Doğu Eşek Arısı İstilası Kuzey Afrika'da Arıcılığı Tehdit Ediyor

Kuzey Afrika coğrafyası, özellikle Fas'ın kuzey bölgelerinde gözlemlenen Doğu eşek arısı (Vespa orientalis) istilasıyla karşı karşıya. Arıcılık sektörü için büyük bir risk oluşturan bu türün bölgedeki varlığı, 2025 yılında arıcıların artan şikayetleri üzerine başlatılan saha çalışmalarıyla bilimsel olarak kesinleşti.

Ocak 2026'da yayımlanan kapsamlı bir rapor, Tetuan, Fnidek ve M'diq gibi merkezlerin de aralarında bulunduğu sekiz farklı noktadan toplanan 201 örneğin incelenmesiyle, bölgedeki yuvalanma alanlarını gözler önüne serdi. Araştırmalar, bölgede yalnızca Doğu eşek arısının değil, Avrupa eşek arısı türünün de bulunduğunu ortaya koydu.

Bu istilacı türlerin hareketliliği; sıcaklık, nem oranları ve besin kaynaklarının bolluğu gibi çevresel faktörlere doğrudan bağlılık gösteriyor. Mısır'ın Gize ve Kafr eş-Şeyh bölgelerinde 2020-2021 yılları arasında gerçekleştirilen gözlemler, iklimsel koşulların türün mevsimsel faaliyetlerini nasıl tetiklediğini kanıtlar nitelikte.

Doğu eşek arısının bal arısı kolonileri üzerindeki baskısı, kovan girişlerinde yoğun bir tehdit oluşturuyor. Savunma mekanizması geliştirmek zorunda kalan işçi arılar, kovanı koruma güdüsüyle nektar ve polen toplama faaliyetlerini aksatıyor.

Bu durum, doğrudan bal üretiminde düşüşe ve kolonilerin zayıflamasına yol açıyor. Uzmanlar, meselenin sadece ekonomik bir kayıp olmadığını, bal arılarının tarımsal tozlaşmadaki hayati rolü nedeniyle gıda güvenliği ve ekosistem üzerinde de zincirleme bir baskı oluşturabileceğini vurguluyor.

Bilimsel modellemeler, Kuzey Afrika'nın geniş bir kesiminin bu türün yerleşimi için elverişli olduğunu gösteriyor. Cezayir ve Libya'nın da türün yayılış alanları arasında yer alması, durumun bölgesel bir boyuta ulaştığını işaret ediyor.

Frontiers in Insect Science dergisinde yayımlanan çalışmalar, uygun çevresel koşulların varlığının türün yerleşimi için bir ön hazırlık olduğunu ancak kesin yayılımın bölgesel ekolojik dinamiklere bağlı olduğunu belirtiyor. Fas'taki arıcılık çevreleri ve çevre kuruluşları, acil bir eylem planı çağrısında bulunuyor.

Türün görüldüğü noktaların bilimsel yöntemlerle haritalandırılması ve yayılım hızının düzenli olarak takip edilmesi, ekolojik tahribatı önlemek adına kritik önem taşıyor. Yetkililer, arı kolonilerinin mevcut durumunun ve bölgesel yoğunluğun daha detaylı incelenmesi gerektiğini belirterek, biyolojik çeşitliliği korumak için izleme süreçlerinin sıkılaştırılması gerektiğini ifade ediyor.