Türkiye'den Kültür Mirasına Sahip Çıkma Seferberliği

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü vesilesiyle yaptığı açıklamada, Anadolu'nun tarihsel mirasının korunmasının ulusal bir sorumluluk olduğunu belirtti. Ersoy, kaçak kazıların yalnızca eserleri yerinden etmekle kalmayıp, aynı zamanda bilimsel verileri ve geçmişle olan bağı kalıcı şekilde tahrip ettiğini vurguladı.

Türkiye'nin yürüttüğü kararlı diplomasi ve hukuk mücadelesi, somut başarıları beraberinde getirdi. 2002 ile 2026 yılları arasında yurt dışına kaçırılan toplam 13 bin 574 kültür varlığı, ait olduğu topraklara geri getirildi.

Sadece 2026 yılı içerisinde ise 126 eser, titiz çalışmalar sonucunda Türkiye'ye kazandırıldı. İade süreçlerinde öne çıkan en güncel örneklerden biri, Amerika Birleşik Devletleri ile yürütülen iş birliği oldu. Bu kapsamda, Tokat Horoztepe kökenli 40 Erken Tunç Çağı eseri, Burdur Düver kökenli 44 Arkaik Dönem eseri ve Aphrodisias antik kentinden kaçırılan bir portre dahil olmak üzere toplam 100 eser Türkiye'ye iade edildi.

Bu eserler, İstanbul Arkeoloji Müzelerinde düzenlenen özel bir programla kamuoyuna tanıtıldı. Bakanlık, saha denetimlerinin yanı sıra dijital dünyada da etkin bir takip mekanizması kurdu. Geliştirilen özel bir yazılım sistemi sayesinde, dünya genelindeki müzayede evleri ve galeri siteleri anlık olarak taranıyor.

Türkiye'den yasa dışı yollarla çıkarıldığı şüphesi taşıyan eserler bu sistemle tespit edilerek, uzmanlar tarafından arşivleniyor ve iade süreçleri için gerekli bilimsel kanıtlar oluşturuluyor. Kültür varlıklarının korunması için güvenlik güçleri, gümrük birimleri ve adli makamlarla eşgüdüm içinde çalışıldığını belirten Bakan Ersoy, UNESCO'nun 1970 tarihli sözleşmesi doğrultusunda uluslararası iş birliklerinin güçlendirildiğini ifade etti.

Bakanlık, bu mücadelenin başarısını sadece diplomatik ve hukuki süreçlere değil, aynı zamanda toplumun kültürel mirasa karşı gösterdiği duyarlılığa dayandırıyor. Sonuç olarak, Türkiye'nin çok yönlü koruma stratejisi; bilimsel araştırmalar, diplomatik girişimler ve teknolojik takibin birleşimiyle sürdürülüyor.

Gelecek nesillere aktarılacak bu miras için vatandaşların kaçakçılığa karşı sessiz kalmaması, devletin yürüttüğü yasal ve idari mücadelenin en önemli destekçisi olarak görülüyor.