Sakarya'da radyoterapide milimetrik takip dönemi başladı

Kanserle mücadelede kullanılan radyoterapi teknolojisindeki güncel ilerlemeler, belirli tedavi süreçlerinde ışınlama süresinin kısalmasına ve tümör çevresindeki sağlıklı dokuların radyasyondan daha az etkilenmesine olanak tanıyor.

Sakarya'da yaklaşık 5 aydır hizmet veren radyoterapi cihazı hakkında açıklamalarda bulunan Radyasyon Onkolojisi Uzmanı Uzm. Dr. Altın Aksu, yapay zeka ile hareket takip sistemlerinin tedavi planlama ve uygulama aşamalarında büyük kolaylık sağladığını ifade etti.

Son dönemde radyasyon onkolojisi alanındaki teknolojik yenilikler, tedavi planlama ve uygulama evrelerine yeni olanaklar getirdi. Bazı radyoterapi uygulamalarında hastanın hareket etmesi, ışınların hedeflenen bölgeye tam isabet etmesini zorlaştırabiliyor.

Özel Adatıp Hastanesi bünyesindeki radyoterapi cihazıyla bazı tedavi planlarında ışınlama süresi 23 dakika seviyesine inebiliyor. Tümörlü dokunun tedavisinde yapay zekanın kullanımı, çevredeki organların hassas bir şekilde belirlenmesine katkı sunarak planlama sürecini hızlandırıyor.

"Vücut yüzeyindeki hareketleri takip edebiliyoruz"

Uzm. Dr. Altın Aksu, "Son yıllarda radyasyon onkolojisinde önemli teknolojik değişimler yaşandı. Bu yenilikler, radyoterapinin hedeflenen bölgeye planlanan dozlarda uygulanması için seçenekleri çoğalttı. Planlanan dozları verirken hastanın tümör çevresindeki sağlıklı organlarını korumamız gerekiyor.

Radyoterapi, iyonize radyasyon ışınlarını tümör hücresi üzerine göndererek, DNA kırıkları oluşturmak suretiyle tümör hücrelerini yok etmeyi amaçlayan bir tedavi yöntemidir."

Aksu sözlerine şöyle devam etti: "Bunu yaparken tümörün etrafındaki sağlam organları da korumalıyız. Her organın radyasyona karşı farklı dayanıklılık oranları mevcuttur. Bu değerleri göz önünde bulundurarak tümör hücresine uygun dozları vermeye gayret ediyoruz."

Radyoterapi alanındaki gelişmelerle çevre organlara verilen dozun sınırlandırılması konusunda yeni imkanlar doğduğunu belirten Aksu, "Bu amaçla çeşitli sistemlerden faydalanıyoruz. Bizim kullandığımız cihazda da bu donanımlar mevcut."

Aksu, "Burada solunum ve yüzey takip sistemleri bulunuyor. Bu sayede solunuma bağlı hareketleri ve vücut yüzeyindeki değişimleri anlık takip edebiliyoruz. Belirlenen sınırların dışına çıkan hareketleri izlememiz mümkün oluyor" dedi.

"Belirlenen hareket sınırları aşıldığında ışınlama durdurulabiliyor"

Cihazdaki gelişmiş takip sistemlerinin çalışma prensibini anlatan Uzm. Dr. Aksu, "Yüzey takip sistemi, kameralar yardımıyla hastanın vücut yüzeyini izleyerek belirlenen hareket değişimlerini tespit etmemize yardımcı oluyor.

Hareket eşiği aşıldığında cihaz ışınlamayı otomatik olarak kesebiliyor. Bu durum, ışınlamanın planlanan hedefe uygun şekilde yürütülmesine büyük katkı sağlıyor."

Solunum takibiyle birlikte solunuma bağlı hareketlerin de izlenebildiğini vurgulayan Aksu, "Bunu genellikle 2 veya 3 milimetreye ayarlıyoruz. Özellikle sol memeye ışınlama yaptığımızda kalp, meme dokusunun hemen altında kalıyor. Kalbi çok iyi korumamız şart."

Solunum ve yüzey takip sistemiyle kalbin aldığı dozu minimize etmeyi hedeflediklerini belirten Aksu, "Bu yaklaşım, yan etki riskini azaltmaya yardımcı olabilir" diye konuştu.

"Yapay zeka organ kontürlerinin oluşturulmasına destek oluyor"

Yapay zekanın tedavi planlama süreçlerindeki rolüne dikkat çeken Dr. Aksu, "Yapay zeka son yıllarda tedavimize dahil oldu. Elbette nihai karar her zaman bizde. Yapay zekanın yaptığı işlemleri kontrol edip hastanın üzerinde o şekilde tedavi uyguluyoruz."

Aksu, "Kullandığımız yapay zeka daha çok, hasta tomografisi çekildikten sonra tümör çevresindeki organların çizimini yapmamıza yarıyor. Yapay zeka bu çizimler için taslaklar oluşturabiliyor ve organ kontürlerini oluşturma süresini kısaltıyor."

Planlama sürecine destek sağladıklarını ancak tüm kontürleri tek tek kontrol ettiklerini belirten Aksu, "Düzeltilmesi gereken yerleri düzelttikten sonra planlama aşamasına geçiyoruz" şeklinde konuştu.

"Bazı uygulamalarda ışınlama süresi 23 dakika olabiliyor"

Ark tedavisi ve radyocerrahi yöntemlerinin uygulama sürelerine ilişkin bilgi veren Uzm. Dr. Altın Aksu, "Bazı tedavi modalitelerinde ışınlama süresi 15 dakika kadar sürebiliyordu. Ark tedavisinde ise ışınlama farklı bir teknikle gerçekleştiriliyor. Cihaz 360 derece dönerken ışın veriyor."

Bazı tekniklerde cihazın belirli açılarda durup ışınlama yaptığını, sonrasında diğer açılara geçtiğini belirten Aksu, "Bu durum süreyi etkileyebiliyor. 360 derece dönerken ışınlama yapılması, bazı tedavi planlarında süreyi kısaltabiliyor."

Aksu, "Biz burada bazı uygulamalarda ışınlamayı 23 dakikada tamamlayabiliyoruz. Hastanın uygulama süresince hareketsiz kalması, planlanan ışınlamanın doğruluğu açısından önem taşıyor. Hasta uzun süre yattığında ister istemez bazı kımıldamalar olabiliyor ve bu da tedavimizi etkileyebiliyor" ifadelerini kullandı.