Cumhuriyete giden yol ve İzmit gerçeği

Tarih sayfalarını karıştırdığımızda bazı coğrafyaların kaderle, direnişle ve yeniden doğuşla özel bir bağı olduğunu görürüz.

İzmit, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesinde tam da böyle bir merkezdedir. Sakarya Meydan Muharebesi’nin arifesinde, Büyük Taarruz’un hazırlık evresinde ve en önemlisi yeni devletin ekonomik ve siyasi bağımsızlık simgelerinin temellerinin atıldığı günlerde İzmit, adeta cumhuriyete giden yolun en kritik kilometre taşlarından biri olmuştur.

İzmit’in bu süreçteki rolünü anlamak için sadece askeri stratejilere bakmak yetmez; burası aynı zamanda fikirlerin, vizyonun ve geleceğin inşasının laboratuvarıdır.

Cumhuriyete giden yolda İzmit denince akla gelen ilk ve en stratejik olay, şüphesiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 16 Ocak 1923 tarihinde İzmit Kasr-ı Hümayun’da gerçekleştirdiği meşhur basın toplantısıdır.

Kurtuluş Savaşı’nın zaferle taçlandığı, Lozan Barış Konferansı’nın devam ettiği ve yeni rejimin adının henüz resmen konulmadığı o hassas dönemde, Atatürk Türkiye ve dünya basınından gazetecileri İzmit’te topladı.

Bu toplantı, sadece gazetecilerin sorularının yanıtlandığı bir buluşma değildi; aynı zamanda yeni devletin rejimi, halkçılık anlayışı, laiklik, ekonomi ve dış politika vizyonunun dünyaya ve millete ilan edildiği bir beyanname niteliğindeydi.

Atatürk, "Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir" ilkesinin pratikte nasıl hayat bulacağını, saltanatın geride kaldığını ve yeni Türkiye’nin temellerinin çağdaş medeniyetler seviyesinde kurulacağını ilk kez bu kadar net ve kapsamlı bir şekilde İzmit’ten seslendirmiştir.

Yahya Kaptan’ın kahramanca direnişi, Kuvayı Milliye ruhunun bu topraklarda nasıl kök saldığının en somut kanıtıdır.

İzmit halkı, işgalin getirdiği tüm zulümlere rağmen inancını kaybetmemiş, cumhuriyetin kurucu kadrolarına en güçlü omuz veren bölgelerden biri olmuştur.

Cumhuriyet yalnızca siyasi bir rejim değişikliği değil, aynı zamanda ekonomik bir devrimdi. Atatürk’ün "Siyasi zaferler, iktisadi zaferlerle taçlandırılmalıdır" sözünün İzmit’te hayat bulması da tesadüf değildir. Cumhuriyet döneminde İzmit, Türkiye’nin ilk sanayi hamlelerinin üssü haline gelmiştir.

SEKA Kâğıt Fabrikası’ndan tutun da kentin dört bir yanında kurulan tesisler, bu toprakların sadece bir geçiş yolu değil, aynı zamanda üreten, ayağa kalkan ve kendi kendine yeten bir ulusun imgelem merkezi olduğunu kanıtlamıştır. İzmit, cumhuriyetin "fabrikalar üreten fabrikalar" vizyonunun simge şehirlerinden biridir.

Cumhuriyete giden yol; taşlı, yokuşlu ve kahramanlıklarla dolu bir yoldur. Ve o yolun en stratejik kavşaklarından biri olan İzmit, dün olduğu gibi bugün de bu Cumhuriyet’in en sağlam neferlerinin, aydınlık yarınlara inanan insanların şehridir.

100 yılı aşkın bir süre önce Kasr-ı Hümayun’da yakılan o fikir meşalesi, bugün hala bu topraklardan tüm ülkeye ışık olmaya devam ediyor.

Ne mutlu o yolu kuranlara, ne mutlu o yolda yürümekten vazgeçmeyenlere!

Ne mutlu Cumhuriyet Türkiye’sine.

Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun.