Trabzon-Rize Meselesinin Altında Yatan Gerçek Sebep Nedir?

Konunun önemine istinaden, iki gün önce kalem oynattığımız Trabzon- Rize meselesine devam edelim.

Bir problemi çözmek istiyorsanız önce sebebini tespit ve teşhis etmeniz gerekir, bu da aslında çok zor değildir. Tabiî bu durum çözümün de kolay olduğu anlamına gelmez ama doğru noktadan başlamanın şart olduğu da bir gerçektir.

Peki nedir sebep? Kökeni sporun, futbolun çok ötesindedir, kültürel ve sosyolojik temelleri vardır:

Bilindiği gibi eskiden (zaman zaman sınırlar değişmekle beraber kabaca) Samsun’dan Sarp’a kadar olan ve bugün Doğu Karadeniz diye bilinen bölgenin adı Trabzon’du. Yani bölgenin tamamı kendini Trabzonlu diye tanımlıyor, bunda da kimlik kökenli bir problem görmüyordu.

Cumhuriyet’le beraber farklı bir idari sisteme geçildi ve bölgede ülkenin diğer taraflarına göre çok daha sık ve fazla vilayet kuruldu. Mesela bugün Trabzon merkez ile Rize merkez arası karayolu mesafesi sadece 80 kilometredir.

Türkiye haritasına baktığınız ya da arama motoruna sorduğunuz zaman bırakın komşu iki il merkezi arasını, il ve bağlı ilçeleri arasında çok daha uzun mesafeler olduğunu rahatlıkla görebilirsiniz.

O dönemin şartlarında böyle bir tercih uygun görülmüş olabilir, bölgeye bir takım faydaları da olmuş olabilir ama takip eden yıllarda ve özellikle günümüzde ciddi problemlere yol açtığı inkâr edilemez.

Dikkat edilirse, Rize’nin doğu ilçelerinde Trabzonspor taraftarlığı daha fazla görünür haldeyken, futbol merkezli problemler daha çok Rize merkez ve batısındaki ilçelerde zuhur etmektedir. Acep nedendir?

Problem kültürel kimlikle alakalıdır ve insanlar için kültürel kimlik diğer kimlik unsurlarından çok daha önemlidir:

Bölge vilayetlere bölünmeden önce asırlar boyu bütün toplumun hafızasında kemençe çalgısı ve etrafında oluşan devasa kültür Trabzon’la özdeş bir kavramdı. Bu daireye bugün Rize vilayet merkezi ve batı ilçeleri de dâhildi, yani onlar da kemençe çalınıp söylenen ve batıya doğru uzanan coğrafya gibi kemençeyle ağlayıp gülüyorlardı.

Vilayetler kuruldu, kemençe bölgesinin bir kısmı Rize sınırlarında kaldı. Ancak bütün toplumun hafızasında yer etmiş olan “Kemençe=Trabzon” algısı değişmedi. Bu durum, tıpkı diğer bölgeler gibi asırlardır kemençe kültürüne sahip olan Rize merkez ve batı ilçelerine yapılmış ağır bir kültürel darbe oldu, vilayet taksimatında öyle bir maksat olmasa bile.

Biraz empati yapıp, kendinizi bu insanların yerine koymaya çalışırsanız düştükleri durumu anlayabilirsiniz.

Biraz mizansen katarak şöyle bir varsayımda bulunalım:

Sözünü ettiğimiz bölgeye mensup bir Rizeli, bölge hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olmayan bir vatandaşa kendi yöresel çalgılarının kemençe olduğundan bahsediyor. Adam soruyor:

Rize mi? Kemençe Trabzon’un çalgısı değil mi?

Değil. Biz Rizeliyiz ve bizde de kemençe vardır.

İyi iyi, tamam. Trabzon, Rize, ne fark eder?

Diye cevap verecek ve bu da Rizeli hemşehrimizi son derece rahatsız edecektir doğal olarak. Yani devlet size vilayet payesi vermiş, Trabzon’dan ayrı bir kimlik sahibi olduğunuzu tescillemiş ama bu kimsenin umurunda değil.

Toplum sizi en fazla Trabzon’la bir görüyor, farklı bir kimliğiniz olduğunu düşünmüyor bile.

Son zamanlarda görülen problemin çözümüne yönelik çabalar takdire şayan olmakla beraber yeterli değildir. Artarak sistemli bir şekilde sürdürülmelidir, bu haliyle kaldıkça bölgeye zarar vermeye devam edecektir.

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Trabzon Günebakış’ın temel yayın politikası Trabzon’a özgü, sahadan üretilen haberlerle şehrin nabzını tutmaktır. Muhabirlerimiz, kentin gündemini birebir takip ederek yerel gelişmeleri, insan hikâyelerini ve bölgeye özgü olayları okurlarımıza ulaştırır.

Bunun yanı sıra gün içinde zaman zaman dış kaynaklardan alınan haberler de editörlerimiz tarafından Trabzon’a özgü ayrıntılar, yerel gözlemler, uzman görüşleri ve saha bilgileriyle zenginleştirilir. Bu yaklaşım sayesinde haberlerimiz benzerlerinden ayrışan, benzersiz, özgün ve doyurucu bir içerik niteliği kazanır.

Trabzon Günebakış, okurlarına yalnızca haber değil; analiz, bağlam ve değer sunmayı ilke edinmiştir.

Trabzon Günebakış’ın temel yayın politikası Trabzon’a özgü, sahadan üretilen haberlerle şehrin nabzını tutmaktır. Muhabirlerimiz, kentin gündemini birebir takip ederek yerel gelişmeleri, insan hikâyelerini ve bölgeye özgü olayları okurlarımıza ulaştırır.

Bunun yanı sıra gün içinde zaman zaman dış kaynaklardan alınan haberler de editörlerimiz tarafından Trabzon’a özgü ayrıntılar, yerel gözlemler, uzman görüşleri ve saha bilgileriyle zenginleştirilir. Bu yaklaşım sayesinde haberlerimiz benzerlerinden ayrışan, benzersiz, özgün ve doyurucu bir içerik niteliği kazanır.

Trabzon Günebakış, okurlarına yalnızca haber değil; analiz, bağlam ve değer sunmayı ilke edinmiştir.