Kelepçelerden kurtulan efsane: Harry Houdini'nin 100 yıllık mirası

Harry Houdini'nin ölümünün 100. yılı dolayısıyla Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de dört gün sürecek bir etkinlik programı başladı. Houdini 100 etkinlikleri kapsamında, Macar kökenli Amerikalı illüzyonist ve kaçış sanatçısının anısına bir kabartma açılacak.

Programda ayrıca film festivali ve sirk gösterisi de yer alıyor. Etkinliklerin açılışında konuşan 1. Bölge Belediye Başkan Yardımcısı Fazekas Csilla, Budai Kalesi'nde faaliyet gösteren Houdini Haz'ın, dünya çapında tanınan Macar sanatçı Harry Houdini'nin mirasını yaşatmasından gurur duyduklarını söyledi.

Csilla, kurumun bu yönüyle Avrupa'da benzeri olmayan bir konuma sahip olduğunu belirtti. Budapeşte'deki Houdini Haz'ın kurucusu sihirbaz David Merlini, yüzüncü yıl etkinliklerine dünyanın farklı yerlerinden konukların katıldığını söyledi.

Konuklar arasında Harry Houdini'nin hayatta olan tek soyundan gelen, kardeşinin torunu George Hardeen; efsanevi bir sihirbaz ailesinden gelen televizyon yapımcısı Gay Blackstone; Hollywood'daki Magic Castle'ı işleten Academy of Magical Arts'ın eski başkanı ve sihirbazlık dünya şampiyonu, aynı zamanda damar cerrahı olan Gloviczki Peter de yer alıyor. Merlini, program kapsamında anı plaketi açılışı, konferans ve sihirbazlık müzayedesinin de düzenleneceğini belirtti.

Houdini'nin doğduğu Csengery Caddesi'nde ise gece gösterisi sahnelenecek. Hafta sonu Fövarosi Nagycirkusz'da "Houdini – Sonsuzluktan İki Saatlik Bir Kesit" adlı gösteri izleyiciyle buluşacak. Origo Film Festivali ise cuma günü Eötvös10 Kültür Merkezi'nde başlayacak.

Houdini'nin hareketli hayatıHarry Houdini, 24 Mart 1874'te Budapeşte'de, kalabalık bir ailede hahamlık yapan bir babanın oğlu olarak Weisz Erik adıyla dünyaya geldi. Ailesi dört yıl sonra ABD'ye göç etti. Bir süre Wisconsin eyaletindeki Appleton kentinde yaşadıktan sonra 1882'de New York'a taşındılar.

Erik, çocukluğunda gazete sattı ve ayakkabı boyadı. Dokuz yaşında sahneye ilk kez "trapez prensi" olarak çıktı. On iki yaşında evden kaçarak gezici bir sirke katıldı, ancak daha sonra ailesine destek olmak için geri döndü.

Gençliğinden itibaren kendini fiziksel olarak geliştirmeye odaklandı; koştu, yüzdü ve boks yaptı. Sihirbazlık kariyerine 17 yaşında iskambil kartlarıyla yaptığı numaralarla başladı. Ancak o dönemde bile kaçış gösterileri üzerinde çalışıyordu.

Babasının erken yaşta hayatını kaybetmesinin ardından tüm zamanını sihirbazlığa adadı. Houdini sahne adını, ilk modern sihirbaz olarak kabul edilen Fransız Jean-Eugene Robert-Houdin'e duyduğu saygıdan dolayı seçti. 1893'te Wilhelmina Rahner ile tanıştı.

Daha sonra evlendiği Rahner, Bess Houdini adıyla sahnede onun yardımcılığını yaptı. Nasıl kaçış sanatçısı oldu? Houdini, 1899'da organizatör Martin Beck ile tanıştı. Beck, ona gösterilerinde kaçış numaralarına ağırlık vermesini önerdi.

Kısa sürede "Kelepçe Kralı" olarak ün kazandı. Scotland Yard'ın kelepçelerinden kurtulmayı başarmasının ardından altı aylık bir sözleşme ve haftalık 300 sterlin ücret aldı. Avrupa turnesine çıkan Houdini'nin gösterilerine yerel polisler de katılıyor; kelepçeler, kilitler ve hapishane hücreleriyle onu sınava tabi tutuyordu.

Çoğu zaman soyunması ve tamamen çıplak halde aranması da isteniyordu. Ancak Houdini, her defasında bir yolunu bulup kurtulmayı başarıyordu.1904'te servet sahibi olarak New York'a döndü. Gösterileri ABD'de de büyük ilgi gördü.

Ancak 1908'den itibaren taklitçilerinin çoğalması üzerine zincirlerden ve deli gömleğinden kurtulma numaralarını bir kenara bırakarak kapalı alanlardan kaçış gösterilerine yöneldi. Bu türdeki ilk gösterilerinden birinde, suyla doldurulmuş ve dışarıdan hava almayacak şekilde kapatılmış dev bir süt bidonundan kurtulmaya çalıştı.

Seyircileri gösteriye çekmek için kullandığı slogan ise ürperticiydi: "Başarısızlık: Boğularak ölüm."Houdini, tabut büyüklüğündeki kaplardan hapishane hücrelerine kadar farklı boyutlardaki su dolu bölmelerden, toprakla kapatılmış çukurlardan, hatta kıyıya vurmuş bir balinanın midesinden bile kurtuldu. Başarısını güçlü hayal gücünün yanı sıra fiziksel gücüne, esnekliğine, çevikliğine ve kilitleri, düğümleri ve diğer mekanizmaları açma konusundaki olağanüstü becerisine borçluydu.

Nefesini dört dakikaya kadar tutabilen Houdini, buna rağmen gösterilerinde birçok kez ölümle burun buruna geldi. Kaçışların ardından defalarca bayıldı. Birkaç istisna dışında numaralarının çoğunu kendisi tasarladı. En zorlu gösterilerinin sırlarını ise yalnızca dört yardımcısıyla paylaştı.

Sırlarını titizlikle koruduğu için kaçışlarının büyük bölümünün ardındaki gizem hiçbir zaman çözülemedi. Houdini'nin adını taşıyan gösteriler büyük ilgi görüyor, seyirciler salonları dolduruyordu. Gösterilere hazırlanmanın yanı sıra kitap yazmaya, uçmayı denemeye ve film çekmeye de zaman ayırdı.

Kayıp olduğu düşünülen ilk filmi "The Grim Game", Mart 2015'te ortaya çıktı. İkna gücünü ve servetini kullanarak sihirbazların örgütlenmesi için çalışan Houdini, 1917'den itibaren Amerikan Sihirbazlar Derneği'nin başkanlığını yaptı.

Bir illüzyonist olarak doğaüstü güçlere inanmayan Houdini, saflığa ve sahtekârlığa karşı kampanya yürüttü. Spiritüalist seanslara kılık değiştirerek katıldı ve dolandırıcılık yaptığını düşündüğü kişileri seyircilerin önünde teşhir etti.

Bu konuyu "Sahte Medyumlar ve Yöntemleri" ve "Ruhlar Arasında Bir Sihirbaz" başlıklı kitaplarında da ele aldı. Buna rağmen Houdini, eşiyle birlikte bir spiritüalist deney üzerinde anlaştı. Buna göre, hangisi önce hayatını kaybederse diğerine ölümden sonra ulaşmaya çalışacaktı.

Ancak Houdini'nin ölümünün ardından eşi Bess'in bu deneyi gerçekleştirme girişimleri sonuç vermedi. Gizemli ölümüHoudini, 1926 sonbaharında yeni bir gösteri hazırlığındaydı ancak prömiyerini gerçekleştiremedi. Ünlü illüzyonist, 31 Ekim 1926'da, Cadılar Bayramı günü Detroit'te hayatını kaybetti.

Resmî ölüm nedeni, delinmiş apandisin yol açtığı peritonit olarak kayıtlara geçti. Anlatıya göre, son gösterisinden önce 22 Ekim'de Montreal'de iki öğrenci kulisine geldi. Houdini, karnına alacağı darbelere dayanabileceğini söylerken öğrencilerden biri, hazırlıksız yakalandığı bir anda karnına iki kez sertçe vurdu.

Daha sonra şiddetli ağrılar içinde gösterisini tamamlayan Houdini hastaneye kaldırıldı. Ancak doktorların müdahalesine rağmen kurtarılamadı. Bazı iddialara göre, Houdini'nin sert biçimde eleştirdiği ve daha önce kendisini defalarca ölümle tehdit eden spiritüalistler, ünlü illüzyonisti zehirlemiş olabilir.

Yeni gösterisi için hazırlanan bir tabutla memleketine götürülen Houdini'nin cenazesi, New York'ta otopsi yapılmadan defnedildi. Houdini'nin mezarı, Glendale'deki Machpelah Mezarlığı'nda bulunuyor.2007'de mezarının açılması gündeme geldi ancak bu girişim bugüne kadar hayata geçirilmedi.

Houdini'nin hatırasıHoudini, ölümünden sonra 1975'te Hollywood Şöhretler Kaldırımı'nda adına bir yıldız verilerek onurlandırıldı. Figürü, Edgar Lawrence Doctorow'un "Ragtime" adlı romanı başta olmak üzere çeşitli edebiyat eserlerinde ve filmlerde yeniden hayat buldu.2014 yılında çekilen, Macaristan'da gerçekleştirilen sahneleriyle ABD-Kanada ortak yapımı "Houdini" filminde ünlü illüzyonisti, ona büyük hayranlık duyan ve kendisi de Macar kökenli olan Adrien Brody canlandırdı.

Dünyaca ünlü illüzyonist David Copperfield ise Houdini'nin mirasını Las Vegas'taki sihirbazlık merkezinde yaşatıyor.