Mektupların Üzerindeki Gizli Miras: PTT Pullarındaki Anadolu Kadınları!

Bugün o pullara dikkatlice baktığınızda, kendi memleketinizden, anneannenizin sandığından ya da eski bir aile albümünden çok tanıdık bir ayrıntıyla karşılaşabilirsiniz.

GELİN BAŞIYLA GENÇ KIZ BAŞININ BÜYÜK FARKI

Anadolu’da giyim kuşam sadece bir süslenme aracı değil, aynı zamanda toplumsal statüyü, medeni durumu ve hatta yaşanılan coğrafyayı fısıldayan bir dildir. 1998’de basılan seride bu durum çok net görülüyor:

Ankara ve Muğla’nın Bodrum yöresine ait pullarda heybetli ve gösterişli "gelin başlıkları" yer alırken,

Afyon’un Dinar yöresi ile Muş pullarında daha sade ama bir o kadar ince işlenmiş "genç kız başlıkları" dikkat çekiyor.

Bu küçük pullar, bir kadının evli mi yoksa bekar mı olduğunu başındaki örtünün bağlanışından, üzerindeki takılardan anlamanın mümkün olduğu o eski ve naif dönemleri hatırlatıyor.

SANDIKLARDAN SÜZÜLEN YEREL ÇEŞİTLİLİK

Geleneksel Türk kadın kıyafetleri hiçbir zaman tek bir kalıba sığmadı. Her dağın arkasında, her ovanın kıyısında başka bir hikâye dikildi kumaşlara. Başlığın şekli, oyaların dili, örtünün bağlanış biçimi, kumaşın cinsi (kadife, kutnu, şal), el emeği göz nuru işlemeler ve gümüş/altın takılar yöreden yöreye tamamen değişiyordu.

Muğla'nın pullu başından, Muş'un kofisine; Ankara'nın hotozundan, Afyon'un ince ince işlenmiş çevrelerine kadar her detay, Türk halk kültürünün zengin yerel çeşitliliğini yansıtıyor.

MİNİK BOYUTLU KÜLTÜREL ARŞİVLER

Bugün dijitalleşen dünyada mektup göndermeyi, pulları ıslatıp zarfa yapıştırmayı neredeyse unuttuk. Ancak bu pullar, sadece birer posta aracı değil; kültürel mirasımızın en küçük boyutlu, en kıymetli görsel kayıtlarıdır.

Belki sizin de evinizde, sandıkların en dibinde, buram buram lavanta kokan köşelerde saklanan bir bindallı, pullu bir başlık ya da üzeri simlerle işlenmiş bir çevre (örtü) hâlâ duruyordur.