Türklerin cenaze gelenekleri şaşırttı Mumyalama da vardı!

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nde düzenlenen konferans, Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan cenaze geleneklerine ışık tuttu. Öğretim Görevlisi Berna Sevinç; mumyalanmış bedenler, atlarla birlikte yapılan gömüler ve mezarlara bırakılan değerli eşyalar üzerinden geçmişin ölüm kültürünü anlattı.

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nde gerçekleştirilen konferansta, binlerce yıllık cenaze uygulamaları fotoğraflarla ele alındı.

Metinbilim Enstitüsü Derneği ile MSKÜ Metinbilim Topluluğu’nun ortaklaşa düzenlediği etkinliğin konuşmacısı, MSKÜ Milas Meslek Yüksekokulu Öğretim Görevlisi Berna Sevinç oldu. “Orta Asya’dan Anadolu’ya Türklerde Ölü Gömme Geleneği” başlıklı konferansta, ölüm karşısında geliştirilen ritüellerin toplumsal ve kültürel anlamları üzerinde duruldu.

Konferansın en dikkat çekici bölümlerinden birini Pazırık Kurganları’ndan çıkan buluntular oluşturdu. Sevinç, buradaki bazı bedenlerin tahnit edilerek, yani korunmaları için özel işlemlerden geçirilerek mumyalandığını örneklerle anlattı.

Orta Asya’daki cenaze uygulamalarında ölen kişinin toplumsal konumunun törenlere yansıdığını belirten Sevinç, özellikle yöneticiler ve toplumda güçlü konuma sahip kişiler için gösterişli merasimler düzenlendiğini ifade etti.

Sevinç’in aktardığına göre, bazı gömülerde ölen kişinin yanına atları da öldürülerek defnediliyor, mezarlara değerli eşyalar bırakılıyordu. Bu uygulamalar, ölümün ardından sürdüğüne inanılan yaşama ilişkin düşüncelerin izlerini taşıyordu.

Pazırık’taki bazı mezarların yaklaşık yedi metre derinliğe ulaştığını anlatan Sevinç, mezar yapılarında huş veya karaçam kullanıldığını, gömülerin yönlendirilmesi ve düzenlenmesinin de belirli ritüellere bağlı olduğunu söyledi.

Konferansta, Pazırık’ta bulunan ünlü halının renkleri ve motifleri de incelendi. Sevinç, halının bordürlerindeki atlı figürlerini askerî düzen ve orduyla ilişkilendirerek değerlendirdi.

Taziye çadırlarından Anadolu’nun mezar taşlarına

Sevinç, ölüm ve yas uygulamalarının yalnızca mezar yapılarıyla sınırlı olmadığını vurguladı. Orta Asya’daki bazı geleneklerde taziye çadırları kurulduğunu ve tahnit edilen bedenlerin yas töreni tamamlanıncaya kadar bekletildiğini anlattı.

Bu uygulamalarla Anadolu’daki yas kültürü arasında benzerlikler kuran Sevinç; Ahlat mezar taşları, Hakkâri çevresindeki taş anıtlar ve Tahtacı topluluklarının cenaze geleneklerinden örnekler sundu. Atalar kültünün ve geçmişten taşınan inançların, farklı dönemlerde yeni dinî ve kültürel unsurlarla şekillendiğini ifade etti.

Metinbilim Topluluğu Başkan Yardımcısı Kübranur Şengör’ün konuşmacıyı takdimiyle başlayan etkinliği öğrenciler ve akademisyenler takip etti.

Konferansın sonunda Metinbilim Enstitüsü Derneği Başkanı ve MSKÜ Metinbilim Topluluğu Koordinatörü Doç. Dr. Ümral Deveci, Berna Sevinç’e teşekkür belgesi sundu. Organizasyonu, topluluk başkanı Umutcan Demirel ile Ayberk Tuğra Sarısoy, Mahmut Emre Özbaysar ve Eda Nur Ersoy gerçekleştirdi.