Ankara'nın ilk sivil uçuşlarına ev sahipliği yapan Güvercinlik Hava Garının unutulan tarihi

Ankara'da hava yoluyla seyahat etmek denildiğinde bugün akla gelen tek yer Esenboğa Havalimanı'dır. Ancak başkentin sivil havacılık tarihi, Esenboğa'nın yapımından çok daha öncesine, Cumhuriyet'in erken dönemlerine dayanır.

Devasa terminal binalarının ve modern radarların olmadığı o yıllarda, Ankara'nın havacılık yükünü çeken asıl merkez, kentin batısında yer alan Güvercinlik Meydanı'ydı. Günümüzde tamamen askeri uçuşlara tahsis edilen bu meydan, aslında Türkiye'de kurumsal sivil havacılığın doğduğu ve teknik altyapısının test edildiği bir kentsel laboratuvar işlevi görmüştür.

BOZKIRIN İLK'HAVA GARI'Türkiye'de ulusal havayolu ulaşımının temelleri, Milli Müdafaa Vekâleti bünyesinde 1933 yılında "Devlet Havayolları İşletmesi"nin kurulmasıyla atıldı. Bu kurumun Ankara'daki ilk uçuş operasyonları için seçilen adres Güvercinlik Meydanı oldu.

Zamanla sivil havacılığa olan talebin artmasıyla birlikte alan modernize edildi ve 8 Temmuz 1939 tarihinde o dönemki adıyla "Güvercinlik Hava Garı" olarak resmi açılışı yapıldı. Bozkırın ortasında kurulan bu tesis, sadece bir yolcu terminali değil, aynı zamanda Türk Hava Yolları'nın ilk teknik bakım merkeziydi.

Uçakların periyodik bakımları, motor söküm ve montaj işlemleri bizzat bu meydanda yapılıyordu. ESENBOĞA'YA GEÇİŞ VE KAPANAN SİVİL HAT1940'lı yıllar boyunca devlet erkanı, diplomatlar ve kentin elit zümresi, İstanbul seferleri başta olmak üzere seyahatleri için Güvercinlik'i kullandı.

Ancak İkinci Dünya Savaşı sonrasında sivil havacılıktaki küresel büyüme, daha geniş pistlere ve uluslararası standartlarda devasa bir havalimanına ihtiyaç duyulduğunu gösterdi.1955 yılında Esenboğa Havalimanı'nın tamamlanarak hizmete açılmasıyla birlikte, Güvercinlik'in sivil havacılıktaki rolü sona erdi. Yolcu uçakları Esenboğa'ya yönlendirilirken, teknik bakım servisleri de İstanbul Yeşilköy Havaalanı'na taşındı.

GÖRÜNMEZ KALKAN:'MANİA PLANI' VE KENTSEL RANT1958 yılında Kara Havacılık Okulu'nun bölgeye yerleşmesiyle Güvercinlik, tamamen askeri bir üs kimliğine büründü. Günümüzde Kara Kuvvetleri Komutanlığı envanterinde bulunan meydan, Ankara'nın kentleşme sürecinde çok ilginç bir bariyer görevi de üstlenmektedir.

Faal bir askeri uçuş alanı olması nedeniyle uygulanan katı "Mania Planı" (uçuş güvenliği yüksekliği sınırlandırması), deniz seviyesinden 925 metre üzerindeki yapılaşmayı kesin olarak yasaklamaktadır. Bu kural, Ankara'nın rantı yüksek batı aksında planlanan birçok devasa yüksek katlı inşaat projesinin iptal edilmesini sağlamıştır.

Bir zamanların sivil hava garı, kentin merkezinde kalan askeri dokusuyla etrafındaki dikey betonlaşmayı "havacılık kurallarıyla" sınırlandıran sessiz bir koruyucuya dönüşmüştür.