl mesele ortaya çıkıyor: Güçlü devlet, yalnızca sınırlarını koruyan değil, sınırlarının ötesinde neler yaşanacağını da öngörebilen devlettir.

Ortadoğu'da bugün yaşananları birbirinden kopuk çatışmalar olarak okumak, büyük resmi gözden kaçırmaktır. Ancak bütün gelişmeleri tek merkezden yönetilen gizli bir planın sonucu saymak da aynı ölçüde yanıltıcıdır.

Her devletin ayrı hesabı, her toplumun ayrı acısı, her gücün farklı bir beklentisi var.

Fakat hepsinin buluştuğu bir gerçek değişmiyor:

Bir ülkenin kurumları zayıfladığında, yalnızca sınırları değil, geleceği de başkalarının hesaplarına açık hâle gelir.

Ve şimdi asıl soruyu soralım:

Ortadoğu'da yeni bir güvenlik düzeni mi kuruluyor, yoksa eski güç mücadeleleri yeni isimlerle mi karşımıza çıkıyor?

Bunun cevabını yalnızca cephelerde değil; Şam'ın sokaklarında, Kerkük'ün mahallelerinde, Yemen'in limanlarında ve diplomasi masalarında aramak gerekiyor.

Çünkü tarih bize defalarca gösterdi:

Bir şehri ordular ele geçirebilir, fakat o şehri ayakta tutan insanların devlete duyduğu güvendir.

Unutmayalım…

Haritada sınır çizmek kolaydır. Asıl mesele, o sınırların içinde bir milleti, bir devleti ve ortak bir geleceği yaşatabilmektir.