Sürekli gülümsemek mutlu etmiyor: Bilim adamlarından şaşırtan “zoraki gülüş” uyarısı

Gülümsemek bir zorunluluk haline geldiğinde, özellikle de maddi baskıyla bağlantılı olduğunda, insanların kendilerini daha az mutlu ve daha sinirli hissetmelerine yol açabilir. Psikolog Prof. Dr. Nicholas Coles, yıllarca yapay bir gülümsemenin bile birinin biraz daha mutlu hissetirebileceğini öne süren kanıtları inceledi ancak bu bulgular kendi deneyimleriyle hiçbir zaman tam olarak örtüşmedi.

Kısa bir gülümseme duygusal rahatlama sağlayabilirEskiden müşteri hizmetlerinde çalışan ve gülümsemeyi bırakmadığı için hakkında tutanak tutulan Coles, “Gülümsemenin mutluluğu artırdığında dair şimdiye kadar topladığım tüm kanıtlara bakıyorum ve bunun dünyadaki kendi deneyimlerimle çeliştiğini fark ediyorum.” sözlerini kaydetti. Bu çelişki, Coles ve meslektaşlarını insanların sadece bir kez gülümsemeyi denemek yerine sürekli gülümsemek zorunda kaldıklarında ne olduğunu araştırmaya yöneltti.

Bulgular önemli bir ayrımı ortaya koydu, kısa ve kasıtlı bir gülümseme küçük bir duygusal rahatlama sağlayabilir ancak baskı altında tekrar tekrar gülümsemek mutluluğu baltayabilir. Zorla gülümsemenin mutluluk üzerindeki etkisiColes, müşteri hizmetleri işlerinin gereksinimlerine daha çok benzeyen bir deney tasarlamak üzere araştırmacılar Annabel Dang ve Joao Francisco Goes Braga Takayanagi ile beraber çalıştı.

Journal of Experimental Social Psychology dergisinde yayınlanan çalışmada, katılımcılara başarılı bir şekilde gülümsedikleri takdirde daha az ödeme yapacaklarını söylediler. Deney esnasında katılımcılar ya kasıtlı olarak gülümsediler veya yüz ifadelerinin doğal olarak gelişmesine izin verdiler.

Araştırmacılar, bir baskı unsuru eklemek amacıyla katılımcıların yarısını gülümseyerek verilen talimatlara uymamaları durumunda 6 dolarlık ödemelerinden iki dolar kaybedecekleri konusunda uyardılar. Katılımcıların hiç biri para kaybetmedi ve her katılımcı tam miktarı aldı.

Tek bir gülümseme iyileşme sağladıHer görevi tamamladıktan sonra, katılımcılar ne kadar mutlu hissettiklerini bildirdiler. Sonuçlar, gülümsemenin duygusal etkilerinin, insanların bunu ne sıklıkla yapmak zorunda kaldıklarına ve baskı hissedip hissetmediklerine bağlı olduğunu gösterdi.

Katılımcılar hoş olmayan görüntüler izlediklerinde, tek bir gülümseme bile ruh hallerinde hafif bir iyileşme sağladı. Bu fayda, olası bir mali ceza konusunda uyarılanlarda bile görüldü. Gülümseme tekrarlandığında ise olumlu etki zayıfladı ve tekrarlanan gülümsemeler para kaybetme tehdidiyle birleştiğinde ortadan kayboldu.

İnsanlar hoşlarına giden resimlere baktıklarında bu örüntü daha da belirginleşti. Sadece bir kez gülümsemek, yüzlerinin doğal tepki vermesine kıyasla çok az ek mutluluk sağladı. Katılımcılar tekrar tekrar gülümsemek zorunda kaldıklarında veya bunu yapmaları için baskı hissettiklerinde, mutluluk puanları doğal tepki veren kişilerin puanlarının altına düştü.

Daha detaylı analizler, beklenmedik bir sonucu daha ortaya çıkardı. Hoşlarına giden resim koşullarında, zorla gülümsemenin artan sinirlilik ve öfkeyle de ilişkili olduğu görüldü. İşyerinde gülümsemenin gizli duygusal maliyetiBu bulgular, iş günü boyunca neşeli görünme beklentisinin neden moral yükseltici olmaktan ziyade hayal kırıklığına yol açabileceğini açıklamaya yardımcı olabilir.

Son yıllarda ABD’nin zincir mağazalarından olan Target, müşterilerin belirli bir mesafeye yaklaştığında çalışanların gülümsemesini gerektiren bir politika nedeniyle eleştirilerle karşılaştı. Politika dostane etkileşimleri teşvik etmeyi amaçlasa da, Coles bu tür gerekliliklerin insanların duygularını doğal bir şekilde ifade etme yeteneklerini engelleyebileceğini savundu.

Sorun sadece çalışanları kapsamayabilir. Müşteriler de kendiliğinden sunulmayan, dayatılan samimiyete olumlu yanıt verme zorunluluğu hissedebilirler. Coles’a göre, bu beklentiler etkileşimin her iki tarafının da duygusal özgürlüğünü sınırlandırıyor.

Mutlu olmak için daha az çaba göstermek bizi daha mutlu edebilir mi? Yıllarca insanların duygusal refahlarını nasıl iyileştirebileceklerini araştırdıktan sonra Coles, daha geniş bir soruyu ele almaya başladı. Sürekli mutluluğu artırmanın yollarını aramak yerine, insanların sadece mutlu olmaya daha fazla değer vermeleri daha iyi olmaz mıydı?

Psikoloğun araştırması, olumlu duygular yaratma çabalarının her zaman istenen sonuçları vermediğini gösterdi. Bazen çok fazla mutlu görünmeye çalışmak, deneyimi daha az keyifli hale getirebilir. Coles, “Toplum olarak, kendimizi şu an olduğumuzdan daha mutlu hissetmeye çalışmaya çok büyük önem verdik, oysa sahip olduklarımızla yetinmeye çok daha az önem verdik.” sözlerini kaydetti.