İşsizlik ve sadaka ekonomisi

Geçtiğimiz hafta eylül ayı işsizlik rakamları açıklandı. İşsizlik binde 5 puan artarak yüzde 8,4’e çıktı. Geniş tanımlı işsizlik ise yüzde 31,2 olarak açıklandı. Türkiye bir türlü işsizlik rakamını düşürmeyi başaramıyor.

Peki, bunu başaramamak gerçekten bizim kaderimiz mi? Bir buçuk milyar nüfusu geçindirmek zorunda olan Çin Halk Cumhuriyeti bunu nasıl başarıyor? Biz neyi eksik ya da fazla yapıyoruz? SADAKA EKONOMİSİCumhur İttifakı 2028 yılı seçimlerinin yaklaşması ile geniş halk kitlelerinin hoşnutsuzluğunu biraz olsun giderebilmek için çok büyük oy potansiyeli olan emekliklerin maaşlarında iyileştirme yapma çalışması başlattı.

Burada yapılacak olanın dahi refah farkını kapatabileceğini sanmıyorum. Ayrıca Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi adı altında 2,5 milyon aile olarak hesaplanan yoksul kesime belli bir limite kadar gelir tamamlama uygulamasını 2027 yılında devreye alacak.

Bu proje ile ilgili de 2027 yılı bütçesine 1 trilyon 341 milyar TL ödenek kondu. Bu proje bir seçim yatırımı olması gerçeği haricinde, bir itirafı barındırmaktadır. “Ben insanlarıma iş olanağı yaratamıyorum/yaratmıyorum.

İşte böyle projelerle hem göz boyuyor hem de insanların açlıktan ölmesine engel oluyorum.” denmektedir. Aynı zamanda IMF de 2000’li yılları takiben uygulanan neoliberal model fazla göze batmasın diye yoksulluğa karşı mücadele hedefi koydu.

Bunu da sosyal yardım (dilenciye sadaka) projeleri ile gerçekleştirecek. Tüm bunları bir araya getirdiğinizde kurumsallaşan bir Sadaka Ekonomisi karşımıza çıkmaktadır. Türkiye bu programlardan çıkmak zorundadır. Eğer çıkmazsak bir sonraki başlıkta anlatacağım ülkelerin refah seviyesine ulaşmak sadece bir rüya olur.

İSTİHDAM ORANINedir istihdam oranı? Kısaca, çalışan sayısının toplam çalışma çağındaki nüfusa bölünmesi ile ulaşılan orandır. Bizde çalışma yaşı olarak belirlenen yaş 15 yaş ve üstü olarak tanımlanmıştır. Elbette 15 yaş üstü rakamının içinde okuyanlar, çalışamayacak kadar yaşlı ve hasta olanlar da bulunmaktadır.

Bu oran bizde en son Eylül 2026 tarihi itibariyle yüzde 48,3’tür. Yani bizim çalışacak yaşta olanlarımızın ancak yarısı iş sahibidir. Bu oran nasıldır? Bunu ancak diğer ülkelerle karşılaştırabilirsek anlayabiliriz. Oradan da yola çıkarak istihdam politikamızın ne olması gerektiğini anlarız.

Bu yazıda gelişmiş kapitalist ülkelerin ikisi ile bir karşılaştırma yapacağım. Almanya ve Hollanda. Bu ülkeler refah seviyesi olarak bizden kat be kat üstün ülkeler. Evet işin içinde Atlantik sistemi ülkesi olma avantajı da var ancak rakamları görünce refah seviyesi farkının ne olduğunu daha rahat anlayacağız.

İstihdam oranı hesaplamasında bizimle bu ülkeler arasındaki bir farkı da belirtmek gerek. Ancak bu dahi bizim hedefimizde fark yaratmayacaktır. Almanya ve Hollanda bizim 15 yaş üstü olarak hesapladığımız rakamı 20 yaş ve üstü olarak almaktadırlar.

Bu arada atlamadan 1,5 milyar nüfuslu Çin’de istihdam oranı yüzde 60’ların üstündedir. Ve Çin 16 yaş ve üstü hesaplama yapmaktadır. Almanya’da bu oran yüzde 77,2, Hollanda’da ise yüzde 82,1 dir. Bu rakamların karşılaştırması; bizim sadaka ekonomisine değil, üretim devrimine ne kadar ihtiyacımız olduğunu göstermektedir.

Üretim Devrimi Programı bir seçenek değil, bir zorunluluktur. Bu program eninde sonunda uygulanacaktır.