Sondakika-Hayri Pilav Hayatını Kaybetti

Tunceli’nin Hozat ilçesi doğumlu olan ve halk arasında sevilen Hayri Pilav hayatını kaybetti.

Hayri Pilav bir süredir yaşa bağlı sağlık sorunları ve geçirdiği beyin kanaması teşhisi nedeniyle Elazığ’daki Fethi Sekin Şehir Hastanesinde tedavi görüyordu. Yakınlarından edinilen bilgiye göre; 1938 doğumlu olan Hayri Pilav’ın naaşı şu anda hastane morgunda bekletiliyor.

DEFNEDİLECEĞİ YER VE SAATİ HENÜZ AÇIKLANMADI Hayri Pilav, 1937-1938 yıllarında yaşanan Dersim Katliamı’nın (Tertele) ve sonrasındaki zorunlu göç (sürgün) politikasının simge tanıklarından biri. Bugün aramızdan ayrıldı. 88 yaşındaki Hayri Pilav, bir süredir tedavi görüyordu.

Hayri Pilav, yaşam öyküsü ile zaman zaman haberlere ve belgesellere de konu olan bir isim. 88 yaşında bugün hayata veda eden Hayri Pilav, Tunceli’nin Hozat ilçesine bağlı eski adı Bezavut yeni adı Esenevler Köyünde yaşayan ancak 90’lı yıllardaki köy boşaltmalar nedeniyle göç etmek zorunda kaldı. Mezopotamya Ajansı’nın kendisiyle gerçekleştirdiği bir röportajda bakın neler anlatmış?

1. Katliam ve Parçalanan Aileler Dersim Harekâtı sırasında binlerce sivil hayatını kaybetmiş, sağ kalanlar ise sistematik bir asimilasyon ve insansızlaştırma politikası çerçevesinde Türkiye'nin farklı batı illerine sürgün edilmiştir.

Bu sürgünler sırasında aile bağlarını koparmak, kimlik bağlarını zayıflatmak amacıyla kasıtlı olarak anne, baba ve çocukların her biri farklı şehirlere veya köylere gönderilmiştir.

2. Sürgünün Ortasında Bir Anne ve Oğul Hayri Pilav, bu kaos ve acı dolu dönemde çocuk yaşta ailesinin büyük bir kısmını kaybetmiş ya da onlardan koparılmıştır. Ancak sürgün sevkiyatlarında yaşanan tüm ayrıştırma uygulamalarına rağmen, annesiyle bir arada kalmayı başarmış ve sürgün edildikleri batı illerinde (genellikle o dönem Dersimlilerin gönderildiği Afyon, Bilecik, Burdur, Isparta gibi illerden birinde) annesinin koruması altında hayatta kalmıştır.

3. Köye Dönüş Mücadelesi 1947 yılında çıkarılan 5098 sayılı Kanun (ve ardından 1950'lerdeki yasal düzenlemeler) ile Dersim sürgünlerinin memleketlerine dönmesine izin verilmiştir. Hayri Pilav ve annesi, sürgün biter bitmez doğup büyüdükleri topraklara geri dönme kararı almıştır.

Köyüne ulaştığında karşılaştığı manzara, katliamın ve sürgünün boyutunu özetler niteliktedir:

Yalnızlık: Kendi geniş ailesinden, akrabalarından ve köylülerinden geriye neredeyse hiç kimse kalmamıştır. Harabe Topraklar: Evler yakılmış, köyler boşaltılmış ve yaşam alanları tamamen yok edilmiştir. İki Kişilik Yaşam Mücadelesi: Koskoca köyde sadece annesiyle baş başa kalarak hayatı, tarımı ve evlerini sıfırdan inşa etmek zorunda kalmıştır.

Hayri Pilav'ın tanıklığı, Dersim'de sadece can kayıplarının değil; köksüzleştirme, dil ve kültür asimilasyonu ile parçalanan ailelerin acısını sonraki nesillere aktaran en somut tarihî hafızalardan biri olarak kabul edilir.