Ay’ın oluşumuna dair ezber bozan keşif: "Çarpışmadan yalnızca saatler sonra ortaya çıkmış olabilir

Bilim dünyasında uzun süredir kabul gören genel teoriye göre, Mars büyüklüğündeki "Theia" adlı proto-gezegenin erken dönemdeki Dünya’ya çarpması sonucunda ortaya çıkan devasa enerji kayaları eritip buharlaştırmıştı. Gök cisimlerinin tamamen bir akışkan (sıvı) gibi hareket ettiği kabul edilen bu geleneksel yaklaşımda, çarpışmayla uzaya saçılan kızgın enkaz diskinin zaman içerisinde kütleçekim etkisiyle yavaş yavaş birleşerek Ay'ı meydana getirdiği varsayılıyordu.

Kaya mukavemeti ve sıcaklık fiziği ezberleri bozdu

Gelişmiş bilgisayar simülasyonlarının kullanıldığı yeni çalışmada araştırmacılar, gök cisimlerinin mekanik dayanıklılığını ilk kez matematiksel modele dahil etti. Çarpışan iki gök cismindeki malzemenin sıcaklığa bağlı jeolojik yapısal mukavemetini hesaba katan bilim insanları, malzemenin direncini korumasının çarpışmanın nihai sonucunu doğrudan tayin ettiğini saptadı.

Simülasyon sonuçlarına göre, gök cisimlerinin çarpışma anındaki iç sıcaklığı kritik bir rol oynuyor. Dünya ve Theia'nın görece daha soğuk olduğu senaryolarda, malzemenin yapısal sağlamlığını koruması sayesinde devasa çarpışmanın gerçekleşmesinden yalnızca beş saat sonra sağlam, yekpare bir Ay'ın ortaya çıkabildiği tespit edildi. Sıcaklığın daha yüksek olduğu alternatif senaryolarda ise Theia'nın parçalanarak Dünya çevresinde klasik modeldeki gibi bir enkaz diski oluşturduğu yinelendi. Bu veriler, Ay'ın oluşum hızı ve biçimi ile erken Güneş Sistemi dönemindeki çarpışma zamanlaması arasında doğrudan bir bağlantı olabileceğini gösteriyor.

Dünya ile Ay arasındaki kimyasal benzerlik sırrını koruyor

Yeni simülasyon yaklaşımı Ay'ın oluşum süresine ve dinamiklerine dair güçlü bir ışık tutsa da sistemin en büyük kozmik bilmecelerinden biri henüz tam olarak çözülebilmiş değil. Dünya ile Ay'ın manto tabakalarındaki kimyasal ve izotopik bileşimlerin gösterdiği olağanüstü benzerlik, Theia’nın özgün maddesinin nereye kaybolduğu sorusuyla birlikte gizemini korumayı sürdürüyor.

Araştırma heyeti, kaya fiziğini ve yapısal mukavemeti temel alan bu yeni jeofizik modellemenin, yalnızca Ay'ın kökenini değil, erken Güneş Sistemi’ndeki diğer gök cisimlerinin oluşum koşullarını da yeniden anlamlandırmak için önemli bir kapı araladığını kaydediyor.